Το Εργαστήριο Προηγμένων Μαθησιακών Τεχνολογιών στη Δια Βίου και Εξ Αποστάσεων Εκπαίδευση (Ε.ΔΙ.Β.Ε.Α.) του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης δημιούργησε έναν «Οδηγό Εξατομικευμένης Μελέτης στο σπίτι» για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς
Την ευκαιρία πρόσβασης σε ένα εξατομικευμένο, προσαρμοσμένο στις ανάγκες, τους ρυθμούς και το επίπεδο τους, εκπαιδευτικό πρόγραμμα σπουδών, ή ακόμα και της απλής πρόσβασης στη γνώση και την πληροφορία έχουν πλέον μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί μέσω των εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για εφαρμογές, ήδη ιδιαίτερα δημοφιλείς στον περισσότερο κόσμο, όπως είναι τα chatboxes, τα οποία ωστόσο χρησιμοποιούνται τόσο εντός, όσο και εκτός της εκπαιδευτικής κοινότητας για αστείρευτη αντιγραφή και ουσιαστικά λήψη έτοιμων απαντήσεων. Οι αντιγραφές μέσω της τεχνητής νοημοσύνης είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται συχνά πλέον στα σχολεία και τα Πανεπιστήμια και κυρίως μία συνθήκη που προβληματίζει ολοένα και περισσότερο, καθώς εκτός του ότι νοθεύει την αξιολόγηση των μαθητών, αποβάλλει σχεδόν εξ ολοκλήρου την καλλιέργεια και αξιοποίηση της κριτικής σκέψης για την παραγωγή και την σύνθεση γραπτών κειμένων. Το πρόβλημα αναδύεται σε δύο άξονες: Ο πρώτος έχει να κάνει με την ολοένα και συστηματικότερη χρήση αυτών των εργαλείων για διευκόλυνση και εξυπηρέτηση, που επαφίεται σε κανόνες δεοντολογίας και ηθικής και ο δεύτερος σχετίζεται με την έλλειψη επαρκούς γνώσης του τρόπου με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα εργαλεία, ώστε να λειτουργούν συνεπικουρικά στο εκπαιδευτικό έργο, όχι ως αντικαταστάτες του ίδιου του ανθρώπου. Να καλύψει αυτό το γνωσιακό κενό επιδιώκει το Εργαστήριο Προηγμένων Μαθησιακών Τεχνολογιών στην Δια Βίου και Εξ Αποστάσεων Εκπαίδευση (Ε.ΔΙ.Β.Ε.Α.) του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, υπό την διεύθυνση του Παναγιώτη Αναστασιάδη, καθηγητή του τμήματος. Το εργαστήριο αξιοποιεί και πλέον διαθέτει δημόσια έναν «Οδηγό Εξατομικευμένης Μελέτης στο σπίτι», σχετικά με την χρήση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης όπου μέσα από μερικά απλά βήματα, οι μαθητές μαθαίνουν πώς να αξιοποιούν υπεύθυνα την ΤΝ.
Τα έξι βήματα επικεντρώνονται μεταξύ άλλων σε οδηγίες για την αναζήτηση της εγκυρότητας πηγών, στην σύνοψη αιτημάτων και ερωτημάτων, στην επίλυση αποριών και την βοήθεια σε εργασίες, ενώ επίσης παραθέτει συγκεκριμένα παραδείγματα, καθώς και δημιουργία νέων ερωτημάτων και τέλος αυτοαξιολόγηση. «Αυτό που έχουμε διαπιστώσει μήνες τώρα, ότι μικρά και μεγάλα παιδιά χρησιμοποιούν το ChatGPT για αντιγραφή, μαθητές και φοιτητές. Φτιάξαμε λοιπόν έναν οδηγό που απευθύνεται σε μαθητές, αλλά και σε μεγαλύτερες ηλικίες που σπουδάζουν με στόχο να τους πούμε ότι δεν έχει κανένα νόημα να αξιοποιούν το ChatGPT ως εργαλείο αντιγραφής, γιατί το μόνο που επιτυγχάνουν μέσω αυτού είναι να κοροϊδεύουν τον εαυτό τους και επί της ουσίας να ατροφεί όλη η διαδικασία, να μην μαθαίνουν τίποτα. Δεν αρκεί όμως μόνο η επίκληση στη δεοντολογία ή στην ηθική, αλλά πρέπει ταυτόχρονα με την ώρα που προσπαθείς να αναδεικνύεις το πρόβλημα, να δίνει και ένα πλαίσιο λύσεων. Ο οδηγός είναι ακριβώς αυτό», δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Αναστασιάδης μιλώντας στα «Ρ.Ν.». Επί της ουσίας, ο οδηγός υποδεικνύει στους μαθητές τρόπους με τους οποίους μπορούν να απευθύνονται στην ΤΝ, ώστε να τους αποδίδει το καλύτερο δυνατό και κατανοητό αποτέλεσμα.
«Ένας εκλαϊκευμένος οδηγός, που απευθύνεται σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Με απλά και κατανοητά βήματα δείχνει πώς μπορούν να αξιοποιήσουν τα παιδιά μας, οποιοδήποτε εργαλείο ΤΝ, ChatGPT, Gemini, CoPilot, για να γίνουν καλύτεροι, να τους βοηθήσει στην επίλυση αποριών, επεξήγηση και σύνοψη δύσκολων εννοιών, αξιολόγηση και αυτοαξιολόγησή τους. Ο οδηγός δείχνει τις εντολές προκειμένου να έχουν έναν εξατομικευμένο δάσκαλο και υποστηρικτή δίπλα τους συνεχώς, οποιαδήποτε ώρα», σημείωσε επίσης ο κ. Αναστασιάδης.
«Είναι σαν να έχουμε ένα εργαλείο, το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει όπως κανείς άλλος μέχρι σήμερα και εμείς να το αξιοποιούμε στη χειρότερη του εκδοχή»
Ο οδηγός διατίθεται σε ψηφιακή μορφή στην ηλεκτρονική ιστοσελίδα του εργαστηρίου και μέχρι στιγμής έχει συγκεντρώσει μεγάλο ενδιαφέρον και πάνω από 20.000 λήψεις από ενδιαφερόμενους. Όπως εξήγησε ο κ. Αναστασιάδης, ο οδηγός αποτελεί ένα εργαλείο που το εργαστήριο αξιοποιούσε και εφάρμοζε πιλοτικό για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, πριν την τελική δημοσίευσή του, έχοντας διαπιστώσει ότι η ΤΝ μπορεί εν δυνάμει να αποτελέσει «θησαυρό στα χέρια μας», σύμφωνα με τον διευθυντή του Ε.ΔΙ.Β.Ε.Α. «Η άκριτη χρήση αυτών των εργαλείων θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στην αντικατάσταση του ανθρώπινου μυαλού από την τεχνητή νοημοσύνη, αν συνεχίσουμε να το χρησιμοποιούμε για να μας δίνει τις απαντήσεις έτοιμες και εμείς να τις κάνουμε απλά αντιγραφή. Ενώ είναι πραγματικά θησαυρός η ΤΝ. Για παράδειγμα ένας μαθητής έχει κενά από προηγούμενα μαθήματα, προηγούμενων ετών. Και τα παιδιά που έχουν κενά, πολλές φορές ντρέπονται να ρωτήσουν και μένουν πίσω. Υπό αυτήν την έννοια, ο οδηγός δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά πώς να καλύψουν το χαμένο έδαφος ετών, πώς να κάνουν οποιαδήποτε ερώτηση θέλουν, χωρίς να σκεφτούν τι θα πει ο άλλος για μένα. Είναι σαν να έχουμε ένα εργαλείο, το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει όπως κανείς άλλος μέχρι σήμερα και εμείς να το αξιοποιούμε στη χειρότερή του εκδοχή», επεσήμανε.
Αναφορικά με το κατά πόσο η χρήση του οδηγού απέδωσε τα αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα, ο κ. Αναστασιάδης ανέφερε: «Δεν είναι απλά ότι το είδαν ως χρήσιμο, αλλά τους άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο έβλεπαν και προσέγγισαν την ΤΝ. Από εκεί που ήταν ένα εργαλείο αντιγραφής, έγινε ένα εργαλείο υποστήριξης εξατομικευμένης. Μπορώ να ρωτάω 2 και 3 και 4 φορές, να μου εξηγήσει με πιο απλά λόγια, να μου δίνει παραδείγματα, να μου το δίνει σε σχήματα, σε εικόνες, σε νοητικούς χάρτες, σε κόμικ». Εξάλλου, όπως τόνισε ο κ. Αναστασιάδης, το κάθε παιδί και ο κάθε ενήλικας μαθαίνει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
«Άλλος για παράδειγμα έχει ένα μαθησιακό στυλ, όπου θέλει πρώτα να κάνει κάτι και μετά να το εξηγεί, πρώτα να κάνει κάτι πρακτικά και μετά να στοχάζεται σε αυτό. Άλλος σε κάτι που δεν ξέρει και του είναι άγνωστο θέλει πρώτα να κατανοήσει τη θεωρία και μετά να πάει στην πράξη. Άρα άλλος μαθαίνει μέσα από κείμενο, ενώ κάποιος άλλος μαθαίνει μέσα από μικρότερο κείμενο, μέσα από εικόνες, σχήματα κ.λπ. Το σημαντικό είναι ότι ο κάθε μαθητής έχει τη δυνατότητα να προσαρμόσει το εκπαιδευτικό υλικό στις δικές του ανάγκες. Είναι κρίμα να ξοδεύουμε αυτό το τεχνολογικό επίτευγμα, αποτέλεσμα της ανθρώπινης ευφυίας για να αντιγράφουμε και να γινόμαστε χειρότεροι επί της ουσίας. Είναι ο προσωπικός μας βοηθός 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο» κατέληξε. Τέλος, το εργαστήριο αξιοποιεί επίσης και φορητές συσκευές ΤΝ, όπως μικρά ρομπότ, με τα οποία ο φοιτητής μπορεί να επικοινωνήσει και να αλληλεπιδράσει, σε μία καινοτόμα εκπαιδευτική προσέγγιση. «Μιλάμε για ρομποτάκια με ενσωματωμένες εφαρμογές ΤΝ. Αυτό σημαίνει ότι είμαι με το ρομποτάκι, του κάνω την ερώτηση φωνητικά και αυτό μου απαντάει με κανονική ομιλία. Υπάρχει δηλαδή μία μορφή επικοινωνίας, το ρομποτάκι σου εκφράζει κάποια συναισθήματα, είναι πιο παιχνιδιάρικο και είναι αυτό που εμφανίζεται ως νέα τάση, το AI companion, δηλαδή ΤΝ που αξιοποιείται για την συντροφιά», σημείωσε ο κ. Αναστασιάδης.
