Αυξημένοι είναι φέτος οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα στην Κρήτη, καθώς ενώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα είχαν καταγράφει 12, τώρα φτάνουν τους 19, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε μιλώντας στα «Ρ.Ν.» ο Γιάννης Λιονάκης, πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (Ε.ΣΥ.Π.ΡΟ.Τ.Α.) στην Κρήτη. Ο ίδιος επισημαίνει πως παρότι στο νησί η κατάσταση φαίνεται κάπως να βελτιώνεται κυρίως λόγω της ευαισθητοποίησης του κόσμου αλλά και προφανώς με την αυστηροποίηση των ελέγχων και των προστίμων, παρόλα αυτά τονίζει την ίδια ώρα ότι έχουμε δρόμο να διανύσουμε μπροστά μας ως κοινωνία μέχρι να αποκτήσουμε τη σωστή οδηγική κουλτούρα. «Αυτό που παρατηρείται είναι μια αύξηση των τροχαίων θανάτων σε σχέση με πέρυσι. Μοιάζει να έχει δυστυχώς εξαιρετικές αλλαγές υπό την έννοια ότι πέρυσι σαν σήμερα είχαμε 12 τροχαίους θανάτους, φέτος έχουμε 19. Εκεί που πέρυσι καταλήξαμε με 38 και περιμέναμε ότι θα έχουν αλλάξει τα πράγματα, και θα μπουν σε κάποιο δρόμο φαίνεται ότι έχουμε μεγάλη απόσταση να διανύσουμε από το να φτάσουμε σε επίπεδα επιθυμητά. Ωστόσο, δεν μοιάζουν με τα πολύ παλαιότερα χρόνια τότε που οι καταστάσεις ήταν εξαιρετικά δύσκολες και καταγραφόντουσαν κάθε έτος 70, 80, 100 και 119 θάνατοι το 2001 για παράδειγμα», περιγράφει ο κ. Λιονάκης χαρακτηριστικά.
Η αυστηροποίηση των ελέγχων και των προστίμων που έφερε μαζί του ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας που εφαρμόζεται από πέρυσι, συνέβαλε στο να «θορυβηθεί» ο κόσμος και να σιγά σιγά να συμμορφώνεται περισσότερο στους κανόνες. Έτσι, κατά τον κ. Λιονάκη ενώ το 2025 η Κρήτη παρουσίασε ιστορικά χαμηλά νούμερα ως προς τα τροχαία δυστυχήματα τουλάχιστον για τα τελευταία 30 χρόνια, φέτος αυτή η ελαφρά μέχρι στιγμής αύξηση αυτών ενδεχομένως να αποδίδεται στην εξοικείωση του κόσμου με τα νέα μέτρα και τους ελέγχους και όχι στην απόκτηση οδηγικής παιδείας. Άλλωστε όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει «δεν αλλάζουν τα πράγματα μόνο με τιμωρία, αλλάζουν με παιδεία, με γνώση, με συμπεριφορά, με αυτοεκτίμηση, με αλληλοσεβασμό, με τήρηση κανόνων».
«Από τη μια πέρυσι υπήρχε ένα φοβικό σύνδρομο όπου αυστηροποίηθηκαν οι έλεγχοι. Δεν σβήνονται λόγου χάρη πια κλήσεις για ορισμένες παραβάσεις όπου κάποτε σβηνόντουσαν. Για παράδειγμα, σήμερα παράβαση με κράνος δεν πρόκειται να σβήσει με τίποτε. Που η γενικευμένη χρήση του έχει φοβερά αποτελέσματα και θα έχει σπουδαία αποτελέσματα γιατί στην Κρήτη όπο9υ λόγω νησιωτικότητας και καιρού έχουμε πολλές μηχανές και πολλούς θανάτους από μηχανές. Ο φόβος λοιπόν νομίζω από τη μια και η αυστηροποίηση των ελέγχων από την άλλη άλλαξε τα πράγματα. Γιατί δεν μάθαμε μέσα σε ένα χρόνο πως να γίνουμε σοβαροί οδηγοί. Ούτε άλλαξε η παιδεία μας. Αυτό με προβληματίζει και για αυτό είχα πει πέρυσι ότι θα χρειαστούμε, μέχρι τέλος του 2028 για να δούμε τα αποτελέσματα και να πούμε ότι κάτι άλλαξε. Φαίνεται ότι επιβεβαιώθηκα από τον πρώτο κιόλας χρόνο».
Η περίοδος ειδικά που διανύουμε τώρα πάντως είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Το καλοκαίρι με τόσες εκδηλώσεις και πανηγύρια ο κόσμος χαλαρώνει, βγαίνει περισσότερο έξω, πίνει περισσότερο. Αυτές οι συνθήκες στο παρελθόν έχουν «πονέσει» ιδιαίτερα το νησί, καθώς η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ είναι κυρίως ο λόγος που στην Κρήτη τα τροχαία δυστυχήματα έχουν μετατραπεί σε μάστιγα. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο κ. Λιονάκης σε αυτό το κομμάτι παρατηρείται βελτίωση. «Εκεί που βλέπουμε να υπάρχει μια διαφορά είναι στην κατανάλωση οινοπνεύματος. Η εντατικοποίηση των ελέγχων με αλκοολόμετρα κ.λπ. που γίνονται στους δρόμους τη νύκτα, σε μεγάλο βαθμό έχουν συνεισφέρει στο να αμβλυνθεί το πρόβλημα της πρόκλησης τροχαίων από οδηγούς που βρίσκονται υπό την επήρεια αλκοόλ. Γιατί αυτή ήταν η μάστιγα σε γενικές γραμμές στα τροχαία στο νησί μας. Οδηγός μεθυσμένος – κατά κύριο λόγο νέος – Παρασκευή προς Σάββατο και Σάββατο προς Κυριακή κυρίως και κάποιες φορές Κυριακή προς Δευτέρα, και τότε δημιουργούνταν τα μεγάλα ζητήματα. Φαίνεται αυτό να πάει να βελτιωθεί ωστόσο εξακολουθούμε να έχουμε συμμετοχή σε τροχαία και μεγαλύτερων ηλικιών, φέτος δυστυχώς είχαμε και θανάτους παιδιών τα οποία πήραν τιμόνι χωρίς να έχουν άδεια οδήγησης, ανήλικα, πήραν κλειδιά από τον πατέρα κ.λπ. Αυτά είναι γεγονότα που είναι μακριά από κάθε έννοια οδικής ασφάλειας», περιγράφει ο κ. Λιονάκης.
Παράλληλα, το καλοκαίρι είναι «δύσκολη» εποχή καθώς εκτός των άλλων, στους δρόμους κυκλοφορεί και ένας σημαντικός αριθμός ξένων επισκεπτών, πράγμα που «βαραίνει τον κυκλοφοριακό φόρτο», όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων. «Δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι έχουμε μεγάλη συμμετοχή τουριστών οδηγών οι οποίοι φτάνουν τους 120.000 κάθε μέρα στους δρόμους της Κρήτης. Αυτό βαραίνει τον κυκλοφοριακό φόρτο και με την υστέρηση των υποδομών σε ποιότητα δημιουργούν ζητήματα μεγάλων κυκλοφοριακών φόρτων και ως εκ τούτου ζητήματα οδικής ασφάλειας».
Σε ό,τι αφορά πάντως και τις εργασίες που γίνονται στον ΒΟΑΚ εξαιτίας των οποίων δημιουργείται ένα κυκλοφοριακό κομφούζιο καθημερινά, ο κ. Λιονάκης σχολιάζει: «Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Οι παρεμβάσεις αυτές ναι μεν θα δυσκολέψουν την καθημερινότητά μας – έχω πει εδώ και περίπου ένα χρόνο που ξεκίνησε αυτή η κατασκευή ότι η απόσταση Χανιά – Ηράκλειο θα διανύεται πλέον σε 2,5 ώρες – ωστόσο όμως τουλάχιστον μετωπικές συγκρούσεις δεν θα έχουμε κατά τεκμήριο. Παρότι είχαμε ένα θάνατο τέτοιο σε κολωνάκια μετωπική σύγκρουση. Τα κολωνάκια δεν λειτουργούν αποτρεπτικά όπως ένα στηθαίο ασφαλείας αλλά λειτουργούν στο θυμικό και στην ψυχολογία του οδηγού τον αποτρέπει, το θεωρεί αποτρεπτικό να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Και αν είναι σε νηφάλια κατάσταση δεν θα το κάνει. Ωστόσο θα προέτρεπα τους Κρητικούς να βάλουν ένα μισάωρο στον προγραμματισμό τους, να ξεκινάνε νωρίτερα ούτως ώστε να προλαβαίνουν να φτάνουν στην ώρα τους στον προορισμό τους. Με υπομονή βέβαια και όχι μερικές τρελές υπερβάσεις που βλέπουμε ακόμα και σε κολωνάκια».
Κλείνοντας ο κ. Λιονάκης, δίδει ιδιαίτερα έμφαση στην έννοια της παιδείας, επιμένοντας πως τα πρόστιμα ποτέ δεν έλυσαν το όποιο πρόβλημα. «Τα πρόστιμα έρχονται να λειτουργήσουν για τους παραβατικούς και όταν η τροχαία σε πιάσει – δεν θα τους πιάσει όλους. Εκείνο που πρέπει να κάνουμε και έχει σημασία και αξία, είναι όχι να σε τιμωρήσω αν το κάνεις. Το ζητούμενο είναι να σε μάθω να μην το κάνεις. Αυτή πρέπει να είναι η στόχευση με την έννοια ότι πρέπει να προσέξουμε στην παιδεία μας από το μαιευτήριο ακόμα μπας και κάποια στιγμή αλλάξουμε. Αυτό είναι το ζήτημα».
