Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Χριστόπουλου «Χρόνια Δοκιμασίας» καταγράφει την πολιτική, κοινωνική και ηθική μετάβαση της Ελλάδας από το 2015 έως το 2025
Την απαξίωση και την απονομιμοποίηση της Δημοκρατίας, την ανάλυση της ελληνικής κρίσης και την ανάδειξη όλων των σημαντικών γεγονότων της επικαιρότητας της τελευταίας δεκαετίας προσεγγίζει ο Δημήτρης Χριστόπουλος, καθηγητής Πολιτειολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου, μέσα από από το βιβλίο του «Χρόνια Δοκιμασίας», το οποίο παρουσιάστηκε στο Φοιτητικό Κέντρο Ξενία στο Ρέθυμνο το απόγευμα της Πέμπτης. Το βιβλίο (εκδόσεις Πόλις, 2025) είναι ένα στοχαστικό χρονικό της δεκαετίας 2015-2025, μια περίοδο γεμάτη αναταράξεις για την Ελλάδα και τον κόσμο, με τον συγγραφέα να συγκεντρώνει άρθρα, ομιλίες και παρεμβάσεις που συνθέτουν ένα πορτρέτο μιας εποχής κρίσης, μετάβασης και αβεβαιότητας. Μεταξύ των σημαντικότερων θεμάτων του βιβλίου, η προσφυγική κρίση, η μετανάστευση, τα δικαιώματα, η δημοκρατία, η άνοδος της ακροδεξιάς και οι διεθνείς γεωπολιτικές μετατοπίσεις, για ένα σύγγραμμα, το οποίο σχολιάζει και αναλύει τις πολιτικές εξελίξεις, με ηθική ευθύνη, απέναντι σε γεγονότα που καθόρισαν το σημερινό ελληνικό γίγνεσθαι. Ο συγγραφέας διατηρεί μία κριτική στάση απέναντι στα γεγονότα και υιοθετεί προσεγγίσεις που απέχουν από τις κοινές, επικρατούσες, μονοδιάστατες αντιλήψεις της εποχής, ενώ προβάλλει την ξεκάθαρη στάση του ενάντια στους πολέμους και υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο συγγραφέας αναφέρεται επίσης στη μετανάστευση, την ιθαγένεια, την ταυτότητα των παιδιών δεύτερης γενιάς, τις ελληνοτουρκικές και ελληνοαλβανικές σχέσεις, το Μακεδονικό ζήτημα, αλλά και για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη λειτουργία της δημοκρατίας σε μια περίοδο που αυτή δείχνει να χάνει τη δύναμή της. Για τον ίδιο, η δεκαετία αυτή είναι μια μακρά στιγμή μετάβασης, από τη δημοκρατία της κρίσης σε μια νέα, πιο εύθραυστη μορφή δημοκρατίας που δοκιμάζεται από την αδιαφορία και την απαξίωση των πολιτών. Όπως επισημάνθηκε και κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου του, από τους ομιλητές της εκδήλωσης, που διοργάνωσε το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο κ. Χριστόπουλος δεν διατηρεί ουδέτερες στάσεις, αλλά αντίθετα παίρνει τη θέση ενός ενεργού πολίτη, στρατευμένου υπερασπιστή της δημοκρατίας, μακριά από εγκλωβισμούς σε ιδεολογικά στρατόπεδα, υπερασπίζοντας απόψεις που δεν είναι πάντα δημοφιλείς. Για παράδειγμα, στηλιτεύει κάθε μορφή πολέμου αλλά ταυτόχρονα υπερασπίζεται το δικαίωμα των λαών στην άμυνα, εκφράζοντας ανοιχτά τη στήριξή του στην Ουκρανία και την αντίθεσή του στις ισραηλινές επιχειρήσεις στην Παλαιστίνη. Το βιβλίο παρουσίασαν ο Αλέξανδρος Κεσσόπουλος, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης, ο Μανώλης Πετρακάκης, δικηγόρος Ρεθύμνου, και η Αθηνά Σκουλαρίκη, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας.
«Έχουμε φαινόμενα απαξίωσης και απονομιμοποίησης της Δημοκρατίας»
Ο τρόπος με τον οποίο ο ίδιος βίωσε την τελευταία δεκαετία, ξεκινώντας από το καλοκαίρι του 2015 και τελειώνοντας στο καλοκαίρι του 2025 είναι το συγκεκριμένο βιβλίο, όπως ο ίδιος ο συγγραφέας ανέφερε μεταξύ άλλων σε δηλώσεις του: «Μέσα από κείμενα που έγραψα κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας και τα οποία συνομολόγησα σε μια ενιαία αφήγηση που ξεκινάει με αυτό που ονομάζουμε ανθρώπινα φορτία, τους ανθρώπους , τους τόπους που γνώρισα κάποια από τα βιβλία που διάβασα. Σε δεύτερη φάση έχει να κάνει με τα ταξίδια που πήγα γιατί έτυχε σε αυτή τη δεκαετία να είμαι πρόεδρος στη Διεθνή Ομοσπονδία Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και γύρισα τον κόσμο και έμαθα άπειρα πράγματα. Έτσι πλαισίωσα λίγο τα δικά μας θέματα με αυτά που έβλεπα έξω και φυσικά με τα ζητήματα του δικού μου ενδιαφέροντος», σημείωσε ο κ. Χριστόπουλος εξηγώντας επίσης ότι ανάμεσα στα κεντρικά σημεία ενδιαφέροντός του, που έχουν σχολιαστεί και στο βιβλίο του είναι «Τα ζητήματα των δικαιωμάτων και των θεσμών, του κράτους δικαίου και του Συντάγματος τα οποία είναι ζητήματα αιχμής στην εποχή μας, μια εποχή που η Δημοκρατία ασθμαίνει». Τέλος ο κ. ριστόπουλος συμπλήρωσε: «Στο βιβλίο πραγματεύεται την έννοια της δημοκρατίας όχι μόνο μέσα από την κρίση της – κάτι δηλαδή που την έριξε κάτω και την ξανασήκωσε – αλλά μέσα από μια μακρά στιγμή μετάβασης σε κάτι το οποίο δεν είναι αυτό που φανταζόμασταν πριν από λίγο καιρό. Είναι μια δημοκρατία η οποία εκφυλίζεται, ζορίζεται, μια δημοκρατία της οποίας τα θεσμικά αντίβαρα και η κοινωνικές αντιστάσεις μαραζώνουν και μια δημοκρατία που αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται να έλκει τους ανθρώπους. Έτσι έχουμε τα φαινόμενα μιας απαξίωσης και απονομιμοποίησης αυτής της Δημοκρατίας».
«Το κράτος δικαίου βάλλεται εκ των έσω»
Έχοντας διατελέσει πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τρία χρόνια, από το 2016 έως το 2019, ο κ. Χριστόπουλος έχει υψηλή εξειδίκευση στο κομμάτι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα οποία και σχολιάζει στο βιβλίο του, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Κεσόπουλος. «Είναι βιβλία τα οποία έχουν γραφτεί μέσα στην κρίση, αλλά όπως λέει ο ίδιος ο συγγραφέας η κρίση διήρκεσε τόσο πολύ, που δεν είναι βέβαιο αν μπορούμε να μιλάμε για το καθεστώς της κρίσης ή για κρίση που έχει μεταβληθεί σε καθεστώς. Ο συγγραφέας πραγματεύεται την κρίση της Δημοκρατίας, τους αυταρχικούς μετασχηματισμούς της, την πανδημία, το πώς συρρικνώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας τα δικαιώματα, το Πανεπιστήμιο και επίσης ένα χαρακτηριστικό και του συγγραφέα και του βιβλίου είναι ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο στρατευμένο υπερασπιστή και των δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, παρόλα αυτά δεν μένει εγκλωβισμένος σε στρατόπεδο, ούτε ακολουθεί τις τρέχουσες πολιτικές διαιρέσεις, έχει την δική του αντίληψη για τα πράγματα, τη δική του κριτική σκέψη, πολλές φορές είναι αιρετικός και υποστηρίζει απόψεις που δεν είναι πλειοψηφικές», ανέλυσε ο κ. Κεσόπουλος.
Με την σειρά του, ο νομικός Μανόλης Πετρακάκης επεσήμανε ότι το βιβλίο αποτελεί μία αφορμή για σκέψη, αναστοχασμό και εξέταση των γεγονότων της τελευταίας 10ετίας. «Ο συγγραφέας μας παίρνει ουσιαστικά από το χέρι και μας ταξιδεύει στον χώρο των ιδεών, στον χώρο των δικαιωμάτων, στον χώρο του κράτους δικαίου, στον χώρο των διεθνών σχέσεων και της πολιτικής συγκυρίας που βιώνουμε. Ιδιαίτερη σημασία έχει η οπτική του συγγραφέα για ζητήματα που έχουν να κάνουν με το κράτος δικαίου και την Δημοκρατίας μας, με ζητήματα που έχουν να κάνουν με την επίθεση που δέχτηκε το κράτος δικαίου, αλλά και η δημοκρατία, όχι μόνο σε τοπικό – Ελλαδικό επίπεδο, αλλά και σε ευρύτερο επίπεδο, δεδομένης της συνεχούς αύξησης των δυνάμεων ακροδεξιών και αντιδραστικών πολιτικών και ανθρώπων που υποστηρίζουν αυτού του είδους τις πολιτικές». Επιπλέον ο κ. Πετρακάκης, συμπλήρωσε: «Ο συγγραφέας ζητάει από εμάς να είμαστε σε εγρήγορση, γιατί ουσιαστικά το κράτος δικαίου βάλλεται εκ των έσω, βάλλεται από μία κρατική εξουσία που πνίγει τις ανεξάρτητες διοικητικές αρχές, δεν θέλει τα θεσμικά αντίβαρα, δεν θέλει δηλαδή τον οποιονδήποτε έλεγχο, ώστε μία δημοκρατία να μπορεί πολύ πιο εύκολα να γίνει ένα αυταρχικό καθεστώς».
H Αθηνά Σκουλαρίκη, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας. σημείωσε: «Το βιβλίο αφορά τα πολιτικά γεγονότα και στην Ελλάδα και διεθνώς τα τελευταία δέκα χρόνια. Αποτελείται από κείμενα που έχει γράψει και δημοσιεύσει σύντομα οπότε είναι πολύ κατανοητό για ένα πλήθος θεμάτων που μας απασχόλησαν. Μιλάει για την κρίση, την άνοδο της ακροδεξιάς, τον Τραμπ, για διεθνή ζητήματα, για την Ευρώπη, την μετανάστευση, για τα Τέμπη, την Πύλο, για πάρα πολλά θέματα. Καλύπτει όλη την επικαιρότητα αυτών των χρόνων. Ο συγγραφέας έχει μία γραφή που είναι ταυτόχρονα πολύ διεισδυτική αλλά και πολύ ξεκάθαρη, έχει ένα πολύ ευθύ λόγο, είναι πολύ κατανοητό σε ένα ευρύ κοινό, δεν είναι κάτι δύσκολο για μυημένους. Έχει κριτικό πολιτικό λόγο οπότε αυτά που λέει δεν είναι στερεότυπα, είναι το αντίθετο, είναι ιδέες οι οποίες πάνε κόντρα σε κοινούς τόπους και στον τρόπο που συνήθως ορίζουμε τα θέματα. Νομίζω έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον για όλους».
