«Μια γυναίκα όλα τα μπορεί», λέει ένα γνωστό ποπ άσμα και η αλήθεια είναι πως ειδικά στους εργασιακούς και επαγγελματικούς χώρους καθημερινά οι γυναίκες αποδεικνύουν πως είναι ικανές και άξιες σε πολλά πεδία και κλάδους, ειδικά σε εκείνους που ιστορικά είναι «ανδροκρατούμενοι» ή εν πάση περιπτώσει που δεν έρχεται αυτόματα η εικόνα μιας γυναίκας εργαζόμενης στους χώρους αυτούς. Από το μάχιμο πεδίο των σωμάτων ασφαλείας μέχρι τον δρόμο σε λεωφορεία και ταξί ως και τον κόσμο του συνεργείου, οι γυναίκες Ρεθεμνιώτισσες δίνουν το παρών και καταρρίπτουν καθημερινά τα στερεότυπα που συνοδεύουν τις λεγόμενες «αντρικές» δουλειές. Όπως αναφέρουν όσες μίλησαν στα «Ρ.Ν.» τα κοινωνικά σχόλια συχνά είναι πολλά, η δυσπιστία μεγάλη και εκείνες καλούνται ειδικά στο ξεκίνημά τους να δώσουν έναν αγώνα για να αποδείξουν την αξία τους περισσότερο από τους άντρες, ωστόσο όλες με επιμονή και αγάπη για τη δουλειά τους κατακτάνε την εκτίμηση και τον σεβασμό των συναδέλφων τους αλλά και του κόσμου που εξυπηρετούν, αποτελώντας πηγή έμπνευσης και για άλλες γυναίκες που επιθυμούν να μπουν σε χώρους που η κοινωνία ακόμα δεν φαντάζεται ότι οι γυναίκες μπορούν να ανταποκριθούν όπως ακριβώς και οι άντρες.
«Aλήθεια υπάρχουν γυναίκες στην πυροσβεστική;»
Xαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πυρονόμος Ελένη Καζάνη, αξιωματικός υπηρεσίας στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Ρεθύμνου, η οποία κοντά στα 29 χρόνια δίνει και την ψυχή της στο πεδίο της πολιτικής προστασίας. Η ίδια μάλιστα είναι από τις πρώτες 150 γυναίκες που μπήκανε στον χώρο και τώρα εξηγεί πως τα πράγματα με τα χρόνια έχουν αλλάξει, με το επάγγελμα να αποκτά όλο και μεγαλύτερη δυναμική στο γυναικείο φύλο, αν και συχνά οι οικογενειακές υποχρεώσεις κρατάνε τις γυναίκες της πυροσβεστικής μακριά από το μάχιμο πεδίο. «Παρά το γεγονός ότι είναι ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, εάν μια γυναίκα θέλει να παραμείνει στη μάχιμη υπηρεσία πρέπει να αγωνιστεί αλλά τα καταφέρνει. Και παρά το ότι υπάρχουν συνάδελφοι που δυσκολεύτηκαν στην αρχή να μας αποδεχθούν, αναγνωρίζω και χαιρετίζω ότι οι περισσότεροι άντρες όταν δουν ότι αντάξια στέκεσαι δίπλα τους, στέκονται και εκείνοι δίπλα σου. Ξεκάθαρα όμως μια γυναίκα πρέπει να αποδείξει της αξία της και επαναλαμβανόμενα γιατί στο επάγγελμα για χρόνια ήταν μόνο άντρες και εμείς ήρθαμε πολύ αργότερα», περιγράφει η ίδια στα «Ρ.Ν.».
Η εισαγωγή της στην Πυροσβεστική όπως εξομολογείται ήταν εντελώς τυχαία. Ως φοιτήτρια στο παιδαγωγικό ενημερώθηκε για τις θέσεις που άνοιγαν στην υπηρεσία και μέσω ΑΣΕΠ κατάφερε να εισαχθεί, βλέποντάς το ως ένα challenge. Ωστόσο, τελικά όπως αναφέρει «Στο δεύτερο μήνα στη σχολή και ακόμα μέχρι σήμερα θεωρώ τον εαυτό μου ερωτευμένο με αυτό το λειτούργημα».
Στο Ρέθυμνο, σύμφωνα με την ίδια συνολικά υπάρχουν δύο γυναίκες στην πυροσβεστική υπηρεσία ενώ πανελλαδικά είναι γύρω στις 1.000. Η πυρονόμος Καζάνη επισημαίνει τη δυσκολία του επαγγέλματος, ωστόσο τονίζει ότι εφόσον κάποια γυναίκα νιώθει ότι αυτό θέλει να κάνει τότε πρέπει να το δοκιμάσει. Η επιβράβευση εξάλλου, σύμφωνα με την ίδια, είναι ανυπολόγιστη: Η προσφορά και η βοήθεια στον συνάνθρωπο, το ευχαριστώ του κόσμου που βοηθιέται χάρη στις υπηρεσίες της. «Μια γυναίκα που θέλει να μπει στην Πυροσβεστική να μπει. Οποιοδήποτε νιώθει ότι αυτό θέλει να κάνει τότε να το δοκιμάσει. Είτε αγόρι είτε κορίτσι γιατί και τα αγόρια περνάνε δύσκολα, να τους το δώσω αυτό, είναι μια δύσκολη δουλειά γενικότερα. Να την κοιτάξει κατάματα και να προσπαθήσει όποιος το επιθυμεί. Είτε την πυροσβεστική είτε οποιαδήποτε άλλη δουλειά. Πρέπει να δοκιμάζουν τα νέα παιδιά. Και να μην τους τρομάζει τίποτα. Είναι τόσο δυνατό άλλωστε το feedback από τον άνθρωπο που θα βοηθήσεις που σβήνει όλα τα υπόλοιπα. Γιατί είναι δύσκολες οι συνθήκες, είναι δύσκολη η καθημερινότητα, ακόμα και οι γονείς μας μάς λένε «έλα τι δουλειά έχεις να κάνεις ακόμα μάχιμη υπηρεσία». Έχω και έναν άνδρα που με στηρίζει απερίγραπτα δεν το συζητώ, με θαυμάζει και με αγαπά και αυτό είναι κάτι – αλλά ειλικρινά και οι άντρες συνάδελφοι στέκονται δίπλα, αλλά περισσότερο – περισσότερο από όλα είναι όταν κλείνω τα μάτια μου και λέω «ωραία βοήθησα» έναν άνθρωπο που μου το έδωσε με το βλέμμα του, χωρίς να μου πει καν ευχαριστώ. Και αυτό το κρατώ, η «αποθήκη» μου είναι τεράστια από τέτοιου είδους συναισθήματα».
Αυτό που κατά την ίδια θα έπρεπε να αλλάξει ώστε να γίνει ο χώρος πιο ελκυστικός για τις γυναίκες δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από την επικοινωνία. «Πρέπει πρώτα από όλα να επικοινωνηθεί το επάγγελμα, διότι ομολογώ επειδή επισκέπτομαι σχολεία για εκπαιδεύσεις, είναι πάρα πολλοί άνθρωποι που εντυπωσιάζονται που υπάρχουν γυναίκες στην πυροσβεστική το 2026. Εντυπωσιάζονται πραγματικά. Όταν δηλαδή με κοιτάει κάποιος και μου λέει «αλήθεια υπάρχουν γυναίκες στην πυροσβεστική;». Η κοινωνία δεν το έχει αναδείξει ότι υπάρχουμε στον χώρο αυτό. Όμως πλέον έχουμε πολλά κορίτσια δόκιμα έχουμε και πολλές εθελόντριες τα τελευταία χρόνια. Ειλικρινά όμως πιστεύω ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν το γνωρίζουν».
Η μοναδική τεχνικός οχημάτων στο Ρέθυμνο
Στο Ρέθυμνο η Μαρία Θεοδοσίου είναι η μοναδική τεχνικός οχημάτων. Όπως λέει, ο πατέρας της την «έσπρωξε» σε αυτόν τον κλάδο με τη σκέψη ότι υπάρχουν προοπτικές εξέλιξης και καλής επαγγελματικής αποκατάστασης ενώ την παροτρύνει παράλληλα να βγάλει και δίπλωμα οδήγησης για λεωφορείο ως ένα δεύτερο εφεδρικό σχέδιο. Παρά την παρότρυνση του πατέρα της και εκείνης όμως της αρέσει πολύ ο κλάδος του μηχανικού αυτοκινήτων καθώς όπως λέει της αρέσει η ιδέα τα οχήματα να λειτουργούν όπως πρέπει και να είναι ασφαλή για τον κόσμο. Το ξεκίνημά της βέβαια δεν ήταν καθόλου εύκολο. Υποτίμηση, καχυποψία και μηδαμινές ευκαιρίες για απασχόληση στο πεδίο, ωστόσο η ίδια δεν πτοήθηκε και με την υποστήριξη του τωρινού της εργοδότη έχει καταφέρει να βάλει το συνεργείο κυριολεκτικά σε τάξη. «Τώρα απασχολούμαι στο κομμάτι με τα μηχανάκια όπου τα επισκευάζω. Στην αρχή όλοι και στα άλλα συνεργεία που έχω πάει ήταν πολύ διστακτικοί. Δηλαδή λέγανε «αυτή τη ήρθε και κάνει». Το έχω ακούσει έμμεσα αυτό. Και μετά σιγά-σιγά έβλεπαν ότι είμαι ενεργητική και οργανωτική οπότε άρχισαν να μου δίνονται ευκαιρίες. Αυτό το επάγγελμα ειδικά θέλει πολλή οργάνωση και οι άντρες από οργάνωση… μηδέν. Εγώ όμως στην τωρινή μου εργασία, το έχω οργανώσει όλο το συνεργείο και «πάει μπάλα».
Η μεγαλύτερη βέβαια αναγνώριση είναι αυτή που έρχεται από τους πελάτες οι οποίοι όχι μόνο λένε καλά λόγια στον εργοδότη της για εκείνη αλλά όπως μας αναφέρει, χαίρονται πολύ όταν βλέπουν μια γυναίκα μηχανικό, καθώς είναι σπάνιο. «Οι πελάτες λένε καλά λόγια. Χαίρονται που βλέπουν μια γυναίκα στο συνεργείο. Υπάρχουν βέβαια και αυτοί που λένε «δεν θα σε άφηνα να κάνεις κάτι περισσότερο από λάδια». Αλλά γενικά λένε καλά λόγια. Και χαίρονται γιατί είναι και σπάνιο. Στο Ρέθυμνο είμαι μοναδική δεν υπάρχει άλλη γυναίκα τεχνικός οχημάτων».
Ωστόσο η ίδια προειδοποιεί άλλες γυναίκες που τυχόν θέλουν να ασχοληθούν πως εν γένει πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο πεδίο και πως ειδικά για μια γυναίκα τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα. Κάθε μέρα πρέπει να αποδεικνύει πως μπορεί, οι ευκαιρίες δεν είναι πολλές οπότε χρειάζεται γερό στομάχι. «Είναι δύσκολο στο να προσαρμοστείς γενικά. Αν δεν βρεις και το κατάλληλο συνεργείο – επειδή έχω περάσει από πολλά – που θα σε βοηθήσει δεν θα μπορέσει να τα καταφέρει κάποια, θα πέσει και ψυχολογικά. Πέφτεις πολύ όταν δεν σε υποστηρίζει το συνεργείο. Και ο εργοδότης μου τώρα και οι προηγούμενοι με βοήθησαν. Θέλει όμως γερό στομάχι. Για παράδειγμα, οι άντρες είναι πολύ οξύθυμοι οπότε θα πρέπει να μάθεις να μην παίρνεις προσωπικά όσα λένε, τις φωνές κ.λπ. Μου έχουν πει πολλές φορές ότι είναι της στιγμής και τώρα το καταλαβαίνω, το έχω μάθει. Υπάρχει μια ένταση στα συνεργεία». Επιπλέον η Μαρία τονίζει πως η καθαριότητα σε αυτούς τους χώρους είναι υπό εξαφάνιση, πράγμα που δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για μια γυναίκα. «Η οργάνωση και η καθαριότητα δεν υπάρχουν στα συνεργεία. Στο Ρέθυμνο εμείς είμαστε αρκετά καθαροί γιατί είμαι εγώ, και είναι και άλλος ένας. Οι υπόλοιποι που ξέρω έχουν πολλή βρωμιά. Μια γυναίκα θα το δει και θα πει «να πάω εγώ να κάνω τι εκεί;». Και αυτό είναι μεγάλο θέμα. Γενικά και το ότι είναι όλοι άντρες σε πάει λίγο πίσω», τονίζει η Μαρία.
Μάχιμες τιμονιέρισσες
Η Στέλλα Τσιγδινού είναι οδηγός ταξί σε οικογενειακή επιχείρηση. Όπως λέει παλαιότερα το εν λόγω επάγγελμα μπορεί να παρουσίαζε κάποια επικινδυνότητα εξαιτίας πελατών που μπορεί να ήταν μεθυσμένοι ή άλλων ιδιαίτερων περιπτώσεων, ωστόσο πλέον και ειδικά στο Ρέθυμνο δεν υπάρχουν τέτοια ζητήματα και αν εμφανίζονται είναι μεμονωμένα. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει «πιο πολύ είναι η φήμη παρά το τι ισχύει τελικά». Σύμφωνα με την ίδια σε όλο το Ρέθυμνο απασχολούνται δέκα γυναίκες οδηγοί ταξί και εκείνη διάλεξε αυτό το επάγγελμα καθώς της προσφέρει μια σταθερότητα, ασφάλεια και καλύτερη βιωσιμότητα για εκείνη και την οικογένειά της. «Υπάρχει πάρα πολλή συναδελφικότητα με όλος τους οδηγούς ταξί. Και νιώθουμε ασφάλεια κατεβαίνοντας κάτω για δουλειά. Είμαστε και σε μικρή ασφαλή πόλη που δεν υπάρχει εγκληματικότητα οπότε και να συμβεί κάτι τη νύκτα έρχονται οι συνάδελφοι και προτίθενται να πάρουν εκείνοι την κούρσα αντί για εμάς. Οι πελάτες στο Ρέθυμνο μας αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερο σεβασμό, μας ξέρουν και με το μικρό μας όνομα γιατί είναι επαναλαμβανόμενοι όσοι παίρνουν ταξί οπότε γνωριζόμαστε και μεταξύ μας. Και οι γυναίκες προτιμάνε τις γυναίκες οδηγούς. Πολλοί μάλιστα μας επιβραβεύουν ότι κάνουμε ένα τέτοιο «ανδροκρατούμενο» επάγγελμα. Αλλά πιο πολύ είναι η φήμη παρά αυτό που συμβαίνει στην ουσία», περιγράφει κ. Τσιγδινού. Όπως αναφέρει χάρη στις γυναίκες οδηγούς που έχουν μπει στον κλάδο τα τελευταία χρόνια το επίπεδο έχει ανέβει με πολλές από αυτές να γνωρίζουν ξένες γλώσσες και αν έχουν δεξιότητες που συμβάλλουν καθοριστικά στην εξυπηρέτηση των πελατών ιδίως των τουριστών. «Θεωρώ ότι ανεβαίνει το μορφωτικό επίπεδο στον κλάδο χάρη στις γυναίκες. Η γυναικεία παρουσία προσθέτει επίπεδο».
Η Διαμαντούλα Δελήμπαση είναι οδηγός λεωφορείου και γιαγιά τριών παιδιών. Δεν υπάρχει σύνδεση του πρώτου με το δεύτερο, αλλά σίγουρα τα εγγόνια της όπως μας λέει «τρελαίνονται όταν πηγαίνουμε βόλτα με το λεωφορείο».
Η ίδια είναι από τις πρώτες γυναίκες που μπήκαν στον χώρο και αν και τα κοινωνικά σχόλια που δέχτηκε θα μπορούσαν να την πτοήσουν εκείνη συνέχισε την προσπάθεια και με την υποστήριξη πολλών άλλων κοντινών της ανθρώπων κατάφερε να εδραιωθεί στον κλάδο της. Όπως περιγράφει πολλοί στην αρχικά εμφανίζονται δύσπιστοι όταν βλέπουν ότι εκείνη είναι η οδηγός του λεωφορείου όμως υπάρχει και ο κόσμος που ενθουσιάζεται όταν βλέπουν μια γυναίκα να το κουμαντάρει. «Για μένα ήταν μεγάλη πρόκληση όταν ξεκίνησα να βγάλω το δίπλωμα γιατί πολλοί μου λέγανε δεν θα το βγάλεις, δεν θα τα καταφέρεις κ.λπ. Λίγοι άνθρωποι πιστέψανε ότι θα το καταφέρω. Κάποιοι άλλοι βέβαια με στηρίζανε, ήταν σίγουροι ότι μπορώ να το κάνω. Γιατί σου λέει είναι δυναμική θα τα καταφέρεις σίγουρα. Κάποιοι ακόμα με κοιτάνε περίεργα ιδίως στην αρχή που δεν με ξέρουν αλλά με τον καιρό βλέπουν πόσο καλή είμαι και πόσο προσεκτική σαν οδηγός και έτσι αλλάζει και εκείνων η γνώμη απέναντι σε εμένα και στις συναδέλφους».
Όπως η αναφέρει η ίδια όταν πρωτομπήκε στον κλάδο ήταν μόλις δύο οι γυναίκες οδηγοί και τώρα στην εταιρεία που εργάζεται φτάνουν τις επτά με οκτώ. Εκείνη, όπως τονίζει, μπήκε στο επάγγελμα βλέποντάς το σαν μια πρόκληση. «Μου αρέσουν τα διαφορετικά πράγματα και οι εναλλαγές. Ήταν και κάτι που μου άρεσε. Ίσως και επειδή ο πατέρας μου ήταν φορτηγατζής και ταξίδευε. Και γενικά εμένα μου αρέσει το τιμόνι, ο δρόμος, μου αρέσει να πηγαινοέρχομαι. Δεν είναι κάτι που βαριέμαι. Είναι κάτι που αγαπώ. Αν κάποια άλλη γυναίκα θέλει να ακολουθήσει αυτό το επάγγελμα να το κάνει αυτό το βήμα. Χρειάζεται να προσπαθούμε για αυτό που θέλουμε. Και δεν πρέπει να αφήνουμε κάτι που θέλουμε και αγαπάμε εξαιτίας των σχολίων που μπορεί να μας κάνουν».
