Αύξηση 6,41% στους συμμετέχοντες μαθητές ΓΕΛ του Ρεθύμνου στις πανελλήνιες – Μείωση 10,68% για τα ΕΠΑΛ – Το 53,77% των μαθητών των Επαγγελματικών Λυκείων απέχουν από τις Πανελλαδικές
«Οι περισσότεροι θεωρούν ότι το σύστημα των πανελληνίων είναι μονόδρομος, κάτι που δεν ισχύει»
Ένα σύστημα, αδιάβλητο, όχι απαραίτητα δίκαιο, αλλά σταθερός πυλώνας εναπόθεσης της εμπιστοσύνης των μαθητών και των οικογενειών τους σε αυτό, εξακολουθεί να είναι αυτό των πανελληνίων εξετάσεων, ο διαχρονικός δηλαδή συνδετικός κρίκος των βαθμίδων εκπαίδευσης και ο θεωρητικός προθάλαμος στην αγορά εργασίας. Ανά τα χρόνια το πρακτικό σκέλος της εξέτασης έχει τροποποιηθεί, τα πεδία και οι κατευθύνσεις έχουν αλλάξει, αλλά ο χαρακτήρας της αξιολόγησης όχι, εντάσσοντας τους μαθητές ουσιαστικά σε ένα οριζόντιο σύστημα κρίσης και ανοίγοντάς τους την πόρτα του Πανεπιστημίου με βάση τις επιδόσεις τους, συγκριτικά πάντα και με τις επιδόσεις του ευρύτερου συνόλου. Η συμμετοχή των μαθητών του Ρεθύμνου στις φετινές εξετάσεις, που ξεκινούν στις 29 του μήνα, δεν μειώνεται, αντίθετα εμφανίζει αυξητικές τάσεις της τάξης του 6,41% σε σχέση με πέρυσι για τα Γενικά Λύκεια, γεγονός που μπορεί να αποδοθεί σε σειρά παραγόντων, όπως η παράδοση και η κουλτούρα, στο επίκεντρο της οποίας η τριτοβάθμια εκπαίδευση παρουσιάζεται ως μονόδρομος, η μειωμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και συνεπώς η αδυναμία φοίτησης σε ιδιωτικές σχολές και η στοχοθεσία σε συγκεκριμένες σχολές και επαγγέλματα, υψηλού επιπέδου και κύρους. Αντίθετα στα ΕΠΑΛ, οι μαθητές που ακολουθούν τον δρόμο των πανελληνίων μειώνονται σε ένα ποσοστό 10,68% σε σχέση με πέρυσι, γεγονός που αποδίδεται σε οικονομικές δυσκολίες των νοικοκυριών, αλλά και στην άμεση δυνατότητα εισόδου τους στην αγορά εργασίας, καθότι η ζήτηση για τεχνικά επαγγέλματα είναι υψηλή στην τοπική οικονομία του τουρισμού, της υγείας και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Σε κάθε περίπτωση οι μαθητές έχουν μετασχηματίσει αισθητά τον τρόπο και τους λόγους με τους οποίους οδηγούνται στις επιλογές κατευθύνσεων και επιστημονικών πεδίων, προτάσσοντας ως βασικά κριτήρια την επαγγελματική αποκατάσταση, την οικονομική ευημερία και τις τρέχουσες ανάγκες και απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.
Αντιθέτως και παρότι η επιλογή για πολλά παιδιά εξακολουθεί να είναι συγκερασμός πολλαπλών παραγόντων, τα προσωπικά ενδιαφέροντα και οι προσωπικές κλήσεις παραμερίζονται, ενώ κριτήρια όπως η οικονομική δυναμική της οικογένειας και η ανάγκη για άμεση ένταξη στο εργασιακό περιβάλλον με ευνοϊκές συνθήκες διακρίνονται ως επικρατέστεροι λόγοι επιλογής. Στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις στο Ρέθυμνο συμμετέχουν συνολικά 914 μαθητές από Γενικά (730 μαθητές) και Επαγγελματικά Λύκεια (184 μαθητές), όπως είχαν γράψει τα «Ρ.Ν.» ένα ακριβώς μήνα πριν, στις 15 Απριλίου. Συνολικά 93 μαθητές από τα ΓΕΛ και 214 από τα ΕΠΑΛ επέλεξαν να μη συμμετάσχουν στις εξετάσεις, σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου, στατιστικά που αποτυπώνονται ως το 12,83% του συνόλου για τα ΓΕΛ και το 53,77% για τα ΕΠΑΛ. Όπως εξήγησε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Παναγιώτης Αντωνιάδης, διευθυντής της ΔΔΕ Ρεθύμνου: «Οι βασικότεροι λόγοι μη συμμετοχής φαίνεται να είναι, η επιλογή σπουδών στο εξωτερικό ή σε ιδιωτικά κολέγια, η προετοιμασία για συμμετοχή στις εξετάσεις την επόμενη χρονιά ως απόφοιτοι, η απασχόληση σε οικογενειακή επιχείρηση ή σε εποχική εργασία, η αντίληψη ότι το πανεπιστημιακό πτυχίο δεν διασφαλίζει απαραίτητα επαγγελματική αποκατάσταση, καθώς και το αυξημένο κόστος φοίτησης και διαβίωσης μακριά από τον τόπο κατοικίας, με κυριότερη αιτία τη δυσκολία συντήρησης δεύτερης κατοικίας». Ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των μαθητών στα εξεταζόμενα επιστημονικά πεδία. Συγκεκριμένα στις Ανθρωπιστικές Σπουδές συμμετέχουν 213 μαθητές, στις Σπουδές Οικονομίας και Πληροφορικής 266 μαθητές, στις Θετικές Σπουδές και Υγείας – Θετικές και Τεχνολογικές Επιστήμες 102 μαθητές και στις Θετικές Σπουδές και Υγείας – Επιστήμες Υγείας και Ζωής 104 μαθητές. Συνολικά 312 μαθητές Γενικών Λυκείων θα εξεταστούν στο μάθημα των Αγγλικών, 37 μαθητές στο Ελεύθερο σχέδιο και 32 στο γραμμικό σχέδιο. Αντίστοιχα για τα ΕΠΑΛ, από τους συνολικά 184 εξεταζόμενους μαθητές, υψηλό ενδιαφέρον συγκεντρώνεται σε μαθήματα που αφορούν τις ειδικότητες βοηθών βρεφονηπιοκόμων (18), τεχνικών οχημάτων (17), τεχνικών φυσικής παραγωγής (12), βοηθού φυσικοθεραπευτή (14), υπαλλήλων τουριστικών επιχειρήσεων (10) και τεχνικών τεχνολογίας τροφίμων και ποτών (11). «Στα ΕΠΑΛ, υψηλή ζήτηση συγκεντρώνουν ειδικότητες που συνδέονται με τον τουρισμό, την υγεία, τα τεχνικά επαγγέλματα και την παραγωγή τροφίμων, γεγονός που σχετίζεται άμεσα με την τοπική οικονομία της Κρήτης. Η τουριστική ανάπτυξη και η δυνατότητα άμεσης επαγγελματικής αποκατάστασης λειτουργούν ως ισχυρό κίνητρο για πολλούς νέους να εργαστούν άμεσα αντί να συνεχίσουν σε πανεπιστημιακές σπουδές», υπογράμμισε ο κ. Αντωνιάδης.
Ευκαιρίες άμεσης ένταξης στην αγορά εργασίας της Κρήτης για τους μαθητές των ΕΠΑΛ
Όπως γίνεται αντιληπτό μεγάλη δυναμική καταγράφεται στις επιστήμες της οικονομίας και της πληροφορικής, καθώς και στις θετικές επιστήμες και τις επιστήμες υγείας. Αντίθετα, η θεωρητική κατεύθυνση εμφανίζει πτώση. Σύμφωνα με τον κ. Αντωνιάδη, οι μαθητές αναζητούν πλέον σπουδές με πιο άμεση επαγγελματική προοπτική και ειδικά τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, η ανάλυση δεδομένων και ο προγραμματισμός επηρεάζουν έντονα τις επιλογές τους. «Τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι η επιλογή πεδίου και σπουδών δεν γίνεται πλέον αποκλειστικά και μόνο με βάση την κλίση ή το προσωπικό ενδιαφέρον του μαθητή, όπως συνέβαινε συχνότερα παλαιότερα. Σήμερα, οι οικογένειες και οι μαθητές συνδυάζουν περισσότερα κριτήρια, με έντονη πλέον την επίδραση των οικονομικών και επαγγελματικών παραμέτρων. Οι υποψήφιοι μαθητές στρέφονται περισσότερο σε σχολές που συνδέονται με σταθερή εργασία, υψηλή ζήτηση στην αγορά, δυνατότητα εργασίας στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό και με ικανοποιητικές αποδοχές», σχολίασε ο κ. Αντωνιάδης. Όπως εξήγησε επίσης, αναγνωρίζεται ότι οι Πανελλαδικές δεν αποτελούν πλέον μονόδρομο, καθώς υπάρχουν εναλλακτικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές διαδρομές. «Οι δύο βασικότεροι λόγοι μη συμμετοχής στις εξετάσεις είναι η άμεση είσοδος στην αγορά εργασίας, καθώς πολλοί μαθητές των ΕΠΑ.Λ., έχοντας ήδη αποκτήσει ειδικότητα και πτυχίο, επιλέγουν να εργαστούν αμέσως, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Κρήτη, όπου υπάρχουν αυξημένες δυνατότητες απασχόλησης στον τουρισμό, τα τεχνικά επαγγέλματα και τον επισιτισμό, καθώς και η συνέχιση της φοίτησης στο «Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη», σημείωσε. Τέλος, σύμφωνα με όσα επεσήμανε, σε επίπεδο Ρεθύμνου, αυξάνεται ο προβληματισμός γύρω από το κόστος σπουδών εκτός Κρήτης, ενώ η τοπική αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στους τομείς του τουρισμού και των υπηρεσιών, λειτουργεί συχνά ως εναλλακτική επιλογή για αρκετούς νέους.
«Οι Πανελλήνιες δεν είναι μονόδρομος και δεν είναι ζήτημα ζωής και θανάτου»
Ανεξάρτητα από τις μεταβολές στις επιλογές των μαθητών και τις αυξομειώσεις στην συμμετοχή στις πανελλήνιες, εξακολουθούν να υπάρχουν αντιλήψεις γύρω από το ίδιο το εξεταστικό σύστημα και τις προοπτικές του, που οφείλουν να ανατραπούν. «Οι περισσότεροι θεωρούν ότι το σύστημα των πανελληνίων είναι μονόδρομος, κάτι που δεν ισχύει. Δημιουργείται αυτό το άγχος, να προετοιμαστώ για τις πανελλήνιες, να γράψω έναν καλό βαθμό, να περάσω σε ένα πανεπιστήμιο. Μπορώ να περάσω στο πανεπιστήμιο και να έχω μία πολύ ωραία επαγγελματική πορεία, αλλά μπορεί και να μην περάσω στο πανεπιστήμιο, πλέον υπάρχει πλήθος επιλογών. Δεν είναι μονόδρομος και δεν είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Το θέμα είναι να είναι ευτυχισμένα τα παιδιά», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η σύμβουλος απασχόλησης, Βάλια Κανελλάκη, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το σύστημα των πανελληνίων ναι μεν χρήζει αξιοκρατίας, αλλά εντάσσει τους μαθητές σε μία πολύ συγκεκριμένη διαδικασία αξιολόγησης, που δεν αφήνει χώρο για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, αξιών και καλλιτεχνικών ανησυχιών. «Υπάρχει επίσης ακόμα μία τάση που θα έπρεπε να την αποβάλλουμε: Γονείς που προτείνουν στα παιδιά να πάνε κάπου που θα έχει άμεση αποκατάσταση, σύνδεση με το δημόσιο, αλλά πλέον βρισκόμαστε σε μία άλλη εποχή. Δεν μπορούμε ακόμα να κυνηγάμε το δημόσιο, ούτε μπορούμε να προβλέψουμε και να πούμε στα παιδιά να επιλέξουν κάτι γιατί αυτό θα έχει άμεση αποκατάσταση. Βλέπουμε ότι το τοπίο της εργασίας αλλάζει περίπου ανά 2,5 χρόνια, τα παιδιά που θα επιλέξουν τώρα σπουδές, μπορεί να κάνουν επαγγέλματα που αυτήν την στιγμή δεν υπάρχουν. Άρα στόχος είναι να επιλέξουν το αντικείμενο που τους αρέσει, να εξετάσουν τα προγράμματα σπουδών των σχολών, τις προοπτικές τους, γιατί κάθε σχολή δεν είναι μονόδρομος, παρέχει πλήθος επιλογών», συμπλήρωσε επίσης η κ. Κανελλάκη.
«Η διαχείριση του άγχους γίνεται μέσω της «αλυσίδας υποστήριξης»
Σχολές που αναζητούν άμεση πρόσβαση στην αγορά εργασίας και εξειδίκευση σε ψηφιακές δεξιότητες αναζητούν οι μαθητές του Ρεθύμνου, γι’ αυτό και παρατηρείται μία στροφή προς τις θετικές επιστήμες και τις επιστήμες υγείας, καθώς και στην οικονομία και την Πληροφορική, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», η Κατερίνα Κακλαμάνου, πρόεδρος της Ένωσης Φροντιστηρίων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου. Επιπλέον στο επίκεντρο της προετοιμασίας για τις εξετάσεις βρίσκεται η ισορροπία ανάμεσα στη διαχείριση του άγχους και στη μελέτη για τις εξετάσεις. Όπως σημείωσε η κ. Κακλαμάνου: «Η επιτυχία προέρχεται από ποιοτικό προγραμματισμό και όχι από εξαντλητική μελέτη. Ο μαθητής χρειάζεται σταθερό πρόγραμμα, επαρκή ύπνο και στοχευμένη επανάληψη. Η διαχείριση του άγχους γίνεται μέσω της «αλυσίδας υποστήριξης», ή αλλιώς της «Χρυσής Συμμαχιας», όπως προσωπικά την αποκαλώ: Καταρχάς, μέσω της ίδιας της οικογένειας, η οποία είναι το ήρεμο λιμάνι χωρίς πίεση προσδοκιών. Μετά, μέσω του φροντιστηρίου, το οποίο είναι ο επιστημονικός καθοδηγητής που χτίζει την αυτοπεποίθηση μέσω της γνώσης. Φυσικά το τρίπτυχο ολοκληρώνεται με το σχολείο, καθώς είναι ο θεσμικός χώρος κοινωνικοποίησης και μάθησης. Όταν, λοιπόν, αυτοί οι πόλοι συνεργάζονται αρμονικά, ο μαθητής νιώθει ασφαλής και αποδίδει στο μέγιστο».
