Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΤΣΑΪΤΗ*
Η εξάρτηση από το δολάριο, οι διαφορετικές προτεραιότητες και ο φόβος δευτερογενών κυρώσεων περιορίζουν την έμπρακτη στήριξη προς την Κούβα.
ΑΘΗΝΑ. Στη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών των BRICS, που πραγματοποιήθηκε στις 14-15 Μαΐου στο Νέο Δελχί, η Κούβα βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων για τις μονομερείς κυρώσεις και την αναμόρφωση του διεθνούς οικονομικού συστήματος, παρότι δεν είναι μέλος του μπλοκ. Ο Κουβανός ΥΠΕΞ Bruno Rodríguez Parrilla κατήγγειλε τη νέα κλιμάκωση της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Αβάνα, υποστηρίζοντας ότι οι πρόσφατες κυρώσεις επιτείνουν την ενεργειακή κρίση, τις ελλείψεις καυσίμων και τη χρηματοπιστωτική απομόνωση. Στο τελικό πολιτικό μήνυμα, οι BRICS επανέλαβαν την αντίθεσή τους σε μονομερείς και εξωεδαφικές κυρώσεις που δεν έχουν εγκριθεί από τον ΟΗΕ, χωρίς όμως να ανακοινώσουν συγκεκριμένα εργαλεία στήριξης προς την Κούβα.
Το κρίσιμο σημείο αφορά τις λεγόμενες δευτερογενείς ή εξωεδαφικές κυρώσεις. Σε αντίθεση με ένα κλασικό εμπάργκο, δεν στοχεύουν μόνο την ίδια την Κούβα αλλά και τρίτες χώρες, τράπεζες ή επιχειρήσεις που συνεργάζονται μαζί της. Με βάση το νέο αμερικανικό εκτελεστικό διάταγμα της 1ης Μαΐου 2026, ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που πραγματοποιούν «σημαντικές συναλλαγές» με κουβανικούς φορείς μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με περιορισμούς ή αποκλεισμό από το αμερικανικό σύστημα. Η ασάφεια του όρου οδηγεί συχνά σε προληπτική αποχώρηση εταιρειών από οποιαδήποτε σχέση με την Κούβα, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει άμεση απαγόρευση. Έτσι λειτουργεί η πίεση: όχι μόνο μέσω απαγορεύσεων, αλλά μέσω φόβου.
Παρά τη δημόσια αντίθεση των BRICS στις κυρώσεις, δεν ανακοινώθηκε κοινός μηχανισμός πληρωμών, ειδικό ταμείο, ενεργειακή βοήθεια ή συλλογική προστασία τραπεζών και εταιρειών που συναλλάσσονται με την Κούβα. Η έλλειψη ενιαίας στάσης φάνηκε και από το γεγονός ότι η σύνοδος δεν κατέληξε σε πλήρες κοινό ανακοινωθέν λόγω διαφορών μεταξύ κρατών-μελών σε άλλα γεωπολιτικά ζητήματα.
Η πιο συγκεκριμένη υπόσχεση στήριξης ήρθε από τη Ρωσία. Στο περιθώριο της συνόδου, ο Ρώσος ΥΠΕΞ Sergey Lavrov διαβεβαίωσε την κουβανική πλευρά ότι η Μόσχα παραμένει έτοιμη να προσφέρει «πολιτική, διπλωματική και υλική στήριξη» απέναντι στις κυρώσεις και στον αποκλεισμό, χωρίς να ανακοινωθούν συγκεκριμένα μέτρα ή χρηματοδότηση.
Η στάση της Κίνας είναι πιο σύνθετη. Στη σύνοδο υποστήριξε τη γενική γραμμή κατά των μονομερών κυρώσεων, αποφεύγοντας όμως να προωθήσει ανοιχτά συλλογικούς μηχανισμούς παράκαμψης της αμερικανικής πίεσης. Την ίδια στιγμή, η κινεζική παρουσία στην Κούβα γίνεται όλο και πιο απτή μέσω διμερών επενδύσεων. Μόλις αυτή την εβδομάδα, ο Κουβανός πρόεδρος Miguel Díaz-Canel Bermúdez επισκέφθηκε τη μικτή κουβανοκινεζική εταιρεία ηλεκτρικών οχημάτων VEDCA, η οποία παράγει ηλεκτρικά ποδήλατα, μοτοσικλέτες και τρίκυκλα, σχεδιάζει είσοδο στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και επενδύει σε φωτοβολταϊκά συστήματα.
*Ο Γιώργος Κατσαΐτης είναι ο εκδότης – διευθυντής της εφημερίδας «Ενημέρωση»
