Όσο πιο δύσκολη γίνεται η μάχη για την ηγεμονία στον χώρο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τόσο πιο εύκολες γίνονται οι υποσχέσεις. Σε αυτή τη μάχη παρακολουθούμε τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Αλέξη Τσίπρα να επιδίδονται σε έναν ιδιότυπο διαγωνισμό πλειοδοσίας υποσχέσεων, αναζητώντας ποιος θα εμφανιστεί πιο γενναιόδωρος με τα χρήματα των φορολογουμένων.
Το τελευταίο επεισόδιο αυτού του διαγωνισμού αφορά τις «δωρεάν μετακινήσεις» με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Όχι μια ολοκληρωμένη πρόταση βελτίωσης των δημόσιων συγκοινωνιών – καθότι κάτι τέτοιο θα απαιτούσε στοχοθεσία, προϋπολογισμό, χρονοδιαγράμματα, αξιολόγηση του αναμενόμενου οφέλους κ.τ.λ. – αλλά μια πρόταση που ακούγεται ευχάριστα, δημιουργεί πρωτοσέλιδα και προσφέρει εύκολους πολιτικούς πόντους. Την πρόταση του «τσάμπα». Όπως συμβαίνει, όμως, σχεδόν πάντα με τις πολιτικές των λεφτόδεντρων, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από τα συνθήματα και σίγουρα δεν είναι «δωρεάν».
Πριν εξετάσουμε τις προτάσεις, ας δούμε τι ισχύει σήμερα για τα ΜΜΜ στην Αττική. Η μετακίνηση είναι δωρεάν για τους ανέργους, τα άτομα με αναπηρία, τα παιδιά κάτω των 6 ετών, όσους υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία και συγκεκριμένες κατηγορίες ένστολου προσωπικού. Για τους υπόλοιπους επιβάτες, το κόστος της μηνιαίας κάρτας ανέρχεται στα 27 ευρώ για το πλήρες και στα 13,50 ευρώ για το μειωμένο κόμιστρο. Μειωμένο εισιτήριο δικαιούνται οι φοιτητές, τα παιδιά και οι έφηβοι ηλικίας από 7 έως 18 ετών, οι πολίτες άνω των 65 ετών και οι πολύτεκνοι.
Στην πρόταση Ανδρουλάκη, πέρα από τον αμφίβολο τρόπο με τον οποίο έχει κοστολογηθεί, έχουμε καθολική δωρεάν πρόσβαση σε όλα τα μέσα μαζικής μεταφοράς για όλους τους νέους έως 24 ετών. Για ανέργους, ΑμεΑ και μικρά παιδιά το όφελος είναι μηδέν ευρώ, καθότι όπως είπαμε ήδη μετακινούνται δωρεάν. Για εφήβους και φοιτητές μηδενίζεται ένα ήδη εξαιρετικά χαμηλό αντίτιμο.
Σύμφωνα, δηλαδή, με την αντίληψη του κ. Ανδρουλάκη περί κοινωνικής δικαιοσύνης, ένας εύπορος 24χρονος, είτε φοιτητής είτε εργαζόμενος, πρέπει να μετακινείται δωρεάν, ενώ ένας χαμηλόμισθος 30άρης, ο οποίος μπορεί να διαθέτει ακόμη και το 70% του μισθού του για το ενοίκιο, θα συνεχίσει να πληρώνει ολόκληρο εισιτήριο.
Στην πλειοδοτική αντιπρόταση Τσίπρα, που «τινάζει την μπάνκα στον αέρα», το «δωρεάν» γίνεται για όλους τους κατοίκους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης πλην των τουριστών. Τι σημαίνει, όμως, το «δωρεάν» του κ. Τσίπρα στη γλώσσα της πραγματικότητας; Σημαίνει ότι ο εργαζόμενος στο Ρέθυμνο, για παράδειγμα, ο οποίος τραβάει τα πάνδεινα για να μετακινηθεί με το αυτοκίνητό του, θα χρηματοδοτεί μέσω της φορολογίας του τις δωρεάν μετακινήσεις στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, ανεξάρτητα από το εάν οι ωφελούμενοι ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η «αποκέντρωση» σε όλο της το μεγαλείο.
Σήμερα οι αστικές συγκοινωνίες χρηματοδοτούνται από τα έσοδα των επιβατών και – επειδή αυτά δεν καλύπτουν το κόστος – από κρατική χρηματοδότηση. Ο κ. Ανδρουλάκης θέλει να μειώσει την πρώτη πηγή, ενώ ο κ. Τσίπρας θέλει να την εξαφανίσει εντελώς. Και οι δύο θέλουν να φορτώσουν σε όλους τους φορολογουμένους το όποιο κόστος, μαζί με τις παράπλευρες συνέπειες που ενδέχεται να προκύψουν.
Ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι οι προτάσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία τα οικονομικά των αστικών συγκοινωνιών παρουσιάζουν βελτίωση. Η αύξηση της επιβατικής κίνησης και η πάταξη της εισιτηριοδιαφυγής είχαν ως αποτέλεσμα η ΣΤΑΣΥ (μετρό, τραμ, ηλεκτρικός) να μειώσει κατά πάνω από 50% το έλλειμμα της, περιορίζοντας το από τα 27,65 εκατομμύρια ευρώ το 2019 στα 11,92 εκατομμύρια ευρώ το 2024. Το γεγονός αυτό δημιουργεί για πρώτη φορά μετά από χρόνια τις προϋποθέσεις για καλύτερες υπηρεσίες και νέες επενδύσεις. Αλλά αντί να συζητούμε πώς θα βελτιώσουμε τις συγκοινωνίες, συζητούμε πώς θα καταργήσουμε τα έσοδά τους.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτός ο ιδιότυπος διαγωνισμός δεν αφορά το ποιος έχει το καλύτερο σχέδιο για την ανάπτυξη της χώρας, αλλά το ποιος θα μοιράσει περισσότερα χρήματα που δεν του ανήκουν. Και όπως φαίνεται, όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, το περιβόητο «Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» του 2014, το οποίο έμεινε στην ιστορία ως μνημείο αναξιοπιστίας και πολιτικής εξαπάτησης, θα μοιάζει με όαση ρεαλισμού και ορθολογικότητας μπροστά σε όσα πρόκειται να ακουστούν κατά την επόμενη προεκλογική περίοδο.
