Μαθαίνοντας από τον τόπο, με τον τόπο, για τον τόπο
Σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση κινδυνεύει να αποσυνδεθεί από το σώμα, τον τόπο και τη ζωντανή εμπειρία (Avatar, AR, XR, MR, Flipped & Smart Classroom), οι Ειδικές Θεματικές Επιμορφωτικές Δράσεις πεδίου του Κ.Ε.ΠΕ.Α. (Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία) Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου έρχονται να υπενθυμίσουν ότι η μάθηση δεν συμβαίνει μόνο στις αίθουσες, αλλά εκεί όπου οι άνθρωποι συναντιούνται, παρατηρούν, συνομιλούν και αναστοχάζονται.
Η ανάγκη για τέτοιες επιμορφώσεις είναι σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ. Εκπαιδευτικοί, στελέχη εκπαίδευσης, επιστημονικό προσωπικό και τοπικές κοινωνίες καλούνται να συνυπάρξουν σε κοινότητες μάθησης, όπου η γνώση δεν μεταδίδεται μονοσήμαντα, αλλά συνδιαμορφώνεται μέσα από τη ρητή και άρρητη μάθηση, την αλληλοδιδακτική εμπειρία, την ενσώματη παρατήρηση και τον συλλογικό παιδαγωγικό αναστοχασμό.
Για το Κ.Ε.ΠΕ.Α. Αγίου Βασιλείου ο τόπος αποτελεί αφετηρία και πεδίο μάθησης. Η πρώτη επιμορφωτική δράση θα γίνει στον Μέρωνα Αμαρίου στις 7 Μαρτίου 2026, έναν τόπο με πλούσια ιστορία, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, βυζαντινούς ναούς, φυσικό περιβάλλον και βαθιά πολιτισμική μνήμη. Ο Μέρωνας αποτελεί ιδανικό παράδειγμα ενός χωριού που μπορεί να μετατραπεί σε ανοιχτό πεδίο μάθησης. Κάθε καλοκαίρι ζωντανεύουν τα σοκάκια του μέσα από μουσικές συναυλίες και σχολεία παραδοσιακής μουσικής.
Τώρα, τον χειμώνα, ο τόπος γίνεται ξανά σημείο συνάντησης παιδαγωγικών προσεγγίσεων, επιστημονικού διαλόγου και βιωματικής διερεύνησης. Κατά τη διάρκεια της επιμορφωτικής δράσης στον Μέρωνα, οι συμμετέχοντες καλούνται να περπατήσουν τον τόπο, να τον χαρτογραφήσουν, να τον φωτογραφίσουν, να αφηγηθούν την ιστορία του, να συζητήσουν για τις μεταβολές στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, να μεταφέρουν τη βιωμένη εμπειρία στη σχολική τάξη.
Η φωτογραφία, η χαρτογράφηση με ψηφιακά εργαλεία GIS, οι τεχνικές Photovoice, ZMET και CLET, λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα στη γνώση, την τέχνη και την κοινωνική συνείδηση. Οι θεματικές των εισηγητών κινούνται με κριτική και διαθεματική ματιά: Περιβαλλοντική ηθική, ενεργός πολίτης, τοπική ιστορία, συμμετοχική έρευνα, επιστήμη των πολιτών, παιδαγωγική αξιοποίηση της τέχνης και της οπτικής αφήγησης. Η γνώση δεν αποσπασματοποιείται, τουναντίον, συνδέεται οργανικά με τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Η 2η επιμορφωτική δράση γίνεται στις Μέλαμπες Αγίου Βασιλείου στις 21 Μαρτίου 2026, σε ένα χωριό με ιστορική και πνευματική κληρονομιά, γενέτειρα των Τεσσάρων Μαρτύρων της Χριστιανοσύνης, τόπο της Μελαμπιανής καντάδας, της χοντρολιάς, του βιδιανού κρασιού και των χαρακτηριστικών κρυστάλλινων αέρηδων.
Η επιμορφωτική δράση αποκτά έντονη διάσταση τοπικής γνώσης και διαγενεακής συμπερίληψης αφηγήσεων του τόπου. Εδώ, η μάθηση διασταυρώνεται με τη βιοποικιλότητα, τις παραδοσιακές καλλιεργητικές πρακτικές, τη συλλογή βρώσιμων χόρτων, τη μαγειρική ως πολιτισμικό γεγονός, αλλά και με σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις για μαθητές με διαφορετικές μαθησιακές και αισθητηριακές ανάγκες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο Κ.Ε.ΠΕ.Α. Αγίου Βασιλείου αναδεικνύεται σε κομβικό σημείο συνάντησης και μάθησης για το Ρέθυμνο όπου ο τόπος και η αειφορία βρίσκονται σε συνεχή διάλογο. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γίνεται η «συγκολλητική ουσία» που ενώνει τον τόπο και τους ανθρώπους, τη γνώση και την εμπειρία, το σχολείο και την κοινωνία.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα, τέτοιες δράσεις αναδεικνύονται σε ουσιαστικά αναγνώσματα και παραδείγματα διδακτικών πολυγραμματισμών, καθώς υπενθυμίζουν ότι η εκπαίδευση μπορεί -και οφείλει- να παραμένει ανθρώπινη, ενσώματη και βαθιά συνδεδεμένη με τον τόπο. Με ήθος και συνέπεια απέναντι στις τοπικές κοινότητες και το εκπαιδευτικό σώμα, η ομάδα του ΚΕΠΕΑ Αγίου Βασιλείου συνεχίζει το έργο της, προτάσσοντας ολιστικά την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και την Εκπαίδευση για την Αειφορία. Μια εκπαίδευση που, μέσα από παιδαγωγικές και ανδραγωγικές αειφορικές προσεγγίσεις, μετασχηματίζεται σε πεδίο συνάντησης γνώσης, πολιτισμού και κοινωνικής συνοχής.
Ευχαριστούμε τους/τις εκπαιδευτικούς που έχουν ήδη εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους να συμμετάσχουν στις επιμορφώσεις, επιλέγοντας να επενδύσουν χρόνο και σκέψη στη συλλογική μάθηση και τον παιδαγωγικό αναστοχασμό. Επίσης, θερμές ευχαριστίες στους ανθρώπους, του Πολιτιστικού Συλλόγου Μέρωνα για τη φιλοξενία, τη συνεργασία και το ανοιχτό πνεύμα, καθώς και στην Τοπική Κοινότητα Μελάμπων για την ενεργή παρουσία και συμμετοχή τους. Οι βιωματικές δράσεις στο Μέρωνα στις 7-3-2026 και στις Μέλαμπες στις 21-3-2026 γίνονται με συνδιοργάνωση από την Περιφέρεια Κρήτης.
Δηλώσεις συμμετοχής μέχρι αύριο Κυριακή
Οι επιμορφωτικές δράσεις (https://kepea.mysch.gr/training-meronas-melabes) απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων και στελέχη εκπαίδευσης, και περιλαμβάνουν βιωματικές και συμμετοχικές προσεγγίσεις (Photovoice, ZMET, CLET), ρουτίνες οπτικής σκέψης, ζητήματα περιβαλλοντικής ηθικής, συμπερίληψης, βιοποικιλότητας και σύνδεσης της μάθησης με τον τόπο.
https://kepea.mysch.gr/training-meronas-melabes
Στις δράσεις συμμετέχουν στελέχη της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Κρήτης, Επόπτες Ποιότητας της Εκπαίδευσης, Σύμβουλοι Εκπαίδευσης, Υπεύθυνοι Σχολικών Δραστηριοτήτων, Παιδαγωγικές Ομάδες των ΚΕΠΕΑ Κρήτης και επιστημονικοί συνεργάτες.
Η συμμετοχή είναι δωρεάν, με χορήγηση βεβαίωσης παρακολούθησης, ενώ ο αριθμός θέσεων είναι περιορισμένος.
Η δήλωση ενδιαφέροντος πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικής φόρμας έως το προσεχές Σαββατοκύριακο 8-2-2026, με σειρά προτεραιότητας.
https://forms.gle/ir3zSJHxLkQmoSC88
Οι επιμορφωτικές δράσεις υλοποιούνται σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, και με την υποστήριξη του Πολιτιστικού Συλλόγου Μέρωνα και της Τοπικής Κοινότητας Μελάμπων.
Κωνσταντίνος Τρικάλης
Υπεύθυνος ΚΕΠΕΑ Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου
