Του LUAN PACANI*
Η 21η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο.
Είναι μια ημέρα μνήμης, μια ημέρα συνειδητοποίησης και μια έκκληση για δικαιοσύνη.
Την ημέρα αυτή, που έχει ανακηρυχθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως Διεθνής Ημέρα κατά του Ρατσισμού, ο κόσμος τιμά τα θύματα του φυλετικού μίσους και θυμάται μία από τις πιο τραγικές στιγμές της ιστορίας του περασμένου αιώνα.
Ήταν το πρωί της 21ης Μαρτίου 1960 στο Σάρπβιλ της Νότιας Αφρικής. Χιλιάδες άνδρες και γυναίκες βγήκαν άοπλοι στους δρόμους μπροστά από ένα αστυνομικό τμήμα για να διαμαρτυρηθούν ενάντια σε ένα απάνθρωπο σύστημα: το απαρτχάιντ.
Διαμαρτύρονταν ενάντια στους λεγόμενους Pass Laws, τους ταπεινωτικούς νόμους που υποχρέωναν τους μαύρους πολίτες να φέρουν μαζί τους ειδική άδεια μετακίνησης για να μπορούν να εισέρχονται σε περιοχές που προορίζονταν για τους λευκούς. Χωρίς αυτό το έγγραφο, δεν είχαν καν το δικαίωμα να μετακινούνται στη δική τους χώρα.
Εκείνη την ημέρα περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι αψήφησαν τον φόβο και την αδικία. Ζήτησαν ακόμη και τη σύλληψή τους ως πράξη διαμαρτυρίας, για να δείξουν ότι οι νόμοι που τους αντιμετώπιζαν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας δεν μπορούσαν πλέον να γίνουν αποδεκτοί. Η απάντηση του καθεστώτος όμως ήταν αμείλικτη.
Στρατιωτικά αεροσκάφη πέταξαν πάνω από τα κεφάλια των διαδηλωτών για να τους εκφοβίσουν. Χρησιμοποιήθηκαν δακρυγόνα και γκλομπ. Και στο τέλος συνέβη το αδιανόητο:
η αστυνομία άνοιξε πυρ εναντίον του άοπλου πλήθους.
69 άνθρωποι σκοτώθηκαν.
Ανάμεσά τους 10 παιδιά και οκτώ γυναίκες.
Περισσότεροι από 180 τραυματίστηκαν.
Πολλοί πυροβολήθηκαν στην πλάτη ενώ προσπαθούσαν να απομακρυνθούν. Οι έρευνες που ακολούθησαν αποκάλυψαν μια συγκλονιστική αλήθεια: οι διαδηλωτές ήταν άοπλοι. Τα μόνα «όπλα» που είχαν ήταν πέτρες και η φωνή τους για δικαιοσύνη.
Η σφαγή του Σάρπβιλ συγκλόνισε τη συνείδηση του κόσμου. Σηματοδότησε την αρχή μιας νέας περιόδου για τη Νότια Αφρική: μεγαλύτερες διαδηλώσεις, σκληρότερη καταστολή και μαζικές συλλήψεις. Σε εκείνη την περίοδο φυλακίστηκε και ο Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος αργότερα θα γινόταν το παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα ενάντια στον ρατσισμό και την αδικία.
Το αίμα που χύθηκε στο Σάρπβιλ όμως δεν πήγε χαμένο.
Σηματοδότησε την αρχή της διεθνούς απομόνωσης του καθεστώτος του απαρτχάιντ, μια διαδικασία που μετά από χρόνια οδήγησε τελικά στο τέλος αυτού του απάνθρωπου συστήματος.
Σήμερα, περισσότερα από εξήντα χρόνια μετά, η ιστορία μάς υπενθυμίζει ότι ο ρατσισμός δεν είναι μόνο ένα σκοτεινό κεφάλαιο του παρελθόντος. Μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε γεννιέται ο φόβος για τον «άλλον», η προκατάληψη και η έλλειψη σεβασμού προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Ακόμη και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της μετανάστευσης, πολλοί από εμάς βιώσαμε στην πράξη την προκατάληψη και τις διακρίσεις. Ήταν δύσκολα χρόνια, χρόνια όπου οι μετανάστες συχνά αντιμετωπίζονταν με καχυποψία, δυσπιστία ή ακόμη και περιφρόνηση.
Η ιστορία όμως δεν σταματά εκεί.
Με έντιμη εργασία, με θυσίες και επιμονή, οι μετανάστες δημιούργησαν μια νέα πραγματικότητα. Συνέβαλαν στην οικονομία, στην οικοδομή, στη γεωργία, στις υπηρεσίες, στον πολιτισμό. Πολλοί μεγάλωσαν εδώ τα παιδιά τους, δημιούργησαν οικογένειες και έγιναν ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας.
Σήμερα η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Δεν είμαστε πλέον απλώς μετανάστες που περνούν προσωρινά από αυτή τη χώρα.
Είμαστε άνθρωποι που εργαζόμαστε, δημιουργούμε και προσφέρουμε.
Είμαστε γονείς που μεγαλώνουμε νέες γενιές.
Είμαστε επαγγελματίες, εργαζόμενοι, πολίτες.
Δεν είμαστε βάρος για αυτή τη χώρα.
Είμαστε πηγή αξιών και δύναμης για την κοινωνία.
Η 21η Μαρτίου είναι μια υπενθύμιση για όλους:
Ο ρατσισμός δεν έχει θέση σε μια κοινωνία που θέλει να λέγεται δημοκρατική και ανθρώπινη.
Γιατί στο τέλος της ημέρας η αξιοπρέπεια δεν έχει χρώμα, εθνικότητα ή θρησκεία.
Η αξιοπρέπεια είναι ανθρώπινη.
Ας κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη και ας συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε καθημερινά την ισότητα, τον σεβασμό και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Ο αγώνας ενάντια στον ρατσισμό δεν ανήκει στο παρελθόν – είναι ευθύνη όλων μας, σήμερα και κάθε μέρα.
*Ο Luan Pacani είναι επίτιμος πρόεδρος της Αλβανικής Κοινότητας Ρεθύμνου
