Μια θριαμβευτική πορεία μέσα στον χρόνο που συνεχίζεται
Από τα ιστορικότερα σωματεία που πρωτοπορούν σε δράση και μεγάλη προσφορά στον τόπο τους ο σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι».
Διαβάζουμε και συγχαίρουμε κάθε του δραστηριότητα που συνεχίζεται πάντα με ζέση και ιδιαίτερη αγάπη στη γενέτειρα. Και με ικανοποίηση διαβάζουμε την τόσο σημαντική διάκρισή του από την Ακαδημία Αθηνών επάξια αναγνώριση που ευτυχώς δεν έμεινε ανεκπλήρωτος πόθος.
Αξίζει σήμερα να γυρίσουμε πίσω το ρολόι του χρόνου ακολουθώντας την πορεία του σημαντικού αυτού πολιτιστικού πυρήνα της πρωτεύουσας και να τον γνωρίσουμε καλύτερα με την ευκαιρία αυτής της ανώτατης διάκρισης.
Η κοινότητα απέκτησε φωνή
Ήταν 8 του Γενάρη 1930 όταν στο γραφείο του δικηγόρου και τέως γερουσιαστού Ευστρατίου Φωτάκη συγκεντρώθηκαν επιφανείς Ρεθεμνιώτες του λεκανοπεδίου με σκοπό τη σύνταξη ενός καταστατικού που θα έδινε φωνή στην κοινότητα κι ένα βήμα για να προβάλει τις παραδόσεις του τόπου. Με συνοπτικές διαδικασίες ορίστηκε η επιτροπή που θα αναλάμβανε το έργο αυτό. Ήταν οι Μενέλαος Σακοράφος, Νικόστρατος Καλομενόπουλος, Μίνωας Ανδρουλιδάκης, Γεώργιος Χατζηδάκης, Γεώργιος Ψαρουδάκης και Στυλιανός Καλογρίδης.
Έγινε το καταστατικό, εγκρίθηκε από γενική συνέλευση και τον Απρίλιο του 1930 ο σύλλογος αναγνωρίστηκε ως σωματείο με την υπ’ αριθ. 5271/1930 απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην πρώτη αυτή γενική συνέλευση ανακηρύχθηκαν επίτιμα μέλη του συλλόγου, ο εθνάρχης Ελευθέριος Βενιζέλος, ο καθηγητής του πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Χατζηδάκης και ο πορθητής του Μπιζανίου, αντιστράτηγος Σαπουντζάκης.
Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, του συλλόγου που είναι από τους αρχαιότερους πολιτιστικούς φορείς των Αθηνών, είχε αποτελεστεί από τον ιατρό και καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών Μενέλαο Σακοράφο, ως πρόεδρο και μέλη: τον ανώτερο υπάλληλο της Αγροτικής Τράπεζας Μίνωα Γερακάρη, τον στρατηγό Νικόστρατο Καλομενόπουλο, τον τυπογράφο Αλέξανδρο Βιτσικουνάκι, τον μετέπειτα υπουργό Στυλιανό Δημητρακάκη, τον υπάλληλο Στρατιωτικής Δικαιοσύνης Ιωάννη Δρουλίσκο, τον δικηγόρο Μιχαήλ Σκουλά, τον δικηγόρο Εμμανουήλ Τσιριμονάκη, τον δικηγόρο Στυλιανό Κωστογιάννη, τον στρατηγό Παύλο Γύπαρη, τον ανώτερο υπάλληλο υπουργείου Οικονομικών Ευάγγελο Παπαδάκη ή Μουρνιανό, τον καθηγητή της Παντείου και Σύμβουλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου Βασίλειο Λαμπρινάκη, τον ιατρό Εμμανουήλ Γεωργουλάκη και τον επίσης ιατρό Γεώργιο Χατζηδάκη.
Ένας κι ένας όπως θα βεβαιώσουν οι γνώστες της τοπικής ιστορίας αλλά και τα χρόνια που ακολούθησαν σημαντικές προσωπικότητες πέρασαν από τον σύλλογο όπως ο Γεώργιος Βογιατζάκης, ο μέγας Κρητικάρχης που έδινε λύση στα θέματα του τόπου με ένα τηλεφώνημα στα αρμόδια υπουργεία, ο καθηγητής Γεώργιος Κουρμούλης, ο λογοτέχνης Κώστας Μαμαλάκης, ο βάρδος του Ρεθύμνου Γιώργης Καλομενόπουλος, ο δικηγόρος Γρηγόρης Μοράκης και τόσοι άλλοι…
Προσφορά στην Αντίσταση
Πέρασαν τα πρώτα δέκα χρόνια με σημαντική δράση που διέκοψε ο πόλεμος.
Μέχρι ν’ ανατείλει η λευτεριά όμως ο σύλλογος πήρε θέση σε άλλο μετερίζι αυτό της εθνικής αντίστασης κι έκανε το καθήκον του απέναντι στην πατρίδα.
Μαζί με άλλους Κρήτες της πρωτεύουσας, συσπειρώθηκαν σε ενιαία οργάνωση την ΕΚΟ (Εθνική Κρητική Οργάνωση) με απαράμιλλη προσφορά στον αγώνα. Μέχρι που ξαστέρωσε ο αττικός ουρανός κάθε μέλος της οργάνωσης που κρατήθηκε μυστική, κατόρθωμα για τα δεδομένα της εποχής, με τις τόσες συλλήψεις και τα αβάσταχτα βασανιστήρια.
Η μεταπολεμική δράση του συλλόγου
Με την ανάσταση της λευτεριάς, μια ομάδα Ρεθεμνιωτών αποφάσισε την επαναλειτουργία του συλλόγου. Από τους βασικούς καταστατικούς στόχους ήταν η τόνωση των δεσμών αλληλεγγύης, οι εκδρομές που συντελούσαν στη σύσφιξη των φιλικών δεσμών και οι χοροεσπερίδες που άφησαν εποχή.
Όπως ήταν φυσικό σε προτεραιότητα πάντα ήταν η πραγματοποίηση εκδηλώσεων για να τιμηθεί η μνήμη των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων. Κάθε χρόνο ετελείτο λειτουργία κατά την ημέρα της εορτής τους που είχε μάλιστα καθιερωθεί και ως επέτειος εορτή του Συλλόγου. Στις εκδηλώσεις αυτές μεταπολεμικά συμμετείχε και ο σύλλογος των Μελαμπιανών, καθώς οι Μέλαμπες ως γνωστόν ήταν η γενέτειρα των ηρώων – μαρτύρων.
Από τους πρωταρχικούς στόχους του ιστορικού σωματείου και η ανακούφιση της πόλης των Γραμμάτων που στέναζε κάτω από το πέλμα της πιο σκληρής φτώχειας. Τα μέλη του συλλόγου, προσπαθούσαν να στηρίξουν με κάθε τρόπο τους αναξιοπαθούντες, ενώ δεν παρέλειπαν να ενισχύουν και την ευγενή άμιλλα των μαθητών με βραβεία στους αριστεύσαντες μαθητές του Γυμνασίου. Ήταν μάλιστα και από τους πρώτους φορείς που ανταποκρίθηκαν στον έρανο για το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, προσφέροντας στην αρμόδια επιτροπή το ποσόν των 5.000 δραχμών.
Από τα μεγάλα επίσης επιτεύγματα της πρώτης δεκαετίας δράσης του ήταν και η επισημοποίηση του εορτασμού της 8ης Νοεμβρίου, επέτειος του ολοκαυτώματος της Ιεράς Μονής Αρκαδίου με Διάταγμα της 29ης Ιανουαρίου 1934. Ακόμα και μέχρι σήμερα ο σύλλογος συμμετέχει ενεργά στις μεγάλες διοργανώσεις για να τιμηθεί η επέτειος έχοντας συμβάλει τα μέγιστα στην αναβάθμισή της.
Ήταν πάντα και παραμένει κοντά στην ιστορική μονή και τις ανάγκες της. Ξεχωρίζουν οι αγώνες που έκανε μετά από παράκληση του ηγουμένου για την αποδέσμευση της περιουσίας της Μονής από τον Νόμο 4149/1961. Και το κατάφερε με το Νομ. Διάταγμα 4589/1966.
Σε πολλά ακόμα ζητήματα που αφορούν τη Μονή Αρκαδίου βλέπουμε έντονη την παρουσία του συλλόγου όπως στην ίδρυση τουριστικού περιπτέρου και στην αποπεράτωση του δρόμου της Αμνάτου που ήταν καθοριστικής σημασίας για την άνετη πρόσβαση στο μοναστήρι.
Αργότερα θα πάρει μέρος και στην εκστρατεία για την ανάδειξη και αναστήλωση της Μονής.
Κοντά στα εθνικά θέματα
Τα εθνικά θέματα κρατούν πάντα σε εγρήγορση τον σύλλογο και με πάθος συμμετέχει σε κάθε κινητοποίηση για τον κυπριακό αγώνα μέχρι τη δικαίωσή του. Αργότερα θα συνεχίσει στο πλαίσιο του «Δεν Ξεχνώ» τη συμπαράστασή του στους αδελφούς μας Κυπρίους.
Η πληθυσμιακή αιμορραγία που εμφανίζεται στην πόλη αρχές της δεκαετίας του 60 προβληματίζει έντονα τον σύλλογο. Και ενισχύει έμπρακτα την άποψη ότι με μια τουριστική υποδομή μπορεί να ελπίζει σε ανάκαμψη η τοπική οικονομία.
Έτσι αρχίζει επαφές με τον ΕΟΤ και τελικά επί γενικού γραμματέα Ν. Φωκά πετυχαίνει την ανέγερση του «Ξενία» μόλις βρέθηκε ο κατάλληλος χώρος.
Ενδιαφέρεται και για το Καρναβάλι και ενισχύει με παραστάσεις στον ΕΟΤ την προσπάθεια οργάνωσης από τους τοπικούς φορείς για τη χρηματοδότηση του θεσμού που γινόταν με τις τιτάνιες προσπάθειες της Περιηγητικής Λέσχης.
Πρωτοστατεί στην τουριστική αξιοποίηση του φρουρίου της Φορτέτζας αναζητώντας επενδυτές στην Παγκρήτιο Ένωση Αμερικής, χωρίς όμως επιτυχία. Η αποτυχία δεν αποθαρρύνει τα μέλη του συλλόγου που ρίχνουν σε άλλους τομείς το βάρος του ενδιαφέροντος όπως στους συγκεκριμένους που προαναφέραμε.
Στις άμεσες προτεραιότητες είχε και το ιερό ζήτημα του Πανεπιστημίου. Από τις πρώτες κιόλας επιτροπές για τη διεκδίκηση του αιτήματος δεν λείπει ποτέ εκπρόσωπος του συλλόγου.
Η ενεργός δράση του φορέα αναγνωρίζεται και από άλλα κρητικά σωματεία που αρχίζουν να επενδύουν στον σύλλογο Αρκάδι συνεργασία για καλύτερο αποτέλεσμα μεγάλων διοργανώσεων. Και ο Ρεθεμνιώτικος φορέας ανταποκρίνεται με μεγάλη επιτυχία τόσο στο Παγκόσμιο συνέδριο Κρητών που οργανώνει η Παγκρήτιος Ένωση το 1970 αλλά και στην προσπάθεια της Εκκλησίας της Κρήτης να δημιουργήσει σε όλες τις πόλεις του νησιού Πνευματικά Κέντρα για να γίνει ο τόπος μας φάρος γνώσης και πολιτισμού για όλες τις άλλες περιοχές.
Κέντρο Νεότητας και Κρητική Εστία
Όταν ο σύλλογος είχε πάντα την έγνοια για την τύχη των παιδιών του Ρεθύμνου πως θα μπορούσε να αρνηθεί τη βοήθειά του στο αίτημα της Παιδικής Στέγης και της ΧΕΝ για την ίδρυση του Κέντρου Νεότητας που έκανε μια υπέροχη πραγματικότητα ο ζήλος της Βιργινίας Τσουδερού και η φιλοπατρία του Γεωργίου Γιανούλη που δεν αρνήθηκε να παραχωρήσει οικόπεδο για την ανέγερση του Κέντρου.
Παρόντες οι Ρεθύμνιοι της Αθήνας και στην ίδρυση της Κρητικής Εστίας προσφέροντας από τα πενιχρά έσοδα του συλλόγου, αλλά και συμβάλλοντας στη διοργάνωση εκδηλώσεων προκειμένου να συγκεντρωθούν έσοδα για την ολοκλήρωση του σημαντικού αυτού έργου.
Δεν αρνήθηκε τη συνεργασία με τοπικούς φορείς και για την ίδρυση και λειτουργία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, καθώς και για τη δημιουργία χώρου που θα μπορούσαν να εκτεθούν οι πολύτιμοι αρχαιολογικοί θησαυροί του νομού μας.
Ανδριάντες και αγάλματα
Πολύπλευρη η δράση του φορέα σε όλους τους τομείς δεν μπορούσε ν’ αγνοήσει την έλλειψη ανδριάντα του Ελευθερίου Βενιζέλου που ήδη κοσμούσε τις άλλες πόλεις. Απευθύνθηκαν δοθείσης ευκαιρίας στον μεγάλο μας γλύπτη Ιωάννη Κανακάκη και το έργο μπήκε μπροστά.
Τα αποκαλυπτήρια έγιναν με μεγάλη λαμπρότητα και στην τελετή που οργανώθηκε για τον σκοπό αυτό δεν έλειψε η ευγνώμονη αναφορά στους ευγενείς δωρητές που συνέβαλαν στην οικονομική ενίσχυση του σκοπού όπως ήταν οι Αθανασιάδης, Μποδοσάκης, Γεώργιος Βογιατζάκης, Ειρήνη Πουρνάρα και Βαρδής Βαρδινογιάννης.
Ο σύλλογος ενίσχυσε επίσης την κοινότητα Αμνάτου για την προτομή της Χαρίκλειας Δασκαλάκη ηρωίδας του Αρκαδίου και ανέθεσε στο γλύπτη Καραχάλιο τη φιλοτέχνηση της ανάγλυφης πλάκας που παριστά τον ηγούμενο Γαβριήλ σε δυναμική στάση και βρίσκεται στον αύλειο χώρο του μητροπολιτικού μας ναού.
Στήριξη κάθε καλλιτεχνικού φορέα
Η ανάδειξη των ντόπιων καλλιτεχνών δεν παύει να απασχολεί τον σύλλογο που συμβάλει στη διοργάνωση εκθέσεων όπως του αξέχαστου φωτογράφου Χάρη Κουγιτάκη, της Αθηνάς Ψύρρη και τόσων άλλων, ενώ ενισχύει φορείς όπως ο Σύνδεσμος υπέρ διαδόσεως Καλών Τεχνών. Οι Ρεθύμνιοι της Αθήνας θα δώσουν την ευκαιρία στη Μικτή Χορωδία Ρεθύμνου υπό τη διεύθυνση του Μπάμπη Πραματευτάκη να πραγματοποιήσει μια εξαιρετική εμφάνιση στο Παλλάς που άφησε εποχή. Δεν στερήθηκαν το ενδιαφέρον του συλλόγου και άλλοι τοπικοί φορείς όπως το Λύκειο Ελληνίδων Ρεθύμνου, η ενοριακή επιτροπή Ζωνιανών και άλλοι.
Κι όλα αυτά στη διάρκεια των πρώτων πενήντα χρόνων από την ίδρυση του συλλόγου.
Μέχρι και σήμερα ο Σύλλογος Ρεθυμνίων «Το Αρκάδι» έχει επιτελέσει και επιτελεί τόσο σημαντικό έργο που δεν υπάρχει χώρος για την αναφορά και σ’ αυτό. Θέλεις χρόνο και τόμους για να αναπτύξεις τη δράση του αρχαιότερου σωματείου της Αθήνας που πρόσφερε τόσες ευεργεσίες στον τόπο του και συνεχίζει…
Είναι πάντως σημείο εξ ουρανού να τιμηθεί ο ιστορικός αυτός σύλλογος επί προεδρίας Γεωργίου Βλατάκη Μιας σημαντικής μορφής της Ρεθεμνιώτικης παροικίας με ανυπολόγιστης αξίας προσφορά στο σύλλογο
Ας μην ξεχνάμε ότι είχε λάβει απευθείας από την Επιτροπή Ελλάδα 2021 την έγκριση της, δυνάμει του υπ’ αρ. πρωτοκ. GR 07153/31-3-2021,να συμμετάσχει στις εθνικές εορτές για την επέτειο των 200 ετών από την παλιγγενεσία.
Ο σύλλογος δικαίωσε την εμπιστοσύνη των διοργανωτών χάρις στην άοκνη φροντίδα του κ. Βλατάκη που είχε επιμεληθεί όλη αυτήν την κοπιώδη διαδικασία, τόσο από απόψεως τακτοποίησης του προγράμματος των πρωτότυπων εκδηλώσεών του όσο και της έγκρισης αυτών από την Επιτροπή Ελλάδα 2021.
Έτσι ο ιστορικός σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι» πραγματοποίησε σειρά εκδηλώσεων οι οποίες και συμπεριελήφθησαν στις εθνικές εορτές, κάνοντας μας υπερήφανους:
1. Απέστειλε τρεις σημαίες του 1821 οι οποίες αναρτήθηκαν καθ’ όλο το έτος στις τρεις ιστορικές Ι. Μονές του νομού Ρεθύμνου δηλαδή στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, στην Ιερά Μονή Πρέβελη καθώς και στην Ι. Μονή Αγ. Πνεύματος -Κισσού.
2. Υπό τον τίτλο «Φλεγόμενες και μη κατακαιόμενες» έχοντας ως επίκεντρο των εκδηλώσεων αυτές τις άνω Ι. Μονές, πραγματοποίησε έκθεση χαρακτικών με τίτλο «στα άδυτα της αθάνατης ηρωίδας του 1821» της Ελένης Τζιφακη – Μισιρλή στην Ι. Μονή Πρέβελη, εξυμνώντας την γυναίκα στην επανάσταση, συμβολικώς δε την ημέρα του Τιμίου Σταυρού ενώ η ίδια έκθεση μεταφέρθηκε κατόπιν πρόσκλησης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρεθυμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου στο Ρέθυμνο την ημέρα της εορτής των Αγ. Τεσσάρων Νεομαρτύρων μέχρι 8-11-2021.
3. Πραγματοποιήθηκε μια σπουδαία ιχνηλάτηση ιστορική και περιβαλλοντική ακολουθώντας μονοπάτια στην Ιερά Μονή Αρκαδίου και στους πρόποδες του Ψηλορείτη, με την καθοδήγηση της αναπληρώτριας καθηγήτριας του παιδαγωγικού τμήματος δημοτικής εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης Μαριάννας Καλαϊτζιδακη, με τη συμμετοχή φοιτητριών και φοιτητών, αφιερωμένη στην 30 έτη ευκλεή Πατριαρχία του Οικουμενικού Πατριάρχη.
Μια ακόμα δραστηριότητα είχε διακριθεί και αναδειχθεί από όλα τα μέσα ενημέρωσης το Σεπτ΄ρεμβριο του 2024 όταν ο Σύλλογος παρέθεσε επίσημο δείπνο στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο κάτω από τη σκιά της Ακροπόλεως με αφορμή την επέτειο των 200 ετών από το μαρτύριο των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων.
Πριν την παράθεση του επισήμου δείπνου πραγματοποιήθηκε μικρή ξενάγηση του Πατριάρχη και της συνοδείας Του, από τον διευθυντή του μουσείου κ. Νίκο Σταμπολίδη.
Ο πρόεδρος κ Γ. Βλατακης φόρεσε στον Παναγιώτατο ένα λευκό σαρίκι στους ώμους του όπως άλλωστε συνηθίζεται στην Κρήτη στους επισήμους φιλοξενούμενους, η κοσμήτωρ κ. Κωνσταντίνα Κλειδή του προσέφερε εκ μέρους του ΔΣ ένα μπουκέτο από άνθη όπως υάκινθους, ήλιους ευκαλύπτους και βασιλικό, ενώ η αντιπρόεδρος κ. Ελ. Λιαναντωνάκη κρατούσε το δίσκο με όλα τα κρητικά καλούδια. Ο πρόεδρος κ. Γ. Βλατακης αφού θυμιάτισε τον Παναγιώτατο και του έριξε στα χέρια του άφθονο ανθόνερο τον προέτρεψε να κόψει από τον πλακούντα και να το βουτήξει στο κρητικό μέλι, ενώ δεν παρέλειψε να γευθεί ο ίδιος και την τσικουδιά.
Ο πρόεδρος του ιστορικού σωματείου προσφώνησε τον Πατριάρχη με λόγους συγκινητικούς επαναλαμβάνοντας το ποίημα που είχε γράψει ο ίδιος όταν αναγόρευσε τον Παναγιώτατο επίτιμο πρόεδρο του συλλόγου εντός του Καθολικού της Ι. Μονής Αρκαδίου πριν 12χρόνια.
«Χαίροις ανθός αναδύον σμυρναλόης θυσίας
Χαίροις κλίμαξ ,ο συνδέων χαρμονην των πατρίδων
Χαίροις της προσευχής των Ρεθυμνίων το περιεχόμενον
Χαίροις ον εθεμελίωσας των οικολόγων το τρόπαιον».
Ιδιαίτερη υπήρξε η στιγμή που ο κ. Βλατάκης προέτρεψε τον Παναγιώτατο στην προσευχή του εκτός από το άνοιγμα της Σχόλης της Χάλκης που αποτελεί επιθυμία όλων μας να συμπεριλάβει και την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα στον φυσικό τους χώρο.
Στην αντιφώνησή του ο Οικουμενικός Πατριάρχης ευχαρίστησε τον πρόεδρο κ. Γεώργιο Βλατάκη Άρχοντα Νομοφύλακα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και το ΔΣ για την υποδοχή και την παράθεση του επίσημου δείπνου που του επεφύλαξαν κάτω από την σκιά της Ακροπόλεως. Τόνισε δε ότι αισθάνεται ότι βρίσκεται σε Οικογενειακό Περιβάλλον .
Ταυτόχρονα εντύπωση προκάλεσαν οι ειδήσεις τις οποίες ανέφερε στον λόγο του ο Παναγιώτατος όπως περί της λύσεως του χρονοβόρου προβλήματος της Μονής Εσφιγμένου του Αγίου Όρους με την ευχή να αξιωθεί να λειτουργήσει σε αυτήν, καθώς και της αναφοράς του τόσο στην Εκκλησία της Κρήτης όσο και στην Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας όπου ο κρητικός Αρχιεπίσκοπος κ. Μακάριος εκτελεί άριστα το έργο της Εκκλησίας σε συνέχεια του μακαριστού Ρεθεμνιώτη κυρού Στυλιανού Χαρκιανάκη.
Θεωρήσαμε χρήσιμη αυτή την αναδρομή για να αναδειχθεί το μεγάλο γεγονός της βράβευσης του συλλόγου από την Ακαδημία Αθηνών
Να σημειωθεί ότι την ίδια χαρά είχε αισθανθεί το Ρέθυμνο και το 1981 όταν τιμήθηκε από το Ανώτατο αυτό πνευματικό ίδρυμα ο Σύνδεσμος υπέρ Διαδόσεως Καλών Τεχνών.
Ως γνωστόν οι διακρίσεις από την Ακαδημία Αθηνών δεν είναι κάτι σύνηθες γι αυτό αποκτά ιδιαίτερη αξία η διάκριση για τον φορέα που βραβεύεται.
