Με μια φιλόξενη διάθεση που έμοιαζε να αναδύεται από άλλες εποχές με υποδέχτηκε ο παλιός μου φίλος στο προσεκτικά αναπαλαιωμένο σπίτι του στην παλιά πόλη. Από το μπαλκόνι του, το Ρέθεμνος απλωνόταν γύρω μας σαν μια πόλη φαντασίας παραμυθένιας. Τα στενά σοκάκια, οι γειτονιές, οι μυρωδιές από τα φρέσκα φασολάκια και τα γιασεμιά, οι αυλές, ακόμη και οι ψίθυροι των ανθρώπων που πέρασαν από εδώ και χάθηκαν αφήνοντας το όποιο αποτύπωμα στην ψυχή μας. Ήταν η κοινή μας αγάπη για το παλιό, εμένα και του φίλου μου, η αγάπη μας για την πόλη ετούτη που μας έδεναν εκείνον κι εμένα.
Αμέσως μόλις μπήκα στο σπίτι, το βλέμμα μου καρφώθηκε στον ξύλινο, τρίφυλλο μπουφέ (σκρίνιο) που δέσποζε στη μέση του σαλονιού και έμοιαζε σαν να στεκόταν εκεί από πάντα — κομμάτι ενός κόσμου που έσβησε, πολύ πιο αυθεντικού όμως από εκείνον που τώρα ζούμε.
Τα διακοσμητικά σκαλίσματα στο κομψό έπιπλο ήταν σαν μια περίτεχνη δαντέλα από χέρι παλιάς και πολύπειρης μαστόρισσας κεντήστρας. Τα ντουλάπια του, έμοιαζαν να κρατούν κλειδωμένες μέσα τους μνήμες από ζωές ολόκληρες ανθρώπων που έφυγαν κι έγιναν σκιές για πάντα.
– Ωραίος μπουφές, μπόρεσα και είπα αυθόρμητα. Ποια αρχόντισσα άραγε τον πρωτο-άγγιξε; Τι χέρια και δάχτυλα επιδέξια ήταν εκείνα που άνοιγαν και έκλειναν τα συρτάρια και τα ντουλάπια του;
Ο φίλος μου χαμογέλασε με αυτό το σχόλιο αλλά το βλέμμα του έμεινε συννεφιασμένο.
– Αυτός ήταν ο μπουφές της θείας μου της Αντρέγαινας», πρόφερε αργά τονίζοντας μία-μία τις λέξεις.
– Γιατί «Αντρέγαινα»; Όνομα δεν είχε δικό της παρά ακουγόταν με το όνομα του άντρα της;
– Είχε βέβαια! Μα ό Αντρέας, ο άντρας της ήταν γι’ αυτήν ο κόσμος όλος. Προτιμούσε να τη φωνάζουν με το όνομα εκείνου, ήθελα να είναι «η Αντρέγαινα». Αντρέγαινα, έτσι την ήξεραν όλοι και ήταν δική της επιλογή να τη φωνάζουν έτσι.
Κάθισα στην πολυθρόνα χωρίς να βγαίνει άχνα από το στόμα μου. Κάτι μέσα μου έλεγε πως πίσω από αυτό το παλιομοδίτικο όνομα και το κομψό έπιπλο κρυβόταν μια ιστορία τρανή.
Ο φίλος μου αναστέναξε και άρχισε να ξετυλίγει το κουβάρι:
«Η Αντρέγαινα, φίλε μου, δεν ήρθε στον κόσμο από εύκολο δρόμο. Ήταν μια από εκείνες τις γυναίκες της Φορτέτζας… της κακόφημης συνοικίας του Ρεθύμνου. Εκεί την πρωτοαντίκρισε κάποια μέρα ο Αντρέας — γόνος παλιάς οικογένειας – από τις ξακουστές, τις ριζωμένες για αιώνες σ’ αυτό τον τόπο.
Κι όμως… εκείνος τη λάτρεψε αυτή τη γυναίκα με τη φλόγα που γεννά η αληθινή αγάπη. Έρωτας θυελλώδης, από αυτούς που ξεδιπλώνει η ζωή όταν το θέλει πραγματικά να νικήσει τα πρέπει και τα μη, την υποταγή στην προκατάληψη και την άγνοια.
Δεν έλειψαν φυσικά τα πικρά λόγια των συγγενών, τα γελάκια και τα μισόλογα, όμως όλα έλιωσαν και χάθηκαν σαν άχερα στον άνεμο. Ξέρομε μόνο πως ο Αντρέας την παντρεύτηκε και ζήσανε οι δυο τους μια ανέφελη ζωή στο πατρικό του σπίτι, εκεί στη μέση της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι κάθε χρόνο ανήμερα της γιορτής του άντρα της διοργάνωνε η Αντρέγαινα στο σπίτι τους αγιασμό και ύστερα γιόρταζε τον άντρα της με επισκέψεις συγγενών και φίλων, με όλους τους κοινωνικούς κανόνες .
Ο τρίφυλλος μπουφές τα είχε δει όλα αυτά αμέτρητες φορές. Στεκόταν πάντα εκεί, μάρτυρας σιωπηλός σε λύπες, σε χαρές, σε πρωτοχρονιάτικες γιορτές, σε Χριστούγεννα και Αναστάσεις με κεριά που άναβαν, με σιωπές που έλεγαν περισσότερα από τα ανθρώπινα λόγια.
Ακόμη σήμερα εξακολουθεί να στέκει στο σπίτι του φίλου μου ο μπουφές της θείας Αντρέγαινας, την μαγεία των παλιών καιρών και γιορτασμών θυμίζοντας. Στέκει σαν ένας φύλακας που τον έχει αφήσει ο πανδαμάτωρ χρόνος να διηγείται την ιστορία τη δική του και των αφεντάδων του σε όποιους έχουν καρδιά να την ακούσουν, σε ανθρώπους ευαίσθητους και δεκτικούς, σε ρομαντικούς και «φευγάτους» σαν εσένα κι εμένα, αγαπημένε μου φίλε!
*Ο Μανόλης Καλλέργης είναι γιατρός
