Υπάρχει ένα σπάνιο ντοκουμέντο για τη Μάχη της Κρήτης από τον μοναδικό κρητικό καλλιτέχνη Μουντάκη που λέει:
«Κι εδά τη σέρνω τη φωνή, ν’ακούσει ο κόσμος ούλος να κροταλίσουν τ’άρματα, που θα σειστεί ο τόπος
ν’αντιλαλήσει η Σάμητος και να βουίξει ο Γιούχτας και θα τραντάξει ο Βρύσινας και θα σειστούν τ’Ανώγεια
να βγούνε κόκκινες φωθιές απού τον Ταυρωνίτη κι από τση Βιάννου τα χωριά να πεταχτούνε φλόγες
στο Μάλεμε, στου Λατζιμά να βγούνε μαύρα νέφη κι ο Τάφος του Ακρωτηριού ν’αστράψει και ν’ ανάψει
Να ιδήτε σκύλοι Γερμανοί πως πολεμά η Κρήτη…!!!».
Πραγματικά το είδαν «ιδίοις όμμασι» οι Γερμανοί, νομίζοντας τον Μάη του 41, ότι θα έκαναν περίπατο για να καταλάβουν την Κρήτη. Έχουν περάσει 85 χρόνια από την ημέρα που τα γερμανικά στούκας βομβάρδιζαν τους αγουροξυπνημένους κρητικούς και τα μεταγωγικά Γιούνκερς έριχναν χιλιάδες Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, σκεπάζοντας τον ουρανό της Κρήτης, όπως τα βέλη των περσών στις Θερμοπύλες, πριν δυόμιση χιλιάδες χρόνια περίπου, με σκοπό να την καταλάβουν. Και οι κρητικοί έκαναν αυτό που γνώριζαν πάντα πολύ καλά. Πολέμησαν για τις ανθρώπινες αξίες, κάτω από την σκιά των στούκας, για λογαριασμό όλου του πλανήτη, γράφοντας με χρυσά ανεξίτηλα γράμματα, μια από τις συγκλονιστικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας.
Η Μάχη της Κρήτης πριν από 85 χρόνια, διδάσκεται πάντα στις στρατιωτικές σχολές όλου του κόσμου, γιατί ήταν η ταφόπλακα της απίστευτης δύναμης και δυνατότητας των Γερμανών αλεξιπτωτιστών, που με εξαιρετική επιμέλεια είχε προετοιμάσει ο Γερμανός πτέραρχος Κούρτ Στούντεντ 51 ετών, βετεράνος πιλότος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είχε στη διάθεσή του 1190 αεροπλάνα (πολεμικά και μεταγωγικά) και 29.000 άνδρες (αλεξιπτωτιστές και πεζικάριους), ενώ οι Ιταλοί θα συνεισέφεραν 3.000 στρατιώτες.
Την Κρήτη υπερασπίζονταν όσοι Έλληνες στρατιώτες είχαν παραμείνει στο νησί και δυνάμεις της Βρετανικής Κοινοπολιτείας (Βρετανοί, Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί στρατιωτικοί), που είχαν διεκπεραιωθεί από την κατεχόμενη Ελλάδα. Το γενικό πρόσταγμα είχε ο Νεοζηλανδός στρατηγός Μπέρναρντ Φράιμπεργκ, 52 ετών, βετεράνος και αυτός του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι υπερασπιστές της Κρήτης ήταν περίπου 40.000, με ανεπαρκή και απαρχαιωμένο οπλισμό.
Η πανωλεθρία των Γερμανών αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη έγινε η αφορμή να μην επιχειρηθεί ποτέ ξανά μια τέτοιου είδους επιχείρηση. Χιλιάδες σελίδες έχουν γραφτεί και θα γραφτούν ακόμη περισσότερες, για τη συγκεκριμένη μάχη όπου ο Δαυίδ που εκπροσωπούσε η Ελλάδα ή καλύτερα η Κρήτη, απέδειξε για μια ακόμη φορά, όχι μόνο τη γενναιότητα της απέναντι στον εχθρό, αλλά και ότι καθένας Δαυίδ μπορεί να ονειρεύεται και να πιστεύει ότι μπορεί να νικήσει έναν Γολιάθ!
Και φτάνουμε στο σημαντικό κομμάτι της μνήμης. Ελάχιστοι υπέργηροι έχουν απομείνει ακόμη, για να εξιστορούν τις μνήμες τους από τη μάχη της Κρήτης. Η πολιτεία όμως τι κάνει για να διατηρήσει τη μνήμη της μάχης ζωντανή; Παρά τη μεγάλη ιστορική της αξία, η αναφορά στα σχολικά βιβλία περιορίζεται συνήθως σε λίγες παραγράφους ή σε ειδικά ένθετα (παραθέματα), αφού τα βιβλία καλύπτουν τεράστιες ιστορικές περιόδους.
Πριν από κάποια χρόνια μιλούσα με έναν γέρο στο χωριό, ο οποίος μ’ εκείνη τη γέρικη σοφία του και των διδακτορικών του στη ζωή, μου εξιστορούσε τις ημέρες της μάχης. Μπορεί να ήταν αγράμματος, μα τα πανεπιστήμια ζωής που είχε βγάλει, ήταν πολύ ανώτερα από τα σημερινά διδακτορικά των πανεπιστημίων και η αφήγηση του δεν μ’ άφηνε να φύγω, ζητώντας του να μου εξιστορήσει όσο το δυνατόν περισσότερα, από τις ημέρες εκείνες.
Ξέροντας την ιδιότητα μου ως εκπαιδευτικού, κάποια στιγμή γύρισε και μούπε με παράπονο που θα έκανε οποιονδήποτε να δακρύσει! Γιάντα μωρέ κοπέλι μου δεν μιλούνε στα σχολειά και δεν γιορτάζουνε τη μάχη της Κρήτης; Γιάντα δεν βάζουνε σημαίες στα σπίτια και τα δημαρχεία, όπως κάνουν σε άλλες περιπτώσεις; Τόση-δα λίγη αξία έχει μωρέ η μάχη κι εμείς που πολεμήσαμε; Ε! και να κάτεχες πως ε-πολεμήσαμε και με ίντα μέσα! Ανύπαρκτα! Πέτρες, μαχαίρια και Γκράδες, ιστορικά κειμήλια του 1890 και της απελευθέρωσης της Κρήτης βγήκαν από τα σεντούκια και έσυραν πρώτα τον χορό στη μάχη! Και πίστεψε με μωρέ κοπέλι μου πως αν είχαμε καλά όπλα, όπως των Γερμανών, ούτε ένας απ’ αυτούς δεν θα’ χε μείνει!!!
Μου λένε κάθε τόσο τα εγγόνια μου πως στο σχολείο λέει γιορτάσανε τη μέρα της Ευρώπης, την άλλη την ημέρα του παιδικού βιβλίου ή τα δικαιώματα του παιδιού. Ίντα ποια δικαιώματα θα’ χενε μωρέ το κάθε κοπέλι στην Κρήτη, αν υπήρχε ακόμη η γερμανική μπότα επαέ; Και ίντα ημέρα παιδικού βιβλίου μου λένε, αν τα βιβλία δεν μιλούνε για τόσο-να σπουδαία γεγονότα, όπως η Μάχη της Κρήτης, για να μαθαίνουν τα κοπέλια ίντα τραβήξανε οι παππούδες τους, για νάνε αυτά σήμερα ελεύθερα; Ήτανε η εποχή της χρυσής αυγής στη βουλή και δεν παρέλειψε να μου μιλήσει και γι’ αυτήν! Είναι μωρέ δυνατόν να παίρνει ψήφους στην Κρήτη ένα κόμμα, που υποστηρίζει τις ιδέες του Χίτλερ; Άπου κάψανε δεν ξέρω κι εγώ πόσα χωριά και σκοτώσανε αθώους ανθρώπους και γυναικόπαιδα; Για ίντα δημοκρατία και μπούρδες ακούω να λένε στα κανάλια; Αυτοί να μου το θυμάσαι κοπέλι μου! Λάου – λάου το πάνε ξανά, να μας ε-σκλαβώσουνε! Εδά μπορεί να μη ρίχνουν αλεξιπτωτιστές, μα μας ε-πιπιλίζουνε το μυαλό με όσα θέλουνε εκείνοι κι εμείς κοιμόμαστε τον ύπνο του δικαίου! Και να σου πω και κάτι άλλο; Εμάς τα όπλα μας πάντα ήταν η λεβεντιά μας, η ανθρωπιά μας, τα ήθη και τα έθιμα μας! Αν τα ξεχάσουμε κι αυτά, πάει η Κρήτη! ούτε σαν ανάμνηση δεν θα μείνει! Γι’ αυτό μωρέ εσείς οι νεώτεροι, οι σπουδαγμένοι, όσο μπορείτε κρατήστε μωρέ τσι μνήμες ζωντανές! Μιλήστε στα παιδιά! Πείτε τους όχι μόνο για τη μάχη της Κρήτης, μα και τι είναι και τι αντιπροσωπεύει στην ιστορία η Κρήτη και ο κρητικός, η ανθρωπιά και η μεγαλοσύνη.
Για να περιγράψω όσα μου είπε ο γέρο σοφός και αν υπάρχει κάτι άλλο πέρα από τον γήινο κόσμο μας, να’ ναι καλά εκεί που είναι τώρα, οι σελίδες της εφημερίδας δεν φτάνουν. Γι’ αυτό θα περιοριστώ σε μια λέξη του για τους κρητικούς. Την ανθρωπιά και το μεγαλείο ψυχής των Κρητικών, όπως το εξομολογήθηκε όχι κάποιος κρητικός, για να ευλογήσει τα γένια μας, αλλά ο Γερμανός συγγραφέας ‘Ερχαρτ Κέστνερ-Erhart Kästner, περιγράφοντας το παρακάτω συμβάν: «Το 1952 επισκέφτηκα για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, την Αθήνα. Στη Γερμανική Πρεσβεία, όταν έμαθαν ότι θα πήγαινα στην Κρήτη, με συμβούλευσαν, επειδή ήταν ακόμη νωπές οι πληγές της Γερμανικής κατοχής, να πω ότι ήμουν Ελβετός. Αλλά γνώριζα καλά τους Κρητικούς. Από την πρώτη στιγμή είπα ότι είμαι Γερμανός και όχι μόνο δε το μετάνιωσα, αλλά όποτε και να πήγαινα κατόπιν, βίωνα τη θρυλική κρητική φιλοξενία. Ένα δειλινό καθώς έδυε η ήλιος, πλησίασα ένα Γερμανικό κοιμητήριο, και περίμενα να είμαι μόνος με μοναδική συντροφιά τις τελευταίες ακτίνες του ήλιου. Αλλά έκανα λάθος. Εκεί ήταν μια ζωντανή ψυχή, μια μαυροφορεμένη ηλικιωμένη. Με μεγάλη έκπληξη την είδα να πηγαίνει και να ανάβει κεριά από τάφο σε τάφο των Γερμανών στρατιωτών. Την πλησίασα και την ρώτησα. Είσαι από την Κρήτη;. Ναι, μου είπε. Και τότε γιατί το κάνεις αυτό; Αυτοί εδώ οι άνθρωποι έχουν σκοτώσει Κρητικούς.. Και τότε, γράφει ο Κέστνερ: «Η απάντηση της, μόνο στην Ελλάδα και την Κρήτη θα μπορούσε να ακουστεί» «Παιδί μου, από τη προφορά σου φαίνεσαι ξένος και δεν θα γνωρίζεις τι συνέβη εδώ στα 41 με 44. Ο άντρας μου σκοτώθηκε στη μάχη της Κρήτης κι έμεινα με το μονάκριβο γιο μου. Μου τον πήραν οι Γερμανοί όμηρο στα 1943 και πέθανε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως, στο Sachsenhausen. Δεν ξέρω πού είναι θαμμένο το παιδί μου. Ξέρω όμως πως όλα τούτα ήταν τα παιδιά μιας κάποιας μάνας, σαν κι εμένα!. Και ανάβω στη μνήμη τους, επειδή οι μάνες τους δεν μπορούν να έρθουν εδώ κάτω! Σίγουρα μια άλλη μάνα θα ανάβει το καντήλι στη μνήμη του γιού μου!».
*Ο Βαγγέλης Παπαδάκις είναι π. διευθυντής του 1ου Γυμνασίου Ρεθύμνου -Ε:11 Φυσικής αγωγής
