Του ΜΟΣΧΟΥ ΛΑΓΚΟΥΒΑΡΔΟΥ
Ο Πλάτων είπε πως η επιστήμη χωρίς αρετή είναι πανουργία. Στα προλεγόμενα 1978 του βιβλίου του με τον τίτλο «Ο πολιτισμός της μεταβιομηχανικής Δύσης» Ο Ντάνιελ Μπελ γράφει μεταξύ άλλων και τα εξής: «Θα έλεγα πως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα επικείμενο ξεκαθάρισμα του τοπίου. Η εκπνοή του μοντερνισμού, η ξερασία της κομμουνιστικής ζωής, η ανία του απεριόριστου εγώ και η ασημαντότητα των μονολιθικών πολιτικών ψαλμών, δείχνουν ότι μια μακρά περίοδος φτάνει σ’ ένα αργόσυρτο τέλος».
Κατά τον διάσημο αυτόν Αμερικανό δημοσιογράφο και καθηγητή της κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ήρθε η ώρα για τη Δύση, να σκεφτεί αυτό που είπε ο Πλάτων και να βάλει ένα όριο ακόμα και στην επιστημονική έρευνα. «Θα θέσουμε άραγε» διερωτάται ο Μπέλ ένα όριο στην εξερεύνηση των πολιτιστικών εκείνων εμπειριών, που πάνε πέρα από ηθικούς κανόνες και εγκολπώνονται το δαιμονιακό με την ψευδαίσθηση, ότι κάθε εμπειρία είναι δημιουργική; Μπορούμε να θέσουμε ένα όριο στην «ύβριν» (Ελληνικά στο πρωτότυπο).
Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, συνεχίζει ο Μπελ. θα μπορούσε να λύσει την πολιτιστική αντίφαση ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον απατηλό του σωσία, τον όμοιο κι αδελφό, την κουλτούρα της νεωτερικότητας. Και τότε δεν θα έμενε τίποτε άλλο παρά να εξημερωθεί η οικονομική και πολιτική του κόσμου τούτου.
Ένας σπουδαίος Κινέζος φιλόσοφος κάποτε, θέλοντας να ωφελήσει τον τόπο του, χρησιμοποιώντας για πρακτικό σκοπό, την ικανότητά του να πείθει τους συνομιλητές του, σκέφτηκε να κάνει ένα μακρινό ταξίδι και να συναντήσει έναν μεγάλο αρχιληστή, που είχε υπό τις διαταγές του εννέα χιλιάδες τρομερούς ληστές, οι οποίοι λυμαίνονταν μια μεγάλη επαρχία της Κίνας. Στάθηκε αδύνατον, να τον πείσουν οι φίλοι του και οι δικοί του, να μην πραγματοποιήσει το παράτολμο αυτό εγχείρημά του.
Ο φιλόσοφος πίστευε ότι με τα αδιάσειστα επιχείρηματά του, θα πείσει τον αρχιληστή, να μην σκοτώνει τον κόσμο, να μην τον καταληστεύει και τον ρημάζει, μια που αυτός είναι ο αδιαφιλονίκητος, πλέον, άρχοντας. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο νόμιμος άρχοντας και να κάνει ακριβώς τα ίδια, αν ήθελε. Ένας τόσο ικανός άνθρωπος, αρχηγός εννέα χιλιάδων φοβερών ληστών, θα ήταν ικανός, να αντιληφθεί τη λογική πρότασή του.
Ο φιλόσοφος παρέβλεπε βεβαίως το γεγονός ότι οι άνθρωποι ακούουν και αντιλαμβάνονται μόνον αυτό που θέλουν. Γι’ αυτό και ο πιο εύκολος τρόπος να κάνεις κάποιον, να σε υπακούει, είναι να τον διατάζεις να κάνει αυτό που θέλει. Ο φιλόσοφος όμως , πήγε να ορμηνέψει τον αρχιληστή,να κάνει αυτό που δεν ήθελε.
Ο αρχιληστής που δεν τον επέτρεψε καθόλου να μιλήσει τον φοβέρισε τόσο πολύ, που ο φιλόσοφος κινδύνεψε να πεθάνει από τον φόβο του, πριν προλάβουν να του πάρουν το κεφάλι οι ληστές. Πώς τόλμησες, του είπε ο αρχιληστής, εσύ ένας διανοούμενος, να εμφανισθείς μπροστά μου; Αν δεν υπήρχατε εσείς, ο λαός δεν θα υπέφερε τα όσο υποφέρει. Οι άρχοντες θα φοβούνταν την κοινωνική εξέγερση και δεν θα τολμούσαν να καθυποτάξουν τους λαούς.
Όταν ο φιλόσοφος απομακρύνθηκε αρκετά από το λημέρι των ληστών κι ένοιωσε ασφαλής, είπε στον εαυτό του: Κομφούκιε (ήταν ο Κομφούκιος) αφού δεν χρειαζόταν καυτηρίαση, γιατί πήγες να καυτηριαστείς;
Ο Αμερικανός φιλόσοφος Χένρυ Ντέϊφιν Θορώ γράφει στο βιβλίο του «Αντίσταση στην πολιτική εξουσία», πως καλύτερη εξουσία είναι αυτή που κυβερνάει λιγότερο. Προφανώς, γιατί μόνο για λίγο, είναι όργανο του λαού. Ο Θορώ προχωράει ακόμα περισσότερο. Η καλύτερη εξουσία, λέει, αυτή που δεν κυβερνά καθόλου.
