Οι πανελλήνιες δεν συνιστούν μονόδρομο ούτε και το τέλος της διαδρομής στην αναζήτηση της επαγγελματικής ταυτότητας, ωστόσο από τη στιγμή που ένας μαθητής ή μια μαθήτρια μπει σε αυτή τη διαδικασία θα πρέπει να έχει στο μυαλό του ότι εξίσου σημαντική διαδικασία είναι η συμπλήρωση της αίτησης του μηχανογραφικού δελτίου. Συχνά οι υποψήφιοι είτε λόγω ελλιπούς ενημέρωσης, είτε από καθαρή επιπολαιότητα δεν λαμβάνουν υπόψη το πόσο καθοριστική είναι αυτή η διαδικασία με αποτέλεσμα να μην είναι λίγες οι φορές που μπορεί να «χάσουν» μια σχολή, ενώ την «πιάνανε» επειδή ακριβώς δεν συμπληρώσανε το μηχανογραφικό «έξυπνα» όπως συνηθίζεται να λέγεται. Και τι σημαίνει «συμπληρώνω έξυπνα το μηχανογραφικό μου»; Σημαίνει αρχικά ότι οι υποψήφιοι οφείλουν να επιλέξουν με γνώμονα τα προσωπικά ενδιαφέροντα και από εκεί και πέρα, όπως με έμφαση τονίζουν οι ειδικοί, να μην μείνουν μονάχα στον τίτλο μιας σχολής ο οποίος πολλές φορές δεν μαρτυρά τα καθολικά επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά να αφιερώσουν χρόνο λίγο πριν ανοίξουν οι αιτήσεις και να αναζητήσουν πληροφορίες για τις σχολές και το αντικείμενο που ενδιαφέρονται, να μιλήσουν προσωπικά με ανθρώπους που εργάζονται πάνω στο πεδίο, να αναζητήσουν βίντεο με μαρτυρίες επαγγελματιών και άλλου είδους πηγές πληροφοριών που υπάρχουν «ατέλειωτες» στο διαδίκτυο. Σύμφωνα πάντως με τον Παναγιώτη Αντωνιάδη, προϊστάμενο Εκπαιδευτικών Θεμάτων στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου ο οποίος μίλησε στα «Ρ.Ν.», το σύστημα του μηχανογραφικού για το 2026 θα είναι διαθέσιμο από μέσα Ιουνίου και θα παραμείνει ανοιχτό ως είθισται για λίγες ημέρες, ενώ οι υποψήφιοι θα κάνουν την αίτησή τους αποκλειστικά ηλεκτρονικά. «Πρέπει να προσέξουν οι υποψήφιοι. Δεν είναι μια απλή διαδικασία που καταγράφω τις προτιμήσεις μου. Η συμπλήρωση του μηχανογραφικού καθορίζει το μέλλον σου, τις σπουδές σου, την επαγγελματική εξέλιξη, τις μελλοντικές προοπτικές. Πρέπει τα παιδιά να τα κοιτάξουν λίγο αυτά, να είναι προσεκτικά στην επιλογή. Τώρα βέβαια πολλοί υποψήφιοι επιλέγουν τα τελευταία χρόνια με βάση την πόλη, καθώς το κόστος διαβίωσης είναι μεγάλο όταν φεύγεις μακριά από τον τόπο κατοικίας. Η δική μου προτροπή είναι να δηλώνουν το μηχανογραφικό με βάση την πραγματική επιθυμία τους γιατί διαφορετικά απογοητεύονται και τα παρατάνε πολλές φορές», ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.» ο κ. Αντωνιάδης.
«Δεν κρίνουμε με βάση το περιτύλιγμα, δηλαδή τον τίτλο της σχολής»
Από τα συνηθέστερα λάθη που γίνονται από πλευράς παιδιών και γονέων – διότι στην Ελλάδα καλώς ή κακώς οι πανελλήνιες και η συμπλήρωση του μηχανογραφικού είναι οικογενειακή υπόθεση – είναι ότι επηρεάζονται από γνώμες που έχουν τρίτα πρόσωπα για μια σχολή, οι οποίες συχνά είναι ατεκμηρίωτες ή βασισμένες στα παραδείγματα της αγοράς εργασίας δεκαετιών πίσω. Παράλληλα καθοριστικό στην επιλογή των σχολών είναι και το οικονομικό κομμάτι, το οποίο περιορίζει συχνά τους υποψήφιους στο να επιλέξουν κάποιο πανεπιστήμιο με βάση τον τόπο κατοικίας και όχι με βάση τα ενδιαφέροντα, πράγμα που όπως προείπε και ο κ. Αντωνιάδης μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα όπως να παρατήσει κάποιος τις σπουδές γιατί ακριβώς δεν είναι κάτι που του αρέσει ή μπορεί να δει τον εαυτό του να ανθεί.
Από την πλευρά του ο Δημήτρης Σαμψωνίδης, σύμβουλος σταδιοδρομίας, μιλώντας στα «Ρ.Ν.» τονίζει ότι ένα άλλο «λάθος» που γίνεται κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού είναι ότι οι υποψήφιοι στέκονται απλά στον τίτλο μιας σχολής χωρίς να ξέρουν τι «κρύβει» αυτή από πίσω, τι επαγγελματικά δικαιώματα και διεξόδους προσφέρει. Έτσι, κάποιος για παράδειγμα που θέλει να γίνει Μηχανολόγος – Μηχανικός και δεν πιάνει την πρώτη του επιλογή θα δει τον τίτλο της Σχολής «Μηχανικός Παραγωγής και Διοίκησης» στο Πολυτεχνείο Κρήτης και θα την απορρίψει αλλά στην πραγματικότητά επειδή ακριβώς δεν έκανε την έρευνα που όφειλε, θα χάσει την ευκαιρία να μπει σε ένα τμήμα παρεμφερές με το αντικείμενο που τον ενδιαφέρει. «Ο τίτλος μιας σχολής δεν μας λέει τα επαγγελματικά δικαιώματα και τις διεξόδους μας. Ακόμα και στο Δημοτικής Εκπαίδευσης να εισαχθείς μπορείς να ασχοληθείς με τα σχολικά εγχειρίδια, με τη διοίκηση της εκπαίδευσης και να μην χρειαστεί ποτέ να μπεις σε τάξη αν δεν σου αρέσει αυτό το κομμάτι. Ή κάποιος που περνάει στις σχολές τύπου χημικός, βιολόγος που βασικό κομμάτι είναι η πρακτική στο εργαστήριο, υπάρχουν και για αυτόν επιλογές τύπου φαρμακευτικό μάρκετινγκ, που είναι δουλειά γραφείου αλλά απαιτεί γνώσεις βιολογίας και χημείας. Και πάρα πολλοί επαγγελματίες από τις σχολές αυτές δεν ξαναπιάνουν φιαλίδιο στα χέρια τους και είναι στο γραφείο και απολαμβάνουν την επιλογή τους. Κάνουμε επομένως μια ορθή, λελογισμένη επιλογή και δεν κρίνουμε με βάση το περιτύλιγμα που είναι ο τίτλος της σχολής. Δεν υπάρχουν αδιέξοδα στην εκπαίδευση και στην καριέρα. Υπάρχουν πάρα πολλοί διαφορετικοί δρόμοι. Σαφώς και υπάρχουν επαγγέλματα «προστατευόμενα» όπως για να γίνεις γιατρός πρέπει να σπουδάσεις ιατρική. Ωστόσο μπορείς να γίνεις φυσικοθεραπευτής, νοσηλευτής, υπάρχουν τα παραϊατρικά πεδία που επίσης σε οδηγούν στον σκοπό σου: τη φροντίδα του ανθρώπου», περιγράφει ο κ. Σαμψωνίδης.
Κάνε έρευνα – Ενημερώσου!
Η έρευνα που θα κάνουν οι υποψήφιοι για τις σχολές που τους ενδιαφέρουν και σκέφτονται να δηλώσουν συχνά θα τους οδηγήσουν και σε πληροφορίες που σε άλλη περίπτωση μπορεί να αγνοούσαν, αλλά είναι καθοριστικές. Για παράδειγμα, όπως εξηγεί ο κ. Σαμψωνίδης, πολλές σχολές δεν επιτρέπουν τη μεταγραφή σε άλλη εφόσον εισαχθείς σε αυτήν, όπως συμβαίνει στο τμήμα Ψυχολογίας στην Ορεστιάδα. Έτσι ενώ κάποιος μπορεί να το δήλωσε με το σκεπτικό ότι θα πάρει μεταγραφή στο Ρέθυμνο, τελικά δεν έχει αυτή τη δυνατότητα.
Παράλληλα, ο σύμβουλος σταδιοδρομίας επισημαίνει ότι πολλές φορές τυγχάνει λόγω κακού σχεδιασμού και ελλιπούς ενημέρωσης οι υποψήφιοι να μην μπορούν καν να δηλώσουν τη σχολή που προτιμούν. «Έχει τύχει πάρα πολλές φορές παιδιά να λένε «α εγώ θέλω να περάσω στην Αστυνομία να γίνω εγκληματολόγος» και να είναι από το 3ο Επιστημονικό Πεδίο όπου δεν μπορείς να δηλώσεις τη σχολή αυτή. Αυτό έχει τύχει πολλές φορές λόγω κακής ενημέρωσης των παιδιών. Τα παιδιά εκείνη τη στιγμή πρέπει να τα βοηθήσουμε να πάρουν τη σωστή επαγγελματική απόφαση, γιατί για αυτό υπάρχουν οι πιστοποιημένοι σύμβουλοι σταδιοδρομίας. Να τους δείχνουμε πως παίρνουμε αποφάσεις σημαντικές για τη ζωή μας. Φυσικά οι πανελλήνιες δεν σημαίνουν το τέλος της ζωής μας. Υπάρχει το μηχανογραφικό της Κύπρου, υπάρχει το μηχανογραφικό των ΣΑΕΚ και υπάρχει και η επιλογή να σπουδάσω στο εξωτερικό όπου έτσι που έχει γίνει το κόστος ζωής στην Ελλάδα, δεν έχει κάποια διαφορά σημαντική. Οι πανελλαδικές επομένως δεν είναι μονόδρομος, δεν είναι το τέλος, αλλά εφόσον έκανα την προσπάθεια και ήρθε η ώρα να συμπληρώσω το μηχανογραφικό, να το κάνω σωστά και να αφιερώσω χρόνο και να μην το δω επιπόλαια».
Το «έξυπνο» μηχανογραφικό
Ταυτόχρονα ο κ. Σαμψωνίδης εξηγεί ότι «έξυπνο» μηχανογραφικό συχνά σημαίνει να τηρήσουν οι υποψήφιοι μια συγκεκριμένη στρατηγική, σύμφωνα με την οποία δηλώνουν τις σχολές με βάση το τι τους αρέσει, από την πιο «άπιαστη» μέχρι την πιο ρεαλιστική επιλογή σύμφωνα με τις βάσεις του προηγούμενου έτους. «Το «έξυπνο μηχανογραφικό» τι είναι; Κοιτάω λίγο τις βάσεις, όχι ότι μπορούμε να τις προβλέψουμε αλλά αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να πούμε το εξής: οι βάσεις θα κινηθούν στα ίδια επίπεδα πάνω κάτω, βάζω κάποιες σχολές και ας μην τις πιάσω – μπορεί να πέσουν. Αυτό δεν μπορεί πραγματικά να το προβλέψει κανείς. Άρα να βάλουν τις σχολές που «δεν πιάνουν» σύμφωνα με τις περυσινές βάσεις. Αλλά και να βάλουν και ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας: σχολές που με ενδιαφέρουν και εννοείται σε σχέση με τις περυσινές βάσεις. Πολύ βασικό επίσης είναι να μην βάζω πρώτα χημικό, μετά βιολογικό μετά ξανά χημικό κ.λπ. Θα συμπληρώσω ανά ομάδες. Πρώτα τα χημικά μαζί, μετά τα βιολογικά κ.λπ. Αυτός είναι ο σωστός τρόπος και πάντα η ταξινόμηση να γίνεται με βάση τα προσωπικά ενδιαφέροντα. Γιατί ένας πραγματικά καλός επαγγελματίας θα διαπρέψει σε όποιον τομέα και να είναι».
Η σύγκρουση γονέων – παιδιών και η λύση
Δεν είναι λίγες οι φορές που η περίοδος συμπλήρωσης του μηχανογραφικού φέρνει και πολλές συγκρούσεις σε ένα σπίτι. Αυτό γιατί από τη μια οι γονείς μπορεί να αποτρέπουν το παιδί βάσει των δικών τους κρίσεων και εμπειριών να ακολουθήσει ένα πεδίο που εκείνο του αρέσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο κ. Σαμψωνίδης επισημαίνει ότι ο υποψήφιος είναι σημαντικό να επιχειρηματολογήσει απέναντι στον γονέα και να τον κάνει να καταλάβει ότι η επιλογή του είναι μελετημένη και κάπου οδηγεί. «Ο γονιός θέλει να ξέρει ότι το παιδί έχει πάρει μια απόφαση που του ταιριάζει και είναι μια απόφαση μελετημένη. Δεν είναι κάτι στην τύχη. Άρα είναι πολύ σημαντικό αν υπάρχει σύγκρουση μεταξύ γονέα και παιδιού, να εξηγήσει το τελευταίο στον πρώτο ότι είδα αυτά τα βίντεο με τους επαγγελματίες, είδα αυτή τη σχολή, έχει αυτά τα μαθήματα, και έχει αυτές τις επαγγελματικές προοπτικές και εμένα μου ταιριάζουν για αυτόν τον λόγο. Επειδή για παράδειγμα είμαι πρακτικός και μου αρέσει το Πολυτεχνείο ή επειδή είμαι ερευνητικός και μου αρέσουν τα φυσικά φαινόμενα να πάω στις φυσικές επιστήμες όπου δεν θα γίνω απαραίτητα καθηγητής, μπορώ να δουλέψω σε φαρμακοβιομηχανία κ.λπ.».
