Αφορμή για τον «περίεργο» σημερινό τίτλο μου δίδει η σημαντική διοργάνωση – έκπληξη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης καθώς και της Περιφέρειας Κρήτης αλλά και του κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας, μιας ημερίδας με θέμα «Γνωριμία με το λογοτεχνικό έργο των γιατρών της Κρήτης». Στη διοργάνωση αυτή έχω κληθεί να συμμετέχω εκπροσωπώντας το Ρέθυμνο ως γιατρός – ποιητής αφού θα με παρουσιάσει για να βραβευθώ ο ακούραστος φιλόλογος – ποιητής – συγγραφέας, φίλος και συμμαθητής Γιώργος Φρυγανάκης, ο οποίος εδώ και αρκετά χρόνια λειτουργεί σαν ένας πνευματικός φάρος σ’ αυτή την πόλη δικαιώνοντας τον ζηλευτό τίτλο που της έλαχε: Tων γραμμάτων η πόλη.
Αφού ευχαριστήσω λοιπόν και πάλι τον Γιώργο Φρυγανάκη θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί άραγε αρκετοί γιατροί εκτός από συνταγές γράφουν και …ποίηση! Ένας σοφός είπε κάποτε: Τρία είναι τα καθήκοντα του ιατρού: Θεραπεύειν, ενίοτε. Ανακουφίζειν, πολλάκις. Παραμυθείν πάντοτε! Ο γιατρός ξιφουλκεί καθημερινά και πεισματικά με τον Χάρο! Δεν υποστέλλει τη σημαία αν και γνωρίζει καλά ποιος θα είναι ο τελικός νικητής. Διαπιστώνει άλλωστε ότι η ποίηση έχει δράση αναλγητική στον ψυχικό πόνο. Όχι μόνο «η Ποίηση για την Ποίηση» αλλά και «η Ποίηση για την ανακούφιση από τον πόνο της ψυχής».
Η ποίηση μπορεί να λειτουργεί λυτρωτικά, ανακουφίζοντας και τον ίδιο τον ποιητή αλλά και τον αναγνώστη του ποιήματος. Η ποίηση παρεμβαίνει στην ασχήμια της ζωής προσφέροντας διαφυγή από την πεζή πραγματικότητα. Καθόλου δεν θα δυσκολευτώ να σε πείσω φίλε αναγνώστη αν επικαλεστώ τον Καβάφη:
Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου, ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ.Χ.
«Το γήρασµα του σώµατος και της µορφής µου είναι πληγή από φρικτό µαχαίρι. ∆εν έχω εγκαρτέρησι καµιά. Εις σέ προστρέχω Τέχνη της Ποιήσεως, πού κάπως ξέρεις από φάρµακα, νάρκης του άλγους δοκιµές, εν Φαντασία και Λόγω.
Είναι πληγή από φρικτό µαχαίρι. Τα φάρµακά σου φέρε Τέχνη της Ποιήσεως, που κάµνουνε – για λίγο – να µη νοιώθεται η πληγή».
Ο Ποιητής αναφέρεται σε μια από τις τραγικότερες και σκληρότερες αιτίες ψυχικού πόνου: Τα γηρατειά. Ρητά αποδέχεται πως η ποίηση έχει τα φάρμακα για τη θλίψη που φέρνουν τα γηρατειά τα οποία χτυπούν και πληγώνουν σαν ένα φρικτό μαχαίρι.
Άλλο παράδειγμα από τον Βασιλέα Pοδολίνο, του ποιητή Iωάννη-Aνδρέα Tρώιλου:
«Mα ως άρρωστο παιδί τινάς, οπού κομπώσει θέλει,
κι αλείφει το ποτήρι του τριγύρου εις τσ’ άκρες μέλι
και μέσα βάνει άλλα ζουμιά πρικιά, και την υγειά του,
καθώς τα πίνει, φέρνει του τούτο το κόμπωμά του,
έτσι του μύθου η νόηση χάρη γιατρειάς φυλάσσει,
οπού την αρρωστιά εις υγειά μπορεί να μεταλλάσσει».
Η μαντινάδα και το μοιρολόι είναι δύο εντελώς διαφορετικά είδη ποίησης τα οποία όμως και αυτά προορίζονται να ανακουφίσουν τον ανθρώπινο πόνο.
Συμπερασματικά: H ποίηση βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ πόνου και κραυγής. Ποίηση είναι το ρυθμικό κλάμα του κόσμου, στο τελευταίο ίσως σκαλοπάτι του ανθρώπινου πόνου. Να γιατί οι γιατροί δεν γράφουν μόνο συνταγές. Καταφεύγουν συχνά και στην ποίηση. Ανακουφίζουν έτσι και τον άρρωστο, αλλά και την δική τους καρδιά και το μυαλό από τη θλίψη για την ταλαιπωρία των αρρώστων τους, αλλά και από τα απανωτά υπαρξιακά ερωτήματα που σωριάζονται γύρω τους. Να λοιπόν γιατί η ποίηση και η ιατρική κρατιούνται …χέρι – χέρι!
* Ο Μανόλης Καλλέργης είναι γιατρός
