Μεταλυκειακό έτος – Τάξη μαθητείας: Από το σχολείο απευθείας στην αγορά εργασίας

Ένα σημαντικό εργαλείο διασύνδεσης με την αγορά εργασίας αποτελεί ο θεσμός της μαθητείας (Μεταλυκειακό έτος – Τάξη μαθητείας) που υλοποιούν τα ΕΠΑΛ του Ρεθύμνου. Πρόκειται για ένα Ευρωπαϊκό πρόγραμμα ΕΣΠΑ το οποίο υλοποιείται ετησίως με τη συνέργεια της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου, των διευθυντριών του 1^ου και 2^ου ΕΠΑΛ της πόλης, εκπαιδευτικών – εποπτών των δύο σχολείων και φυσικά επιχειρηματιών του νομού και στόχο έχει να δώσει μια ευκαιρία σε απόφοιτους των Επαγγελματικών Λυκείων να εφαρμόσουν τις εξειδικευμένες γνώσεις που αποκτούν από τα σχολεία τους, σε πραγματικούς χώρους εργασίας. Η μαθητεία με τη μορφή της εποπτευόμενης εργασίας είναι μια διέξοδος για τους συμμετέχοντες ώστε να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία, να αποκατασταθούν εργασιακά αλλά και από την άλλη πλευρά είναι μια λύση για τις μεγάλες ανάγκες της αγοράς εργασίας ειδικά στο ζήτημα της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Χάρη στο πρόγραμμα αυτό, το 4^ο έτος του ΕΠΑΛ όπως το ονομάζουν οι εμπλεκόμενοι, οι ωφελούμενοι κατά τη μαθητεία τους ή αλλιώς την πρακτική τους άσκηση στον επαγγελματικό χώρο που έχουν επιλέξει επιδοτούνται από το πρόγραμμα με μια επιδότηση που αγγίζει το 95% του βασικού μισθού ενός ανειδίκευτου εργάτη, ενώ ασφαλίζεται πλήρως από τον ίδιο τον εργοδότη. Η πρακτική αυτή διαρκεί 156 εργάσιμες ημέρες, ενώ μια φορά την εβδομάδα ο «μαθητευόμενος» πραγματοποιεί και μαθήματα εργαστηριακά στον χώρο του σχολείου μαζί με τον επόπτη του – εκπαιδευτικό προκειμένου με το πέρας της υλοποίησης του προγράμματος να μπορέσει να δώσει τις αντίστοιχες εξετάσεις και να αναβαθμίσει με αυτόν τον τρόπο το υφιστάμενο πτυχίο του (πτυχίο αποφοίτησης ΕΠΑΛ) που είναι επιπέδου 4 σε επίπεδο 5. Ταυτόχρονα, έτσι, αποκτά και δικαίωμα συμμετοχής σε κατατακτήριες εξετάσεις για την εισαγωγή σε ΑΕΙ της χώρας εφόσον το επιθυμεί.

Για όλες αυτές τις διαδικασίες και για τη σπουδαιότητα του θεσμού της μαθητείας μιλήσαμε με τη Χριστίνα Ρέβη, υπεύθυνη για τη μαθητεία στη Δ/νση Β/θμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου, τη Μαρία Μπρόκου, διευθύντρια του 2^ου ΕΠΑΛ και την Άννα Μαθιουδάκη, διευθύντρια 1^ου ΕΠΑΛ. Το πρώτο αξιοσημείωτο που αντιληφθήκαμε είναι πως και οι τρεις επεσήμαναν πως η μαθητεία στο Ρέθυμνο τα τελευταία τρία χρόνια που υλοποιείται πιο οργανωμένα και στοχευμένα έχει παρουσιάσει σημαντική αύξηση συμμετοχής (στο 1^ο ΕΠΑΛ της τάξεως του 40% και στο 2^ο ΕΠΑΛ 50%), με τους ωφελούμενους να ανήκουν σε ένα ευρύ ηλικιακό φάσμα. Δηλαδή μπορεί να είναι από παιδιά που μόλις αποφοίτησαν από το ΕΠΑΛ, 17-18 χρονών αλλά υπάρχουν και συμμετέχοντες οι οποίοι είναι ακόμη και 45-50 χρονών, οι οποίοι είναι απόφοιτοι Εσπερινών ΕΠΑΛ. Και το δεύτερο σημαντικό γεγονός είναι ότι όπως μας πληροφόρησε ειδικότερα η κ. Μαθιουδάκη, η οποία έχει μια μεγάλη εμπειρία ως εκπαιδευτικός σε ΕΠΑΛ της Αθήνας, το Ρέθυμνο είναι ο νομός με τα μεγαλύτερα ποσοστά αποφοίτησης από τη μαθητεία.

Όπως τόνισε η κ. Ρέβη, η μαθητεία είναι μια καλή επένδυση για αυτόν που θα αποφασίσει να συμμετάσχει. Αφενός αναβαθμίζει το πτυχίο του αποκτώντας επιπλέον εργασιακά και ακαδημαϊκά δικαιώματα και αφετέρου γεφυρώνει το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στις θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις του σχολείου με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. «Δίνεις στον εαυτό σου μια ευκαιρία να εκπαιδευτείς, να εξελιχθείς και να εξειδικευτείς», αναφέρει χαρακτηριστικά.

40% αύξηση συμμετοχής στο 1^ο ΕΠΑΛ

Στο 1^ο ΕΠΑΛ Ρεθύμνου για τη μαθητεία «τρέχουν» 10 ειδικότητες. Αυτές όπως μας τις ανέφερε η κ. Μαθιουδάκη, διευθύντρια του σχολείου, είναι:

• Τεχνικός, εγκαταστάσεων ψύξης, αερισμού και κλιματισμού

• Βοηθός νοσηλευτής

• Βοηθός κομμωτικής τέχνης

• Τεχνικός εφαρμογών πληροφορικής

• Τεχνικός ηλεκτρολογικών συστημάτων, εγκαταστάσεων και δικτύων

• Βοηθός φυσικοθεραπευτή

• Βοηθός βρεφονηπιοκόμων

• Τεχνικός οχημάτων

• Τεχνικός αισθητικής τέχνης

• Γραφικών τεχνών

Αυτό σημαίνει ότι μαθητές που έχουν επιλέξει αυτές τις ειδικότητες έχουν την ευκαιρία να εργαστούν σε αντίστοιχες θέσεις σε επιχειρήσεις του Ρεθύμνου, με τις οποίες διασυνδέονται μέσω του σχολείου. Η κ. Μαθιουδάκη τονίζει ότι το ενδιαφέρον για συμμετοχή στη μαθητεία ανά τα χρόνια έχει αυξηθεί, ιδιαίτερα φέτος. Και αυτό κατά ένα ποσοστό ερμηνεύεται από το γεγονός ότι οι θέσεις εργασίας απαιτούν πλέον πτυχίο ΕΠΑΛ επιπέδου 5. Έτσι, πάρα πολλοί απόφοιτοι βρίσκουν στη μαθητεία μια ευκαιρία για την επαγγελματική αποκατάσταση στο αντικείμενό τους. «Σε σχέση με πέρυσι η μαθητεία στο σχολείο μας έχει αναπτυχθεί κατά 40%. Ένα παράδειγμα θα σας πω, στην ειδικότητα αισθητικής τέχνης που είχαμε 6 εγγραφές, φέτος αυξήθηκαν κατά 60% στις 19 εγγραφές. Οπότε μιλάμε για τριπλάσια συμμετοχή και δεν είχαμε και τους εργοδότες για να μπορέσουμε να καλύψουμε τις ανάγκες. Μου κάνει επίσης εντύπωση που φέτος έχει πάρει πολύ μεγάλη άνοδο και γίνεται όλο και πιο γνωστός ως θεσμός. Με παίρνουν συνεχώς τηλέφωνο και με ρωτούν πότε θα «ανοίξουν» οι αιτήσεις. Με πήρε μάλιστα τηλέφωνο μια κοπέλα η οποία θέλει να γραφτεί τώρα στη μαθητεία γιατί βγήκε μια προκήρυξη και της ζητούν να έχει πιστοποίηση αντίστοιχη. Αρχίζουν σιγά σιγά δηλαδή και οι φορείς να μπαίνουν στο παιχνίδι», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Έχουν ήδη αποκατασταθεί επαγγελματικά οι περισσότεροι. Θεωρούν πολύ σημαντικό τον θεσμό διότι τους δίνει μια πολύ εύκολη πρόσβαση στο κομμάτι της εργασίας και της αγοράς εργασίας γενικότερα διότι δυσκολευόντουσαν πολύ να βρουν δουλειά ως άπειροι πτυχιούχοι. Και η μαθητεία τους ανοίγει την πόρτα να κάνουν πρακτική χωρίς να είναι αμισθί και έχοντας και την πλήρη ασφάλισή τους. Και τελειώνοντας το πρόγραμμα να έχουν εννέα μήνες προϋπηρεσία, που σε αντίθετη περίπτωση δεν μπορούσαν να βρουν εργοδότη διότι ήταν άπειροι και δεν τους προσλάμβαναν στην εργασία. Και έχουν τη δυνατότητα να αποδείξουν ότι μπορούν. Οι εργοδότες από την πλευρά τους είναι επίσης ευχαριστημένοι».

Τεράστιες οι ανάγκες της αγοράς εργασίας

Η κ. Μπρόκου, διευθύντρια του 2^ου ΕΠΑΛ, ανέφερε ότι οι ειδικότητες οι οποίες προσφέρονται για μαθητεία είναι οι εξής:

• Υπάλληλος Διοίκησης και Οικονομικών Υπηρεσιών

• Υπάλληλος Τουριστικών Επιχειρήσεων

• Υπάλληλος Αποθήκης και Συστημάτων Εφοδιασμού

• Τεχνικός Φυτικής Παραγωγής

• Τεχνικός Τεχνολογίας Τροφίμων και Ποτών

Η ίδια επισημαίνει ότι πριν τρία χρόνια που ξεκίνησε να υλοποιεί το πρόγραμμα οι μαθητευόμενοι ήταν γύρω στους 3, πέρυσι ήταν 14 και φέτος έφτασαν κοντά τους 30. Η αύξηση της συμμετοχής και σε αυτό το σχολείο είναι θεαματική και η ίδια τονίζει ότι εδώ λειτουργούν και ειδικότητες, όπως αυτή του Τουρισμού που είναι μοναδική σε όλη την Κρήτη.

Από την άλλη, η κ. Μπρόκου επισημαίνει πως οι ανάγκες σε καίριες θέσεις εργασίας που σχετίζονται με τις παραπάνω ειδικότητες είναι τεράστιες. Από θέσεις απασχόλησης που αφορούν στη γεωπονία, την αρχιτεκτονική κήπου (φροντίδα κήπων σε ξενοδοχεία, καταλύματα, βίλες κ.λπ.), μέχρι θέσεις που αφορούν στα καθήκοντα βοηθού λογιστή κ.ά., σε όλες τις ειδικότητες φαίνεται να υπάρχει μεγάλη ανάγκη αλλά συγκεκριμένα από εξειδικευμένα εργατικά χέρια. Δηλαδή οι εργοδότες αναζητούν προσωπικό που να έχει εκπαιδευτεί τουλάχιστον σε κάποια βασικά ζητήματα που αφορούν στην προσφερόμενη θέση απασχόλησης. Και εδώ το ΕΠΑΛ έρχεται να καλύψει αυτή την ανάγκη με τους απόφοιτούς του να έχουν καλό υπόβαθρο στην ειδικότητά τους χάρη στην εκπαίδευση που παίρνουν από το σχολείο. «Υπάρχει εργοδότης που συμμετείχε στο πρόγραμμα και που είπε «αν έχεις κι άλλα παιδιά να μου φέρεις φέρε τα. Όσα παιδιά και να έχεις». Και είναι πάρα πολλοί αυτοί που μου λένε «που ήσασταν τόσα χρόνια», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Μπρόκου, προσθέτοντας: «Όλοι οι μαθητές που έχουν εξειδικευτεί στους προσφερόμενούς μας τομείς έτσι όπως έχουμε έρθει σε επαφή με τους επιχειρηματίες του Ρεθύμνου είναι απαραίτητοι για την αγορά εργασίας. Και αν το συνειδητοποιήσουν αυτό τα παιδιά θα έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα στη σταδιοδρομία τους».

Η διευθύντρια του 2^ου ΕΠΑΛ τονίζει εν γένει, πως η επαγγελματική εκπαίδευση στο Ρέθυμνο έχοντας εξελίξει σε μεγάλο βαθμό και τη μαθητεία, αποκτά έναν άλλο χαρακτήρα πλέον που διαχωρίζεται τελείως από την παρωχημένη αντίληψη ότι το ΕΠΑΛ είναι για μαθητές με μειωμένες γνωστικές ικανότητες. «Πολλά παιδιά έρχονται στα ΕΠΑΛ χωρίς να γνωρίζουν τις δυνατότητες του σχολείου και πολλοί γονείς δεν ξέρουν καν τι είναι τα ΕΠΑΛ», αναφέρει.

Ωστόσο, η ίδια τονίζει πως τα ΕΠΑΛ διαδραματίζουν τον πλέον σημαντικό ρόλο τροφοδότησης της αγοράς εργασίας με εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ οι απόφοιτοι έχουν στα χέρια τους «όπλα» που μπορούν να τους εξασφαλίσουν ικανοποιητική επαγγελματική αποκατάσταση και μάλιστα στον τόπο τους. Το ζήτημα τουλάχιστον για τον θεσμό της μαθητείας, είναι πλέον εργοδότες αλλά και απόφοιτοι ΕΠΑΛ να ενημερωθούν περισσότερο πάνω στα πλεονεκτήματα του προγράμματος δηλώνοντας συμμετοχή. «Δεν γνωρίζουν οι εργοδότες το πρόγραμμα αυτό ιδιαίτερα. Με πολλή όμως προσπάθεια και από κοντά ενημέρωση και επαφή με επιχειρηματίες από 10 εργοδότες που συνεργαζόμασταν, φτάσαμε στις 93 προσφερόμενες θέσεις για μαθητεία. Αυτό είναι ρεκόρ για όλη την Κρήτη», καταλήγει η κ. Μπρόκου.