Καιρό τώρα ήθελα να γράψω κάτι για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και, πρόσφατα, για τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Βλέπεις, η καταγωγή μου από μια πολυμελή, φτωχή, αγροτική οικογένεια είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα μου που κατά καιρούς τροφοδοτεί το Θυμικό μου και αυτό πάει να εκραγεί, να συνενωθεί με την αγροτιά και να αγωνιστεί μαζί της.
Μα κάθε φορά που κάθιζα μπροστά στον υπολογιστή για να γράψω ένα άρθρο συμπαράστασης διαπίστωνα ότι ο Θυμός δεν είναι καλός σύμβουλος σε μια δημόσια τοποθέτηση. Από την άλλη, ο Λόγος δεν με βοηθούσε στην επιλογή εκείνων των πραγματολογικών στοιχείων πάνω στα οποία θα στήριζα τα επιχειρήματά μου, επειδή η τρέχουσα κατάσταση είναι ρευστή, γεμάτη αντιφάσεις και εντάσεις.
Τι να πιστέψει κανείς, ότι οι καταγγελλόμενοι αγροτοσυνδικαλιστές είναι και πρωταγωνιστές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και ότι «τραμπουκίζουν» ή ότι κατηγορούνται και στοχοποιούνται με απώτερο στόχο την αποδυνάμωση των κινητοποιήσεων;
Να δεχτεί ότι η συνάντηση αγροτών της Κρήτης με τον αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης ήταν στημένη; Και αφού ήταν στημένη, γιατί απέτυχε;
Να δεχθεί ότι η κυβέρνηση έχει ήδη ικανοποιήσει τα περισσότερα από τα αιτήματα των αγροτών, αλλά αυτοί από πείσμα και αντικυβερνητικό μένος επιμένουν και κάνουν Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά στα μπλόκα; Δεν φαίνεται μόνο παράλογο, αλλά και αρκετά μαζοχιστικό.
Τι να δεχθεί κανείς, ότι τα μπλόκα που είναι πρόθυμα για διάλογο με την κυβέρνηση είναι δέκα οχτώ ή ένδεκα ή ακόμα λιγότερα; Τι έχει σημασία, ο αριθμός ή η διάσπαση του αγροτικού μετώπου;
Πώς να ελέγξει κανείς την πλημμυρίδα αμφιβόλου εγκυρότητας πληροφοριών;
Επειδή θεωρώ ότι τα παραπάνω ερωτήματα-διλήμματα είναι δευτερογενή, θα προσπαθήσω να αναζητήσω και να αναδείξω κάποια από τα πρωτογενή δεδομένα που προσδιορίζουν το αγροτικό ζήτημα, ξεκινώντας από τα πρόσωπα που ασχολούνται στον πρωτογενή τομέα.
Οι αγρότες
Ο πρωτογενής τομέας αποτελεί τη ραχοκοκαλιά κάθε κοινωνίας. Ο άνθρωπος στα πρώτα στάδια της κοινωνικής οργάνωσής του υπήρξε συλλέκτης και κυνηγός. Αργότερα, όταν άρχισε να εγκαθίσταται μόνιμα καλλιεργούσε ό,τι προηγουμένως συνέλλεγε από τη φύση και έκτρεφε ό,τι κυνηγούσε. Η εξέλιξη αυτή είναι εγγεγραμμένη στα γονίδια μας και με αυτή την έννοια είμαστε ακόμα συλλέκτες και κυνηγοί.
Οι κοινωνίες λειτούργησαν για χιλιάδες χρόνια ως αγροτοκτηνοτροφικές πριν εξελιχθούν σε βιομηχανικές και, εντελώς πρόσφατα, σε ψηφιακές. Η δική μας κοινωνία ήταν μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα πρωτίστως αγροτική κοινωνία. Αν δεν ήταν οι γονείς μας αγρότες, ήταν ο παππούς/η γιαγιά μας. Γι’ αυτό πολλές οικογένειες που ζουν στα αστικά κέντρα διατηρούν ακόμα το πατρικό και τα χωραφάκια τους στο χωριό.
Δεν θα δίστασα να διατυπώσω τη θέση ότι πολλοί από εμάς κουβαλούμε συνειδητά η ασυνείδητα τον αγρότη μέσα μας και βλέπουμε με συμπάθεια την αγροτική τάξη και τον αγώνα της στη γη και στην κοινωνία. Μ’ αυτή την έννοια, αν η κυβέρνηση αγνοήσει ή και ταπεινώσει τους αγρότες-κάτι που φαίνεται πλέον ως ενδεχόμενο – θα ταπεινώσει συγχρόνως ένα κομμάτι του εσωτερικού κόσμου της πλειονότητας των Ελλήνων.
Αυτή είναι η θυμική (συναισθηματική) πλευρά του αγροτικού ζητήματος. Η πραγματολογική είναι ότι ένας τραυματισμένος και ταπεινωμένος πρωτογενής τομέας εγκυμονεί κινδύνους για την κοινωνία, για τους εξής κυρίως λόγους. Ο πρώτος είναι ότι τραυματίζεται μια κοινωνική τάξη που a priori παράγει- αποστολή της είναι να παράγει και αυτό κάνει. Ο δεύτερος είναι ότι τα παραγόμενα προϊόντα προστατεύουν την κοινωνία από την πείνα ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης και πολέμου, που και αυτός είναι σήμερα ενδεχόμενος. Ένας τρίτος λόγος είναι ότι ένας τραυματισμένος και ταπεινωμένος πρωτογενής τομέας δεν θα αποτελεί για τις νέες γενιές πόλο έλξης, αλλά απώθησης.
Οι θεσμοί και η κυβέρνηση
Ο πρωτογενής τομέας, όπως και κάθε κοινωνικός τομέας, λειτουργεί εντός ενός συγκριμένου θεσμικού πλαισίου. Οι θεσμοί δημιουργούνται για συγκεκριμένους λόγους και έχουν προκαθορισμένη αποστολή. Κατά κανόνα, θεσμοθετούνται από τη Βουλή (νομοθετική εξουσία)- μετά από πρόταση της κυβέρνησης ή/και της αντιπολίτευσης- εφαρμόζονται από την κυβέρνηση και τους εκάστοτε φορείς και ελέγχονται από την κυβέρνηση (εκτελεστική εξουσία).Αυτό ισχύει και για τον ΟΠΕΚΕΠ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων).
Σύμφωνα με την Τεχνητή Νοημοσύνη – για να μη ξεχνούμε σε ποια εποχή ζούμε – «ο ΟΠΕΚΕΠΕ ιδρύθηκε το 1998 με τον Νόμο 2637/1998. Αποστολή του είναι η διαχείριση, ο έλεγχος και η καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ελληνικό κράτος. Στόχος του οργανισμού είναι η σωστή και δίκαιη πληρωμή των επιδοτήσεων στους αγρότες και κτηνοτρόφους, σύμφωνα με τους κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής».
Ο έλεγχος για τη σωστή λειτουργία του Οργανισμού δεν γίνεται από τους δικαιούχους αγρότες, αλλά από το καθ’ ύλη αρμόδιο υπουργείου και κατ’ επέκταση από την κυβέρνηση. Όμως, όλα δείχνουν ότι δεν υπήρξε έλεγχος. Οι εκάστοτε αρμόδιοι Υπουργοί Γεωργίας (Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατά τη νεότερη ορολογία) αδιαφόρησαν ή ολιγώρησαν ή ενδεχομένως και να συνέπραξαν έμμεσα ή άμεσα στο σκάνδαλο. Το τελευταίο εμείς οι πολίτες δεν το γνωρίζουμε και ενδεχομένως δεν θα το πληροφορηθούμε ποτέ, εφόσον η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι αρμόδιοι υπουργοί λειτούργησαν νόμιμα και εκπλήρωσαν το καθήκον τους. Τότε, γιατί τους έχει στον «πάγο»;
Βέβαια, θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει μακρά ιστορία και δεν επιτρέπεται να χρεωθεί μόνο στη παρούσα κυβέρνηση. Σε μια τέτοια επιχειρηματολογία η λαϊκή θυμοσοφία έχει μια απάντηση: Όλοι οι ποντικοί στ’ αλεύρι, ένας πιάνεται στη φάκα.
Ορθολογικά και ηθικά μια τέτοια επιχειρηματολογία δεν στέκει, επειδή αν και οι άλλοι κλέβουν δεν σημαίνει ότι εγώ δεν είμαι κλέφτης. Η λογική: Και οι άλλοι είναι κλέφτες, λέει ένας κλέφτης, θυμίζει το λογικό παράδοξο: Όλοι οι Κρητικοί είναι ψεύτες, λέει ένας Κρητικός. Επομένως, η επικοινωνιακή, «μεταδεδομενική» επιχειρηματολογία της κυβέρνησης δεν πείθει.
Καταλήγοντας, την εποχή της μεταδεδομενικής σκέψης, των εναλλακτικών (κατασκευασμένων) δεδομένων, της πλημμυρίδας των μη ελέγξιμων πληροφοριών και των ψευδών ειδήσεων δεν έχει νόημα να συζητούμε για τα μεταδεδομένα και τα εναλλακτικά δεδομένα, αλλά πρέπει να ανατρέχουμε ή τουλάχιστον να προσπαθούμε να βρούμε την πρωτογενή πηγή των δεδομένων.
Με αυτή την έννοια, η επικοινωνιακή διαχείριση, από πλευράς της κυβέρνησης, του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και των αγροτικών κινητοποιήσεων στερείται ουσίας.
Αγρότες, Καλή Χρονιά.
