Όπως μας τα παραθέτει η εφημερίδα «Αναγέννηση»
Κάθε Μάρτης στο Ρέθυμνο είχε κι άλλα γεγονότα… Κάποια από αυτά μπορεί να φαίνονται χωρίς ενδιαφέρον, αλλά έχουν την ιστορική τους αξία.
Όπως διαβάζουμε στην Αναγέννηση του 1899, τέλη Μαρτίου η πόλη φιλοξενεί τον Ναύαρχο Νικόλαο Σκρύδλωφ που είχε «χαθεί» για κανένα τετράμηνο.
Κι αφού έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής επισκέφθηκε όλες τις υπηρεσίες και εξέτασε τα προβλήματά τους δίνοντας στο λαό την αίσθηση ότι επικρατεί κλίμα πολιτικής αναδημιουργίας.
Φυσικά δεν παρέλειψε να επισκεφθεί και το αγαπημένο του Αρκάδι που το έβαζε πάντα στο πρόγραμμα της περιοδείας του.
Και αυτή τη φορά έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής.
Προκαλούν το ενδιαφέρον μας τα δημοσιεύματα αυτά για τον Ρώσο ναύαρχο.
Ήταν όπως φαίνεται δημοφιλέστατος ο Νικόλαος Σκρύδλωφ (Nikolai Illarionovich Skrydlov, 1844-1918) διαπρεπής Ρώσος αξιωματικός του ναυτικού, γνωστός στην Ελλάδα κυρίως για τον ρόλο του στην Κρητική Πολιτεία. Υπήρξε ο εκπρόσωπος της Ρωσίας στο «Συμβούλιο των Ναυάρχων» των Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Ιταλία) που ανέλαβε τη διοίκηση της Κρήτης μετά την Επανάσταση του 1897-1898.
Ήταν ένας από τους τέσσερις ναυάρχους που υποδέχθηκαν τον Πρίγκιπα Γεώργιο στη Σούδα στις 9 Δεκεμβρίου 1898, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του ως Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης.
• Διακρίθηκε κατά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1877-1878) και αργότερα υπηρέτησε ως διοικητής του Ρωσικού Στόλου στον Ειρηνικό Ωκεανό (1900-1902).
• Διετέλεσε διοικητής του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας κατά τη διάρκεια της Ρωσικής Επανάστασης του 1905.
Σύμφωνα με την «Αναγέννηση» από όπου κι αν πέρασε και κατά την περιοδεία του αυτή τον υποδέχονταν οι κάτοικοι με αψίδες που έγραφαν «Ζήτω ο ναύαρχος Ν Σκρύδλωφ».
Στην Πηγή τον προσφώνησε με θερμά λόγια ο πρόεδρος Π. Μανολιτζάκης.
Από το Άδελε μέχρι το Πίκρι ο ναύαρχος έγινε αντικείμενο θερμών εκδηλώσεων που σίγουρα κάποιο πονοκέφαλο θα του προκάλεσαν αφού σε κάθε χωριό άκουγε και μια προσφώνηση που κατέληγε με τις ζητωκραυγές υπέρ του Τσάρου.
Κάπου βέβαια δεν είχαν άδικο οι φιλότιμοι κάτοικοι. Δεν μπορούσαν να παραβλέψου το γεγονός ότι εκτός από ασφάλεια οι Ρώσοι τους έσωσαν από πείνα με τη σύνδεση των επαρχιών με την πόλη. Επίσης είχαν χορηγήσει κριθάρι για σπορά και αλεύρι κυρίως στους φτωχούς. Πως λοιπόν να μην προκαλεί η εμφάνιση του αξιωματούχου της Ρωσίας, αυτή τη φρενίτιδα ενθουσιασμού από την ευγνωμοσύνη που ένοιωθαν.
Από το μοναστήρι του Αρκαδίου κλήρος και λαός βγήκε να τον προϋπαντήσει δημιουργώντας μια επιβλητική εικόνα με τα εξαπτέρυγα. Και ακολούθησε δοξολογία στα Ρώσικα.
Εγκαίνια ναού
Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης η τοπική εκκλησία είχε χαρές. Σύμφωνα πάντα με την «Αναγέννηση» εγκαινιαζόταν στο Φορτέτζα ο ναός του Αγίου Θεοδώρου του Τριχινά στο παλιό κτίσμα από 250 χρόνια πριν που είχε μεταβληθεί όμως σε στάβλο.
Σε παλιότερο αφιέρωμα είχαμε κάνει πλήρη αναφορά για την ανέγερση του ναΐσκου που είχε αποκτήσει τώρα και καμπάνα Μεγάλη υπόθεση για το θρησκευόμενο πλήθος που μετά από τόσα χρόνια σκλαβιάς άκουγε και σήμαντρο τρανή απόδειξη λευτεριάς.
Σε πρωτοσέλιδο μάλιστα ρεπορτάζ η «Αναγέννηση» που προβάλει στη θέση του κυρίου θέματος περιγράφεται η τελετή των εγκαινίων με κάθε λεπτομέρεια.
Να θυμίσουμε ότι περισσότερα για την εκκλησία αυτή και το ιστορικό της ανακατασκευής της μας έδωσε ο Πολύβιος Τσάκωνας.
Ο κορυφαίος αυτός της διανόησης και της πολιτιστικής αναβάθμισης του Ρεθύμνου δεν έχανε ευκαιρία να συζητά με πρεσβύτερους στην ηλικία για διάφορα θέματα της πόλης που παρουσίαζαν ιστορικό ενδιαφέρον. Και αν από τη συζήτηση προέκυπτε κάτι άξιο να αρχειοθετηθεί το δημοσίευε στον τοπικό τύπο. Πόσα και πόσα δεν μας έχει διαφυλάξει για να τα βρούνε και οι επόμενες γενιές. Μέχρι και το ιστορικό της εκκλησίας στη Φορτέτζα μας έχει καταγράψει έτσι όπως του το μετέφερε ένας ακόμα εκλεκτός Ρεθεμνιώτης ο Πέτρος Μανουσάκης.
Ποιος να φανταζόταν ότι η ανέγερση της εκκλησίας κρύβει κάποια στοιχεία που ανάγονται και στο χώρο της παραψυχολογίας. Για να μη μας γκρινιάξουν μάλιστα και οι ορθολογιστές να παραδεχτούμε για χάρη τους ότι από μια τυχαία σύμπτωση κάτι ουσιαστικότερο προκύπτει.
Αξίζει όμως να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Βρισκόμαστε στην εποχή της Ρωσικής κατοχής. Διοικητής είναι ο πολύ δραστήριος Θεόδωρος Ντεχιοστάκ, ένας ικανός στρατιωτικός που κάτεχε την τέχνη να περνά τις απόψεις του χωρίς να θίγει την εθνική συνείδηση των ντόπιων. Είχε κερδίσει έτσι τη συμπάθεια των προεστών του Ρεθύμνου και μαζί τους περνούσε τις ελεύθερες ώρες του. Ιδιαίτερα επιδίωκε τη φιλία του Επισκόπου Διονυσίου.
Η σχέση του με τους Ρώσους δεν ήταν αρνητική επειδή τον συγκινούσε ο φιλάνθρωπος χαρακτήρας του λαού αυτού και η αγάπη του στην Εκκλησία.
Μια μέρα που προσφερόταν για περίπατο ο Ντεχιοστάκ ζήτησε τη συντροφιά του Διονυσίου που ευχαρίστως αποδέχτηκε την πρόσκληση και σε λίγο προστέθηκε στην παρέα τους και ο Πέτρος Μανουσάκης.
Αποφάσισαν να πάνε στο κάστρο της Φορτέτζας για να καμαρώσουν την πόλη από ψηλά.
Έτσι που περπατούσαν ρώτησε ο Ντεχιοστάκ τον Διονύσιο αν θα τον ενδιέφερε να υπήρχε μια εκκλησία πάνω στο κάστρο.
Ο Διονύσιος τον κοίταξε με έντονα ερωτηματικό βλέμμα σαν να απορούσε πως μπορεί ο ξένος διοικητής να ξέρει έναν κρυφό του πόθο. Πράγματι ο Επίσκοπος το είχε καημό να λειτουργούσε σε μια εκκλησία πάνω στο κάστρο που οι Τούρκοι με σύμβολα και παρουσία τόνιζαν την παρουσία τους και την υπεροχή του κατακτητή.
Όταν κατάλαβε πως ο Ντεχιοστάκ δεν αστειευόταν τόλμησε να του ομολογήσει την επιθυμία του αυτή.
– Και ποιος μας εμποδίζει να το κάνουμε απάντησε ο διοικητής και υποσχέθηκε στον Δεσπότη κάθε υλική και ηθική στήριξη.
Μάλιστα όπως περπατούσαν, φθάνοντας κοντά σε κάτι ερείπια πρότεινε να τους παραχωρήσει εκείνο το σημείο για την ανέγερση της εκκλησίας. Καμιά αντίρρηση από Ρεθεμνιώτικης πλευράς. Κανένας όμως δεν είχε προσέξει ότι εκεί στα ερείπια υπήρχαν και τα υπολείμματα άλλης εκκλησίας που προϋπήρχε.
Σε πανηγυρικό κλίμα ξεκίνησαν οι εργασίες για το κτίσιμο της νέας εκκλησιάς. Ο καθαρισμός των ερειπίων έφερε στο φως κι ένα στοιχείο έκπληξη για τους Ρεθεμνιώτες. Αποκαλύφθηκε μια κόγχη που δεν άφηνε πια καμιά αμφιβολία στον Διονύσιο ότι στο σημείο εκείνο υπήρχε άλλη εκκλησία.
Η απρόσκοπτη ροή χρηματοδότησης και το φιλότιμο των εργατών συνετέλεσαν στην γρήγορη ανοικοδόμηση και η εκκλησία σε σύντομο χρονικό διάστημα ήταν έτοιμη για θυρανοίξια. Έμενε μόνο να βρεθεί το όνομα του Αγίου στον οποίο θα την αφιέρωναν.
Ο Διονύσιος δεν σκέφτηκε για πολύ. Το σωστό και το δίκαιο θα ήταν να αφιερωθεί στον Άγιο που έφερε το όνομά του ο Ντεχιοστάκ Θεόδωρος βέβαια αλλά ποιος απ’ όλους; Ο Στρατηλάτης, ο Τύρωνος, ο Τριχινάς, ο Στουδίτης, ο Θεόδωρος του Γραπτού, ο Θεόδωρος εκ των 42 μαρτύρων, ο Θεόδωρος του Συκεώτου ή ο Θεόδωρος ο ηγιασμένος;
Σοφά ποιώντας σκέφτηκε να ρωτήσει τον Ντεχιοστάκ πότε εορτάζει κι εκείνος του απάντησε στις 20 Απριλίου. Επομένως δεν υπήρχε κανένας λόγος να ψάχνουν περισσότερο. Η εκκλησία θα αφιερωνόταν στον Όσιο Θεόδωρο τον Τριχινά.
Ποιος ήταν ο όσιος αυτός
Ο Όσιος Θεόδωρος καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη και γεννήθηκε από πλούσιους και ευσεβείς γονείς. Από νεαρή ηλικία ακολούθησε το μοναχικό βίο γενόμενος μοναχός στη μονή που γι’ αυτόν καλείτο μονή του Τριχινά. Αφιέρωσε όλη του τη ζωή στη διακονία των φτωχών και των άρρωστων. Ονομάστηκε Τριχινάς, γιατί φορούσε πάντα τρίχινα ρούχα, προκειμένου να δίνει όσο γινόταν περισσότερα αγαθά στους πάσχοντες. Τη νύχτα ο Θεόδωρος πάντα έβρισκε χρόνο για προσευχή και μελέτη. Ζούσε μέσα σε μια κοινωνία στερημένων ανθρώπων, που οι ανάγκες τους ήταν μεγάλες. Γι’ αυτό παρακινούσε πολλούς πλουσίους να διαθέτουν όσα αγαθά μπορούσαν. Πολλοί άπ’ αυτούς του έδιναν αρκετά χρήματα και είδη πρώτης ανάγκης, τα όποια ο Θεόδωρος διέθετε με πολλή διάκριση. Πρώτα σ’ εκείνους που είχαν περισσότερη ανάγκη, όπως ορφανά, φτωχές χήρες και άρρωστους οικογενειάρχες. Ευεργετούσε μέχρι και την τελευταία ήμερα της ζωής του. Ο Όσιος Θεόδωρος κοιμήθηκε με ειρήνη και έλαβε τη Χάρη από τον Θεό, ο τάφος του να αναβλύζει μύρο που ευωδίαζε. Έτσι, όσοι προσέτρεχαν εκεί με πίστη και ευλάβεια, λάμβαναν την υγεία της ψυχής και του σώματος.
Έγινε η εκκλησία και μετά από καιρό παίρνει ο Πέτρος Μανουσάκης μήνυμα από το δεσπότη πως τον θέλει για κάτι επείγον. Σπεύδει ο άνθρωπος και βλέπει την αυστηρή μορφή του Διονυσίου να έχει γλυκάνει από ένα αινιγματικό χαμόγελο. Στο γραφείο ήταν ένας ακόμα κύριος άγνωστος στον Μανουσάκη. Φαινόταν ξένος και το ύφος του έδειχνε άνθρωπο σοφό. Ποιος να ήταν τάχα;
– «Σου έχω μια έκπληξη» του είπε ο δεσπότης μόλις τον πλησίασε να του φιλήσει το χέρι και δείχνοντας τον ξένο πρόσθεσε: «Ο κύριος είναι Ιταλός αρχαιολόγος και για σίμωσε να δεις τι μου δείχνει».
Περίεργος πλησίασε πιο κοντά στο γραφείο ο Μανουσάκης και τότε πρόσεξε έναν απλωμένο χάρτη που κρατούσε από τις άκρες ο επισκέπτης με λεπτομέρειες από την πόλη του Ρεθύμνου και το φρούριο. Κι εκεί σ’ ένα σημείο που του επισήμανε ο επίσκοπος διάβασε με μεγάλη του έκπληξη: Sante Theodore.
Πράγμα που σήμαινε ότι και η προηγούμενη εκκλησία που ήταν στη θέση της καινούργιας ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Θεόδωρο!!! Δεν υπήρχε καμιά αμφιβολία.
Σύμπτωση θα πείτε. Ίσως. Πάντως χάρις στην ακούραστη ερευνητική διάθεση και τον ζήλο του Πολύβιου Τσάκωνα μάθαμε το ιστορικό της εκκλησίας που βρίσκεται στη Φορτέτζα. Και γνωρίσαμε καλύτερα το μονόχωρο θολωτό εκκλησάκι που βρίσκεται στον προμαχώνα του Αγίου Νικολάου μέσα στο ενετικό φρούριο. Ένα μνημείο της πόλης που ήταν ναός της βενετικής περιόδου, ο οποίος άλλαξε χρήση την περίοδο της τουρκοκρατίας και επαναλειτούργησε, ως ναός, το 1899 με τη συνδρομή του Ρώσου διοικητή των δυνάμεων κατοχής του Ρεθύμνου.
Την ημέρα των εγκαινίων του ναού Μάρτιο του 1899, έλαβε ο Δε Χιόστακ όπως μας πληροφορεί η «Αναγέννηση» ένα συμβολικό δώρο Μια φωτογραφία του στα φύλλα ασημένιας δάφνης που πλαισίωνε φωτογραφία της πόλης. Και το δώρο συνόδευε έγγραφο που υπέγραφε όλη η χριστιανική κοινότητα με θερμά λόγια τόσο για το διοικητή όσο και για το έθνος του.
Μια ακόμα ενδιαφέρουσα τελετή
Από την περίοδο αυτή μας ενδιαφέρει μια τελετή που οργανώθηκε με την ευκαιρία της παρουσίας του Νικολάου Ιλαριωνόβιτς Σκρύδλωφ στο Νομαρχιακό Κατάστημα για τη βράβευση 17 μουσουλμάνων λεμβούχων που είχαν σώσει τον περασμένο χρόνο (6 Αυγούστου 1898) Ρώσους ναύτες που κινδύνευαν από την τρικυμία έξω από το λιμάνι μας Το βραβείο τους ήταν το ρωσικόν μετάλλον του Σωτήρος.
Η τελετή έγινε με μεγαλοπρέπεια στις τέσσερις το απόγευμα Στην πλατεία της Νομαρχίας είχαν παραταχθεί στρατός, επιτελείο και όλες οι αρχές Οι μαθητές της Μουσουλμανικής Σχολής έδιναν τα μετάλλια στον Σκρύδλωφ να τα απονείμει ενώ παιάνιζε μουσική Συγκινητική η προσλαλιά του ναυάρχου ήταν ανάλογη με την περίσταση Με συγκίνηση του απάντησε εκ μέρους όλων των τιμηθέντων ο πρωρεύς Μεχμέτ Ρείζης. Μίλησαν επίσης ο Σχολάρχης Αχμέτ Σαμπρή Εφένδης εξ ονόματος του μουσουλμανικού στοιχείου του νομού και ο εκ των εκπαιδευτών Μουσουλμάνων Γινούς Βέης Κλαψαράκης στα γαλλικά εκ μέρους των ομοεθνών του προκρίτων.
Το βράδυ κι επειδή ο Σκρυδλώφ έπρεπε να φύγει ο υποδήμαρχος (έτσι αναφέρεται στην εφημερίδα) Δημήτριος Λεφάκης διοργάνωσε λαμπαδηφορία προς τιμήν του στην οποία πήραν μέρος οι πάντες ανεξαρτήτως θέσης και θρησκεύματος Συγκεντρώθηκαν στις 11 κάτω από το σπίτι του βαρώνου Κενέ και συνόδευαν τον ναύαρχο μέχρι την προκυμαία αποχαιρετώντας τον με καιόμενα βεγγαλικά και πυροτεχνήματα.
Όσο για κείνο τον Μάρτη του 1899 όπως βεβαιώνει ο χρονογράφος της «Αναγέννηση» τηρώντας τις παραδόσεις του φιλοδώρησε με μα ευεργετική βροχή τη γεωργία που είχε αρχίσει ταλαιπωρείται από την ξηρασία και μερικά χιόνια στα ψηλά χωριά.
Ξεκίνησαν επίσης εργασίες για τη γεφύρωση του ποταμού Πετρέ για να μην υπάρξουν και άλλα ατυχήματα γιατί κάθε χρόνο μετρούσαν όχι και λίγα θύματα.
Στο ίδιο διάστημα 315 Οθωμανοί αποχαιρέτησαν το Ρέθυμνο και αναχώρησαν με τα ατμόπλοια Χατζη Δαούτ, Λάμπρου και Πανταλέοντος για Σμύρνη με σκοπό την μόνιμη εγκατάσταση. Τελικά μετάνιωσαν τέσσερις οικογένειες και επέστρεψαν. Όπως συμπεραίνεται από άλλα δημοσιεύματα οι λόγοι της επιστροφής ήταν το …κρύο που ήταν δριμύτερο στη Μικρά Ασία από το Λασίθι και τα Ανώγεια ακόμα. Όσο για τις καλλιέργειες δεν είχαν το κατάλληλο έδαφος για να αναπτυχθούν.
Και τα μικρά γεγονότα του Μαρτίου 1899 συνεχίζουν να καταγράφονται . Πρόεδρος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής ορίστηκε ο Ιωάννης Σκαλτσούνης που εθεωρείτο φίλος της Κρήτης.
Αυτή την περίοδο δεν πληροφορούνται ευχαρίστως οι έχοντες σπίτια με κιόσκια στην παλιά πόλη ότι όσα στηρίζονται σε στύλους τοποθετημένους στο δρόμο θα πληρώνουν ετήσιο φόρο τέσσερα χρυσά φράγκα Το μισό ποσόν στις περιπτώσεις που ο στύλος ακουμπά στους τοίχους του σπιτιού Όσο για τα παλιά κιόσκια συστήνεται να κατεδαφιστούν.
Η πρόταση του Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Διονυσίου για την προστασία των αρχαιοτήτων του νομού γίνεται δεκτή και δημοσιεύεται νόμος σχετικός που συνέταξε ο Γενικός Έφορος Αρχαιοτήτων Παναγής Καββαδίας (1850-1928) Αυτός ήταν από τους σημαντικότερους Έλληνες αρχαιολόγους με καταλυτικό ρόλο στην αρχαιολογική έρευνα στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα Είχε αναλάβει τα καθήκοντά του το 1885.
Γεγονός είναι ότι ο Διονύσιος Καστρινογιαννάκης (1896-1912)ήταν από τους σημαντικούς επισκόπους που ηγήθηκαν της τοπικής εκκλησίας διαδραματίζοντας ενεργό ρόλο κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας. Ήταν πιστός υποστηρικτής του Πρίγκιπα Γεωργίου και συμμετείχε στην Επαρχιακή Σύνοδο της Εκκλησίας της Κρήτης, υπογράφοντας τον Καταστατικό Χάρτη του 1900. Για τους νεότερους και δοθείσης ευκαιρίας να γνωρίζουμε σιγά σιγά τους προκαθημένους της Ιεράς Μητρόπολης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, ο κατά κόσμον Διονύσιος Καστρινογιαννάκης ή Καστρινογιάννης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1856. Ήταν αδελφός του Μητροπολίτη Κρήτης Τιμοθέου (1882-1897). Τον βάπτισε ο Μητροπολίτης Κρήτης Διονύσιος, ο οποίος του έδωσε και το όνομα. Σπούδασε τη Θεολογία στη Θεολογική Σχολή του Σταυρού Ιεροσολύμων. Στις 8 Μαρτίου 1881 χειροτονήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Μηνά Ηρακλείου Επίσκοπος Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Τη χειροτονία τέλεσε ο Μητροπολίτης Κρήτης Μελέτιος, συμπαραστατούμενος από τους Επισκόπους Αρκαδίας Νικηφόρο, Χερρονήσου Τιμόθεο και Ιεροσητείας Γρηγόριο. Λόγω τοπικιστικών αξιώσεων δεν μπόρεσε να παραμείνει στην Επισκοπή του και τον Δεκέμβριο του 1882 μετατέθηκε στην Επισκοπή Χερρονήσου. Στις 11 Μαρτίου 1896 εξελέγη για δεύτερη φορά Επίσκοπος Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου έχοντας συνυποψηφίους τους Επισκόπους Λάμπης Ευμένιο και Πέτρας Τίτο. Αυτή τη φορά παρέμεινε στη θέση του μέχρι την κοίμησή του στις 12 Ιουνίου 1910.
Μέριμνα για τους χωροφύλακες φέρνει γκρίνια
Αυτό τον μήνα λαμβάνεται μέριμνα και για τους χωροφύλακες. Μετά από μειοδοσία κατακυρώθηκε σε Χανιώτικο Όμιλο η κατασκευή 1850 ενδυμασιών για τους ντόπιους ένστολους.
Φαίνεται ότι και τότε ίσχυαν οι απευθείας αναθέσεις έργων στους εκλεκτούς αν κρίνουμε από τις διαμαρτυρίες των δικών μας τεχνιτών που δεν είχαν πάρει καν είδηση για τη δημοπρασία. Η διαμαρτυρία τους όμως δεν έφερε άλλο αποτέλεσμα παρά δυο λόγια συμπαθείας από την «Αναγέννηση».
Αυτή την περίοδο εμφανίζεται στις κοινωνικές στήλες και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Η «Αναγέννηση» ανακοινώνει την επιστροφή του από Ηράκλειο και τον χαρακτηρίζει διαπρεπή πολιτευτή.
Η βαλανοφθόρος κάμπη γίνεται εφιάλτης για τους Ατσιπουλιανούς καθώς έχει πολλαπλασιαστεί σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά και απειλεί τις καλλιέργειες.
Κι εδώ βλέπουμε παρέμβαση του Διονυσίου που με τον Κυδωνίας Νικηφόρο πήγαν στο Ατσιπόπουλο και έκαναν αγιασμό μετά από Αρχιερατική Θεία Λειτουργία.
Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι για την επιτυχία του σκοπού έφεραν από τα Μυριοκέφαλα και λιτάνευσαν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Ακολούθησε η παραδοσιακή φιλοξενία των Ατσιπουλιανών που ήθελαν με κάθε τρόπο να ευχαριστήσουν τον Επίσκοπο για την πρωτοβουλία του.
Θα συνεχίσουμε όμως τις Μαρτιάτικες αυτές αναδρομές ανά τον αιώνα και στα επόμενα φύλλα μας.
