Μία Ευρώπη, μία αγορά

Μέρος 2

Ο οδικός χάρτης για την επίτευξη «Μιας Ευρώπης, Μιας Αγοράς» που θα πρέπει να έχει υιοθετηθεί μέχρι το τέλος του 2027 παραπέμπει στην άμεση ανάγκη για λήψη σημαντικών αποφάσεων. Σημαντικές αποφάσεις που στηρίζονται στην αρχή του «κοινοτικού κεκτημένου». Οι συζητήσεις – προτάσεις που θα εισέρχονται σταδιακά στη θεσμική φαρέτρα της ΕΕ αφορούν σημαντικά θέματα, όπως:

1. Απλούστευση των κανόνων,

2. Επίτευξη μιας πιο ολοκληρωμένης ενιαίας αγοράς,

3. Προώθηση του ισχυρού εμπορίου,

4. Μείωση των τιμών της ενέργειας και απανθρακοποίηση και

5. Προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού και του μετασχηματισμού στον τομέα της ΤΝ.¹

Οι πέντε τομείς που προαναφέρθηκαν αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του  χάρτη πορείας που αναμένεται να ωθήσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η προώθηση της εφαρμογής του δεν είναι απλώς μια ρυθμιστική άσκηση. Αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας και της μακροπρόθεσμης ευημερίας της Ευρώπης, όπως δήλωσε και ο Πρόεδρος της Κύπρου, μετά το πέρας των εργασιών της συνόδου κορυφής την περασμένη εβδομάδα. Εμείς θα αναλύουμε τις πληροφορίες και τις προτάσεις που καταλήγουν.

Στο μεταξύ, με δημοσίευμα της Κομισιόν στις 21/5/2025² που τιτλοφορείται: «Η ενιαία αγορά: η ευρωπαϊκή εσωτερική μας αγορά σε έναν αβέβαιο κόσμο – Στρατηγική για μια απλή, απρόσκοπτη και ισχυρή ενιαία αγορά» αποτελεί τη βάση της συζήτησης για την ενιαία αγορά, «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά». Σε αυτό, η Κομισιόν περιγράφει την ανάγκη να γίνει η ενιαία αγορά «πιο απλή, πιο απρόσκοπτη και πιο ισχυρή», δίνοντας έμφαση στην άρση των βασικών εμποδίων, στην ενίσχυση των υπηρεσιών, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην καλύτερη εφαρμογή των κανόνων. Το επίσημο αυτό κείμενο, ωστόσο, δεν περιέχει αναφορά σε  «ενισχυμένη συνεργασία».

Η πολιτική ώθηση δόθηκε αργότερα, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου 2026 εγκαινίασε την ατζέντα «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά» (One Europe, One Market), ζητώντας να υλοποιηθεί μέσα στο 2026 όπου είναι δυνατόν και έως το τέλος του 2027 το αργότερο. Με αυτόν τον τρόπο, οι ηγέτες επιβεβαίωσαν ότι η ενιαία αγορά παραμένει κορυφαία προτεραιότητα, αλλά σε πιο προσεκτική και πολιτικά ισορροπημένη μορφή, όπως φαίνεται και από τους πέντε τομείς δράσης που προαναφέρθηκαν.

Τι θα σήμαινε όμως η επίμαχη αναφορά στην ενισχυμένη συνεργασία; Νομικά, η ρήτρα αυτή επιτρέπει σε τουλάχιστον εννέα κράτη μέλη να προχωρήσουν ταχύτερα σε βαθύτερη ολοκλήρωση, όταν δεν είναι εφικτή συμφωνία από το σύνολο της ΕΕ. Όμως οι Συνθήκες θέτουν σαφή όρια: η ενισχυμένη συνεργασία δεν πρέπει να υπονομεύει την εσωτερική αγορά, ούτε να δημιουργεί φραγμούς ή στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.

Αν, λοιπόν, μια τέτοια αναφορά είχε παραμείνει στο πολιτικό κείμενο, θα αποτελούσε σαφές μήνυμα υπέρ μιας «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» και μέσα στην ενιαία αγορά. Η απάλειψή της δείχνει ότι οι Βρυξέλλες προτιμούν, τουλάχιστον προς το παρόν, τη συναίνεση των 27 από την πίεση μιας λέσχης προθύμων.

Συνεπώς, η πιο καθαρή θέση είναι η εξής: το επίσημο κείμενο της Κομισιόν δεν μιλά για ενισχυμένη συνεργασία· μιλά για αφαίρεση φραγμών, απλοποίηση, ψηφιοποίηση, ενίσχυση εφαρμογής και συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις στην ενιαία αγορά. Αν όμως σε μεταγενέστερο σχέδιο συμπερασμάτων υπήρχε τέτοια φράση και αφαιρέθηκε, αυτό θα σήμαινε ότι οι κυβερνήσεις επέλεξαν μια πιο ήπια, λιγότερο συγκρουσιακή γραμμή.

Υπάρχουν όμως σοβαρά αγκάθια που φαίνονται ξεκάθαρα στο προσκήνιο της ΕΕ και κυρίως το θέμα της απόφασης για τις πιστώσεις του προσεχούς μέλλοντος, ήτοι των ετών 2028 – 2034. Διότι δε φτάνει που καιροφυλακτούν πολλά εμπόδια για την πρόταση του συνόλου των πιστώσεων, αλλά προστίθενται και νέες υποχρεώσεις της ΕΕ, όπως η έναρξη αποπληρωμής με ποσό  25 δισ. ευρώ ετησίως (από το 2028) για το κοινό χρέος που εξέδωσε για να μετριάσει τις οικονομικές επιπτώσεις από την πανδημία του Covid. Εννέα μήνες μετά τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, παραμένει ασαφές από πού θα προέλθουν αυτά τα χρήματα.

Οι συνομιλίες για το κοινό ταμείο της ΕΕ για την περίοδο 2028 έως 2034 – το οποίο θα διέπει τις δαπάνες της ΕΕ για οτιδήποτε, από τις επιδοτήσεις των αγροτών και τις ανάγκες κάλυψης των υποδομών στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές (συνοχή) έως τις αμυντικές προμήθειες – είναι πολιτικά βασανιστικές.

Οι πλουσιότερες κυβερνήσεις στη Βόρεια Ευρώπη είναι απρόθυμες να πληρώσουν περισσότερα στον προϋπολογισμό και παραμένουν δύσπιστες σχετικά με την εκχώρηση περισσότερων φορολογικών εξουσιών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης, αντίθετα, υποστηρίζουν έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό και αντιτίθενται ευρέως στις περικοπές των γεωργικών επιδοτήσεων και της περιφερειακής χρηματοδότησης, που μαζί αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του συνόλου.

Και όλοι παραβλέπουν ότι ένας Αρμαγεδδών (τελική βιβλική μάχη ή επερχόμενη βιβλική καταστροφή) κόστους έρχεται από την «απληστία» κάλυψης σημαντικού μέρους των δαπανών της Ουκρανίας, πράγμα που θα σημάνει ξεκάθαρα μείωση των κονδυλίων για τις πλέον αδύναμες οικονομίες της ΕΕ.

Δεν πέρασε βέβαια, μια εβδομάδα, όπως μας ενημερώνει και το ΠΟΛΙΤΙΚΟ³ και οι Γερμανοί συντηρητικοί ασκούν πίεση στη φον ντερ Λάιεν να διαλύσει τη «μηχανή» των Βρυξελλών. Δεν υποψιάζομαι άλλο λόγο παρά την περίεργη στάση τη ατμομηχανής της ΕΕ έναντι των δεδομένων για την ενιαία αγορά. Θα δούμε τα αποτελέσματα της συνάντησης την ερχόμενη Δευτέρα στο Βερολίνο μεταξύ των Γερμανών νομοθετών της ίδιας παράταξης, με την πρόεδρο της Κομισιόν.

Το άλλο άκρο του άξονα Βερολίνο – Παρίσι ακούει τους χτύπους του εκλογικού  ημερολογίου της φίλης χώρας που μάλλον μαύρα σύννεφα συσσωρεύουν για τη σημερινή εξουσία.

¹ https://commission.europa.eu/document/5445de81-9481-4335-9902-9756159ba614_en

² https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52025DC0500

³ https://www.politico.eu/article/german-conservatives-pile-pressure-ursula-von-der-leyen-dismantle-brussels-machine/