Στη συνάντηση του παρελθόντος με το παρόν, του εφήμερου κόσμου της τέχνης του χορού που έρχεται να εμπνευστεί και να υπάρξει από και μέσα στον διαχρονικό, αιώνιο χαρακτήρα του μουσείου και της πολιτιστικής κληρονομιάς και μυθολογίας του τόπου, είναι αφιερωμένες φέτος οι επετειακές εκδηλώσεις του Μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας για τα 10 χρόνια λειτουργίας του. Ένα «κόσμημα» για τον τόπο το οποίο καταφέρνει να στρέφει το διεθνές ενδιαφέρον πάνω της μετατρέποντας την περιοχή όχι μόνο σε σημείο πολιτιστικού, αρχαιολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος, αλλά κάνοντας την έναν προορισμό, ο οποίος φυσικά χωρίς τους ανθρώπους του δεν θα μπορούσε να υπάρξει και να συνεχίζει να υπάρχει.
Με αφορμή λοιπόν τα δέκα χρόνια λειτουργίας του σημαντικού αυτού τοπόσημου, για το Ρέθυμνο και όλη την Κρήτη, το τριήμερο 26, 27 και 28 Ιουνίου θα φιλοξενηθούν στο εμβληματικό Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας σημαντικές εκδηλώσεις με αποκορύφωμα την παγκόσμια πρώτη παρουσίαση του μπαλέτου «Κορύβαντες», στις 26 και 27 Ιουνίου, από το «Studio Daniil Simkin», όπου οι δημιουργοί με επίκεντρο τον διεθνώς καταξιωμένο, πρωτοχορευτή της Νέας Υόρκης, Daniil Simkin θα ενσαρκώσουν με τον δικό τους μοναδικό σύγχρονο τρόπο του Κορύβαντες, τους αρχαίους πολεμιστές οι οποίοι με τον δυναμικό τους χορό και το χτύπημα των ασπίδων τους, κάλυπταν το κλάμα του Δία για να μην τον ακούσει ο Κρόνος και τον φάει. Το Σάββατο το πρωί επιπλέον θα γίνει ξενάγηση στο μουσείο στην έκθεση «10 χρόνια Μουσείο Ελεύθερνας» όπου το κοινό θα δει για πρώτη φορά ευρήματα των ανασκαφών τα οποία δεν έχουν ξαναεκτεθεί στο παρελθόν, ενώ την Κυριακή 28 Ιουνίου, οι εκδηλώσεις θα συνεχιστούν το βράδυ με την προβολή του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ της Μιμής Ντενίση, «Η γυναίκα πίσω από τον Έλγιν». Νωρίτερα, το πρωί της ίδιας ημέρας, στην αίθουσα του Ωδείου Ρεθύμνης, θα πραγματοποιηθεί η τελετή αναγόρευσης του καθηγητή Αρχαιολογίας Νίκου Σταμπολίδη σε επίτιμο δημότη Ρεθύμνης, ως αναγνώριση της πολυετούς προσφοράς του στην ανάδειξη της Αρχαίας Ελεύθερνας και του Μουσείου της. Σημειώνεται μάλιστα πως οι εκδηλώσεις εντάσσονται στο 6ο φεστιβάλ της Περιφέρειας Κρήτης και είναι και αυτές οι οποίες θα ανοίξουν την αυλαία του σημαντικού αυτού πολιτιστικού δρώμενου του καλοκαιριού.
Το μεσημέρι της Πέμπτης μάλιστα πραγματοποιήθηκε συνέντευξη τύπου στο ξενοδοχείο Grecotel Creta Palace, την οποία παραχώρησαν ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης, επικεφαλής των Ανασκαφών της Ελεύθερνας και «καρδιά» του μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας, Νίκος Σταμπολίδης, ο διεθνούς φήμης, κορυφαίος χορευτής Daniil Simkin, η αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Ισότητας, Γεωργία Μηλάκη, ο δήμαρχος Ρεθύμνης, Γιώργης Μαρινάκης και η πρόεδρος του Συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Αρχαίας Ελεύθερνας, Φανή Γκρόπα παρουσιάζοντας το καλλιτεχνικό πρόγραμμα που έχει ετοιμαστεί για το κοινό.
Το εφήμερο και το αιώνιο
Για το κεντρικό στοιχείο των εκδηλώσεων, την παγκόσμια πρεμιέρα ενός σύγχρονου μπαλέτου που χορογραφήθηκε ειδικά για την περίσταση από τον καταξιωμένο χορευτή Andrey Kaidanovskiy, το οποίο θα παρουσιαστεί στον αύλειο χώρο του Μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας, σε μια ειδικά κατασκευασμένη σκηνή το «Corybantes» και το οποίο θα ζωντανέψει από ένα λαμπρό κουαρτέτο παγκόσμιων ειδώλων του μπαλέτου: Maria Kochetkova, Rebecca Horner, Tess Voelker και Daniil Simkin, μίλησε ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης αναφέροντας, μεταξύ άλλων: «Η όρχηση προέρχεται από τη λέξη όρχος και όρχος σημαίνει μια σειρά από δέντρα ή μια σειρά από αμπέλια. Επειδή και τα αμπέλια φυλλοβολούν και τα περισσότερα οπωροφόρα πάλι φυλλοβολούν και μένουν γυμνά τον χειμώνα, οι πρώτοι πρώτοι άνθρωποι φοβούμενοι ότι δεν θα ξαναέρθει η ζωή πάνω σε αυτά τα πολύ ωφέλιμα για τη ζωή ανθρώπων δέντρα και αμπέλια τι έκαναν; Στις φουσκοδεντριές δηλαδή τον Φλεβάρη, πήγαιναν μπροστά από τα δέντρα και μιμούνταν τις κινήσεις των δέντρων για να τα ξυπνήσουν και επομένως από αυτή τη σειρά τον όρχο, βγήκε η όρχηση, ο χορός
Ο χορός είναι κάτι εφήμερο, κρατάει όσο κρατάει. Αλλά η Ελεύθερνα, ο μύθος της, και ιδιαίτερα ο τρόπος που οι αιώνες, ή οι χιλιετίες αντιπροσωπεύουν τη σταθερότητα και την αιωνιότητα μέσα στον χρόνο, συμπλέκονται με το εφήμερο του χορού. Είναι ένας τρόπος για να επαναπροσδιορίσει κανείς αυτό το θαύμα της ανθρώπινης κίνησης. Μη φανταστείτε ότι αυτό που δημιούργησαν όλοι οι άνθρωποι είναι απαραίτητα μπαλέτο πάντα με πιρουέτες. Ο χορός εξελίσσεται. Εξελίσσεται σε μοντέρνα πράγματα τα οποία θα διαπιστώσετε και εσείς και πρέπει να έχουμε την καρδιά, το μυαλό και την ψυχή ανοικτά για να προσλάβουμε τα καινούργια μηνύματα και τις καινούργιες ερμηνείες που προέρχονται μέσα από τον χορό των ανθρώπων αυτών και από την κίνηση. Επομένως, μην περιμένετε να δείτε ασπίδες να τις χτυπούν. Θα δείτε όμως κινήσεις, πολλές φορές και αφαιρετικές. Στη γεωγραφική καρδιά του μύθου που είναι ο μύθος των Κουρητών, των Ιδαίων Δακτύλων, και των Κορυβάντων γιατί αυτοί οι ημίθεοι, ή οι δαίμονες είναι αυτόχθονες. Δηλαδή γεννήθηκαν σύμφωνα με τον μύθο πρώτα οι Ιδαίοι Δάκτυλοι όταν γεννούσε η Ρέα, παντρεμένη με τον Κρόνο, έμπηξε τα δάκτυλά της στη γη, και βγήκαν οι Ιδαίοι Δάκτυλοι στη Νίδα. Και από αυτούς , γεννήθηκαν οι Κορύβαντες και οι Κουρήτες, δηλαδή οι αυτόχθονοι Κρήτες θα λέγαμε, που για να προστατεύσουν τον Δία χτυπούσαν τις ασπίδες τους για να μην ακούσει το κλάμα ο Κρόνος και τον φάει. Και φυσικά γιατί; Γιατί πάντα οι βασιλείς δεν θέλουν να χάσουν την εξουσία τους, ακόμα και από τους διαδόχους τους. Επομένως τους περνούσαν μαχαίρι ή τους κατάπιναν, όπως καταπίνει η εξουσία τα παιδιά της. Αυτός ο μύθος να αναβιώσει σε παγκόσμια πρώτη στην Ελεύθερνα».
Από την πλευρά του ο παγκοσμίου κλάσης χορευτής, Daniil Simkin αναφέρθηκε στην επιθυμία του να δημιουργήσει το πρόγραμμα που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στον αύλειο χώρο του Μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας γιατί ακριβώς βρίσκονται αυτά τα δύο στοιχεία του χορού με το αιώνιο του μουσείου και των μύθων της Ελεύθερνας. «Τα μουσεία είναι ένα χαρακτηριστικό μοτίβο όπου κτίρια και ευρήματα αλλά και άνθρωποι συνομιλούν μεταξύ τους. Ενώ ο χορός είναι μια έκφραση η οποία λειτουργεί μέσα από το ίδιο το σώμα των ανθρώπων. Το ένα υπάρχει στο παρελθόν και το άλλο λειτουργεί στο παρόν. Αυτή η ώσμωση μεταξύ των δύο είναι αυτό που πολλαπλασιάζει το ίδιο το γεγονός της παγκόσμιας πρώτης».
Ο καταξιωμένος χορευτής και δημιουργός μάλιστα τόνισε πως η πολιτιστική κληρονομιά, η κουλτούρα και μυθολογία του τόπου στάθηκε ως αστείρευτη πηγή έμπνευσης για αυτόν και την ομάδα του. «Εμπνεόμαστε από την ελληνική κουλτούρα και τον ελληνικό μύθο γιατί είναι τόσο πολλαπλό το στοιχείο του μύθου που μας κάνει να εμπνεόμαστε συνεχώς και φυσικά το «Κορύβαντες» είναι ουσιαστικό γιατί εμπεριέχει ο μύθος τον ίδιο τον χορό. Βεβαίως το Μουσείο αντιπροσωπεύει κάτι σταθερό και ο χορός κάτι τελείως διαφορετικό και εφήμερο αλλά στο φάσμα όλο αυτό είναι ο άνθρωπος».
Μια γιορτή της νεότητας
Από την πλευρά της, η Γεωργία Μηλάκη, αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Ισότητας μεταξύ άλλων τόνισε: «Φέτος γιορτάζουμε τα 10 χρόνια του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ελεύθερνας και ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης έχει δώσει την ψυχή του σε αυτόν τον πολιτισμό που διαχρονικά συνδέει αυτό που θέλουμε να δείξουμε ότι είναι η Κρήτη μας. Αυτό που συνδέει το παρελθόν με τη σύγχρονη δημιουργία και τους νέους ανθρώπους, τη νεότητα, με ό,τι εκπροσωπεί και αναδεικνύει όλος αυτός ο πλούτος υλικός και άυλος που έχε το νησί μας. Και σήμερα εδώ είναι μια γιορτή της νεότητας γιατί τα νέα αυτά παιδιά, οι νέοι άνθρωποι που ήρθαν να δημιουργήσουν μια πρωτότυπη παραγωγή, σε ένα δικό μας χώρο, στο Μουσείο της Ελεύθερνας, στις παρυφές του Ψηλορείτη ήρθανε εδώ για να μας τονίσουν πόσο σπουδαίο είναι όλο αυτό που εκπροσωπεί η Κρήτη μας. Και να το μεταλαμπαδεύσουν στα πέρατα της γης και να το διαμορφώσουν και σε άλλες σκηνές. Μεγάλη τιμή για την Περιφέρεια Κρήτης, μεγάλη χαρά για όλους τους Κρητικούς, που τις δύο επόμενες ημέρες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά αυτή τη σπουδαία δημιουργία, αυτή τη σπουδαία παραγωγή, που με την έμπνευση του καθηγητή, κ. Σταμπολίδη έρχεται να αναδείξει όλα τα καλά του τόπου μας. Και εμείς τον ευχαριστούμε και τον ευγνωμονούμε για αυτό. Γιατί όλοι αυτοί οι άνθρωποι που συνεργάζονται για το κοινό καλό του τόπου μας είναι εδώ για να εμπνεύσουν τις νέες γενιές, να επικοινωνήσουν στα νέα παιδιά ότι στην Κρήτη μας υπάρχει κάτι καλό που γίνεται και εξελίσσεται και θέλουμε όσο το δυνατόν οι νέοι αυτοί άνθρωποι να έρθουν και να παρακολουθήσουν από κοντά τις παραστάσεις μας».
Ελεύθερνα: Ένας τόπος που μαγνητίζει
Ως ένα μέρος που μαγνητίζει τον κόσμο χαρακτήρισε ο δήμαρχος Ρεθύμνης, Γιώργης Μαρινάκης, την Εελύθερνα, τονίζοντας πως έχει μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για καλλιτέχνες, επιστήμονες αλλά και πολιτικούς. «Η Ελεύθερνα είναι ένας τόπος που έχει ενέργεια, που μαγνητίζει και έτσι νομίζω προσέλκυσε τον Νίκο Σταμπολίδη και άλλους εξαιρετικούς επιστήμονες οι οποίοι με τη σκαπάνη τους έβγαλαν στο φως ένα τεράστιο πολιτισμό. Και σήμερα που μιλάμε η Ελεύθερνα είναι σημείο παγκόσμιας αναφοράς και ακτινοβολίας και τόπος συνάντησης πολιτισμών από πολλές περιόδους αλλά και ανθρώπων που είναι πολύ σημαντικοί, που έχουν σοβαρό αποτύπωμα και στον επιστημονικό αλλά και στον καλλιτεχνικό καθώς και στον πολιτικό στίβο. Είναι πολύ σημαντικό αυτό που συνέβη στην Ελεύθερνα αλλά θα ήθελα να πω ότι είναι γνωστό ότι για το καλό χρειάζονται πολλοί αλλά καμιά φορά πρέπει αν υπάρχει αυτός ο ένας που μπορεί να εμπνεύσει τους πολλούς. Και στην προκειμένη περίπτωση αυτός είναι ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, ο οποίος δεν είχε μόνο την ικανότητα να αντιληφθεί τι κρύβεται πίσω από έναν λόφο και κάτω από τα χώματα, αλλά είχε και τη δυνατότητα να συμφιλιωθεί με την εκεί κοινωνία, να αρθούν προκαταλήψεις και αντιδράσεις και αρνήσεις που πολλές φορές συναντούμε σε σημεία ανασκαφών, να γίνουν όλοι μια οικογένεια και σήμερα να είναι όλοι υπερήφανοι που με τη συνεργασία έχουν κάνει την Ελεύθερνα παγκόσμιο προορισμό. Ο δήμος Ρεθύμνης όπως ξέρετε την Κυριακή στις 12 η ώρα στο Ωδείο θα ανακηρύξει και τυπικά – συμβολικά θα έλεγα τον Νίκο Σταμπολίδη επίτιμο δημότη του δήμου Ρεθύμνης κάτι το οποίο νομίζω είναι τελείως περιττό γιατί για εμάς είναι Ρεθεμνιώτης, έχει κατακτήσει τις καρδιές μας και τυπικά με το κλειδί που θα του δώσουμε θα του ομολογήσω για άλλη μια φορά ότι οι πόρτες μας είναι ανοικτές για εκείνον».
Καθοριστική η συνεισφορά του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Αρχαίας Ελεύθερνας
Από την πλευρά της η Φανή Γκρόπα, πρόεδρος του Συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Αρχαίας Ελεύθερνας αναφέρθηκε στη συνεισφορά του Συλλόγου σε ό,τι αφορά το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας, ενώ τόνισε ότι στη φετινή έκθεση θα εκτεθούν ευρήματα τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ποτέ άλλοτε. «Το 2025 γιορτάσαμε τα 40 χρόνια της ίδρυσης του Πανεπιστημίου Κρήτης και την έναρξη των ανασκαφικών ερευνών στην Ελεύθερνα σε τρεις τομείς. Ο Καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, που αδιάλειπτα εργάζεται στην Ελεύθερνα εδώ και 40 χρόνια, ίδρυσε το Μουσείο της αρχαίας Ελεύθερνας το 2016, με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΥΠΠΟ, για να στεγάσει τα μοναδικά ευρήματα της Ελεύθερνας. Η Ελεύθερνα είναι πλέον προορισμός για τους Έλληνες και ξένους επισκέπτες και για τους μαθητές των σχολείων που επισκέπτονται κάθε χρόνο το Μουσείο στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς αφού κάθε χρόνο, ο Καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης διοργανώνει και μια ενδιαφέρουσα νέα περιοδική έκθεση. Ενδεικτικά αναφέρω ότι στην έκθεση «Πάμπλο Πικάσο: η Χαρά της Ζωής», απόλαυσαν πάνω από 32.000 επισκέπτες και 4.000 μαθητές, από πολλά σχολεία από όλη την Κρήτη το 2024. Το 2025 στην Έκθεση Αρχαίες Ελίτ επισκέφθηκαν πάνω από 8.000 επισκέπτες και μαθητές από τα σχολεία της Κρήτης. Ευελπιστούμε ότι φέτος θα επισκεφθούν το Μουσείο ακόμη περισσότερα σχολεία αλλά και επισκέπτες. Φέτος για τη συμπλήρωση των 10 χρόνων λειτουργίας του Μουσείου επέλεξε να εκθέσει αρκετά από τα ευρήματα των ανασκαφών που δεν ήταν εκτεθειμένα μέχρι σήμερα. Έτσι μας δίνεται η ευκαιρία να τα θαυμάσουμε και εμείς. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι το σωματείο των φίλων του Μουσείου της αρχαίας Ελεύθερνας ιδρύθηκε την ίδια χρονιά με το Μουσείο και έτσι γιορτάζουμε και εμείς τα 10 χρόνια από την ίδρυση του Σωματείου μας. Σκοπός της ίδρυσης του Σωματείου μας είναι η ηθική και υλική ενίσχυση των δράσεων του Μουσείου και του Αρχαιολογικού Χώρου της Ελεύθερνας, καθώς και η υποστήριξη του ανασκαφικού και ερευνητικού έργου του Κέντρου Μελέτης Ελεύθερνας. Το Σωματείο μας υποστηρίζει εκδηλώσεις του Μουσείου όπως περιοδικές εκθέσεις, συνέδρια, σεμινάρια, εκδόσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα. Φέτος καταφέραμε να συντηρήσουμε και το σπίτι της ανασκαφής της Ελεύθερνας, και με τη βοήθεια φίλων – χορηγών, που τους ευχαριστούμε θερμά. Συμμετέχουμε επίσης με κάθε τρόπο στη διοργάνωση των εκδηλώσεων και της περιοδικής έκθεσης».
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η κ. Γκρόπα ο Σύλλογος φίλων Μουσείων Αρχαίας Ελεύθερνας, έχει ζητήσει τόσο από την Εφορεία Αρχαιοτήτων όσο και το υπουργείο Πολιτισμού τη συντήρηση του μουσείου.
«Έχουμε ζητήσει από την Εφορεία Αρχαιοτήτων και το Υπ. Πολιτισμού τη συντήρηση του Μουσείου που από το 2016 που κτίστηκε έχει πλέον και ανάγκες συντήρησης καθώς και την πραγματοποίηση του πωλητηρίου – καφέ του Μουσείου. Η Ελεύθερνα που είναι πλέον προορισμός και ένα μεγάλο κέντρο πολιτισμού, συνεχίζει να χρειάζεται τη φροντίδα όλων μας», ανέφερε.
Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο κ. Σταμπολίδης δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τους ανθρώπους που στηρίζουν την προσπάθεια του για την ανάδειξη του αρχαιολογικού και όχι μόνο πλούτου του μουσείου αλλά και τις εκδηλώσεις που διοργανώνονται σε αυτό. Ιδιαίτερα ευχαρίστησε τους: Μαρία Εμπειρίκου, Αντώνη Κομνηνό, Αλίκη Γουλανδρή, την πριγκίπισσα Ολυμπία Τορλόνια, τις οικογένειες Σαρακάκη, την Αλεξάνδρα και τον Ανδρέα Πεταλά – Βουρέκα, τον κόμη από τη Γένοβα Στεφάν Σαλόζ. Ακόμη, τη Μάρη Δασκαλαντωνάκη, το προσωπικό της Grecotel, την Aegean αλλά και τη Hertz, τους ανθρώπους του ΚΤΕΛ, τους ανθρώπους των Πολιτιστικών Συλλόγων τόσο της Ελεύθερνας όσο και της Αρχαίας Ελεύθερνας. Επιπλέον ευχαρίστησε όλους τους επί σειρά ετών διευθυντές της Grecotel Creta Palace. Επιπλέον, ευχαρίστησε όλες ανεξαιρέτως τις πρυτανικές αρχές των τελευταίων 41 ετών, το υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων μνημονεύοντας σε αυτό το σημείο την Ελένη Παπαδοπούλου, η οποία απουσίαζε ωστόσο στάθηκε στο πόσο εξαιρετική συνάδελφος είναι, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά αλλά και όλες οι προηγούμενες προϊστάμενες και αρχαιολόγοι της υπηρεσίας, όπως είπε. Επίσης, ευχαρίστησε τη Ναζάν Ολτσέρ, την κ. Χυνιάδου, τον κ. Καμπάνη και επίσης όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Κρήτης αλλά και τα αθηναϊκά. Ευχαρίστησε ακόμη τη Σοφία Σταυροπούλου.
