Του Γ. ΑΠΤΕΡΑΙΟΥ*
Οι αλλαγές που βλέπουμε σήμερα και η πίεση που βιώνουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους δεν είναι τυχαία φαινόμενα, ούτε ανεξάρτητα από την καθημερινή ζωή των πολιτών ως ενεργών μελών ενός οργανωμένου κοινωνικού συνόλου. Έχουν ρίζα στον τρόπο που οργανώνεται η κοινωνία και στο πώς αντιλαμβάνεται και κάθε μεμονωμένος πολίτης και κάθε κοινωνική τάξη το ρόλο της μέσα στο σύνολο. Είναι, με άλλα λόγια, αναπόσπαστο κομμάτι της ταξικής σύγκρουσης που συνεχίζει παρά την φαινομενική υλική πρόοδο και την πνευματική ευημερία να υπάρχει, είτε φαίνεται καθαρά, είτε όχι.
Για να καταλάβουμε, όμως, τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα και πού μπορεί να πάει η κατάσταση, χρειάζεται να δούμε ξανά βασικές ιδέες που ανέδειξαν ο Μαρξ και ο Λένιν. Όχι σαν στείρα θεωρία για τα βιβλία, αλλά σαν δυναμικά εργαλεία για να εξηγούμε την πραγματικότητα και να εντοπίζουμε δυνατότητες αλλαγής.
Ο μαρξισμός παραμένει χρήσιμος και σήμερα, αφού δείχνει καθαρά τη σχέση οικονομίας και πολιτικής. Εξηγεί ότι ο καπιταλισμός δεν είναι κάτι μόνιμο. Επίσης, ότι δύναται να ανατραπεί. Έχει δε όρια, που προκύπτουν από τα μέσα που χρησιμοποιεί και από τον ίδιο τον τρόπο που λειτουργεί, με πρωτεύον στοιχείο την εκμετάλλευση της εργασίας (υπεραξία).
Ο Λένιν προχώρησε αυτή την ανάλυση ένα βήμα παραπέρα, στηριγμένος και στην πρώτη εμπειρία σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Ξεκαθάρισε ότι άλλο πράγμα είναι να νικήσει μια λαϊκή , μια κοινωνική με ταξικό χαρακτήρα επανάσταση σε μία χώρα και άλλο να επικρατήσει ο σοσιαλισμός σε παγκόσμιο επίπεδο. Ταυτόχρονα, φανέρωσε ότι η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει εκεί όπου το σύστημα είναι πιο αδύναμο.
Για να έχουμε, όμως, τέτοια πορεία, χρειάζεται σταθερή σύγκρουση με ιδεοληψίες που μας φρενάρουν για δικούς τους λόγους, με μικροαστικές λογικές και εθνικούς περιορισμούς. Όσο πιο πολύ μπαίνει το ζήτημα της εξουσίας της εργατοϋπαλληλικής τάξης σε διεθνές επίπεδο, τόσο πιο επιβεβλημένο είναι να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια.
