Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Εμπορίου και Υπηρεσιών της ΕΣΕΕ, με βάση στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το λιανεμπόριο το 2025 – Ακάλυπτες επιταγές και πρόβλημα ρευστότητας για τις επιχειρήσεις επισημαίνει στα «Ρ.Ν.» ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης, Γιώργος Πολιουδάκης
Έντονη συρρίκνωση τζίρου και ανάπτυξη που κινείται σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα είναι η εικόνα που καταγράφεται αναφορικά με την πορεία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των επιχειρήσεων της Περιφέρειας, όπως επιβεβαιώνει η πρόσφατη ανάλυση του Ινστιτούτου Εμπορίου και Υπηρεσιών της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας, με στοιχεία που δημοσίευσε η ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 και αφορούν το λιανεμπόριο. Το περασμένο έτος, ο πραγματικός τζίρος των εμπορικών καταστημάτων υποχώρησε, η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών μειώθηκε – με άμεσο αποτύπωμα στην αγορά και οι ανισότητες ανάμεσα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους μεγάλους εμπορικούς κολοσσούς διευρύνθηκαν. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία, σημαντικό είναι το πλήγμα για την «καρδιά» του λιανεμπορίου, που είναι η ένδυση και η υπόδηση, όπου το ηλεκτρονικό εμπόριο και η άνοδος των μεταχειρισμένων ρούχων έχουν πλήξει τις σχετικές επιχειρήσεις και σε τοπικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, για την Περιφέρεια Κρήτης, το 2025 χαρακτηρίστηκε από μία οριακή ονομαστική ανάπτυξη αλλά περιορισμένη πραγματική δυναμική. Ο κύκλος εργασιών στο λιανεμπόριο στην Κρήτη κατέγραψε αύξηση της τάξης του 2,1%, ποσοστό που ουσιαστικά αγγίζει τον εθνικό μέσο όρο, προβάλλοντας μια εικόνα σχετικής σταθερότητας χωρίς έντονες αποκλίσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με την ερμηνεία της ΕΣΕΕ, η αύξηση αυτή είναι κυρίως ονομαστική και όχι πραγματική, καθώς συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις ανατιμήσεις και τον πληθωρισμό, και όχι με αύξηση του όγκου των πωλήσεων. Με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις στην Κρήτη φαίνεται να διατηρούν ή να αυξάνουν τον τζίρο τους σε αξία, αλλά όχι σε ποσότητα προϊόντων που διακινούν, στοιχείο που υποδηλώνει πίεση στην καταναλωτική ζήτηση.
Ανάγκη διασύνδεσης των επιχειρήσεων με τα ξενοδοχεία και τον πρωτογενή τομέα
Παράλληλα, ανησυχητική είναι η σχέση που διακρίνεται ανάμεσα στην τοπική αγορά και τον τουρισμό, καθώς παρά την αύξηση των τουριστικών εσόδων, η ΕΣΕΕ επισημαίνει ότι η ενίσχυση αυτή δεν διαχέεται επαρκώς στο λιανεμπόριο. Μάλιστα, στην Κρήτη, μία αμιγώς τουριστική περιφέρεια, το παραπάνω δείγμα μεταφράζεται σε περιορισμένη μεταφορά της τουριστικής δαπάνης στον εμπορικό κόσμο, με την συντριπτική πλειοψηφία να κατευθύνεται σε διαμονή και φαγητό. «Αυτό είναι λογικό. Το, το 80% και παραπάνω των χρημάτων των τουριστών δαπανόνται στα εισιτήρια και στην διαμονή και μετά μένει ένα μικρό ποσοστό α για φαγητό και στη συνέχεια να πάρουν κάποιο σουβενίρ. Δεν έρχονται ούτε να ψωνίσουν ρούχα ούτε παπούτσια, μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις υπάρχουν τουρίστες με μεγάλα πορτοφόλια, που μπορούν να ρίξουν λεφτά στην τοπική αγορά», επιβεβαίωσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης, Γιώργος Πολιουδάκης. Όπως επεσήμανε ο κ. Πολιουδάκης, υπάρχει έντονη ανάγκη διασύνδεσης των εμπορικών καταστημάτων, με τα τουριστικά καταλύματα και τον πρωτογενή τομέα. «Για παράδειγμα μπορούν τα ξενοδοχεία να αγοράζουν τοπικά προϊόντα και να τα χρησιμοποιούν στα γεύματά τους και να μην επιλέγουν ξένα. Αν γίνει αυτό, τότε σίγουρα θα αυξηθεί και το ενδιαφέρον και η κίνηση στην εμπορική αγορά. Πολλά εμπορικά καταστήματα συνεργάζονται με ξενοδοχεία και προσφέρουν εκπτώσεις. Αυτό πρέπει να ενισχυθεί και να εντατικοποιηθεί», σημείωσε.
Ένα σημαντικό εύρημα είναι επίσης αυτό που σχετίζεται με την ένδυση και την υπόδηση, όπου καταγράφεται μία πτώση 1,8% και 5,6% αντίστοιχα, ενώ αύξηση 31,7% σημειώνεται στο λιανικό εμπόριο στα μεταχειρισμένα είδη, επιβεβαιώνοντας μία μετατόπιση των καταναλωτικών συνηθειών και της δαπάνης, καθώς και την στροφή σε φθηνότερες επιλογές. «Είναι μία αλήθεια, πρώτον οι ξένοι δεν αγοράζουν όσο παλαιότερα και δεύτερον οι Έλληνες στρέφονται περισσότερο σε παλαιότερα ρούχα. Αυτήν τη στιγμή οι ράφτες και όλοι όσοι ασχολούνται με την επιδιόρθωση ρούχων έχουν περισσότερη δουλειά, γιατί όλοι προτιμούν να κρατήσουν τα παλιά τους ρούχα, παρά να στραφούν στην αγορά νέων», σχολίασε ο κ. Πολιουδάκης. Όπως διακρίνεται από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η Κρήτη, συνολικά σε όλους τους δείκτες, δεν εμφανίζει ακραίες μεταβολές σε σχέση με άλλες περιφέρειες, αλλά κατατάσσεται σε μια κατηγορία «σταθερών αλλά μη δυναμικών» αγορών, με οικονομική δραστηριότητα, υπαρκτή μεν, χωρίς προοπτικές ανάπτυξης δε. Ουσιαστικά η ευρύτερη διαπίστωση της ΕΣΕΕ είναι ότι το εμπόριο κινείται σε μία πορεία στασιμότητας, ενώ οι περιφερειακές αγορές επηρεάζονται περισσότερο από τη μειωμένη αγοραστική δύναμη και κυρίως την αδυναμία μετατροπής του τουριστικού κεφαλαίου σε τζίρο. Συγκεκριμένα, για το 2025, ο συνολικός κύκλος εργασιών στο λιανεμπόριο παρουσίασε στη χώρα περιορισμένη αύξηση της τάξης του περίπου 2%, η οποία ωστόσο δεν αντανακλά πραγματική ενίσχυση της εμπορικής δραστηριότητας.
Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση ο πυρήνας των ανισοτήτων στο εμπόριο
Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι που προκύπτει μέσα από την ανάλυση είναι η διεύρυνση των ανισοτήτων ανάμεσα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους μεγάλους εμπορικούς επιχειρηματικούς ομίλους, γεγονός που ουσιαστικά καθηλώνει τα περιθώρια ανάπτυξης στον κλάδο. Για την ακρίβεια, η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει αύξηση του τζίρου 5,6% στις μεγάλες επιχειρήσεις, στις μικρές μείωση 2,9% και στις πολύ μικρές ακόμα μεγαλύτερη μείωση 3,9%. Τα παραπάνω στοιχεία επιβεβαιώνουν τις ανισότητες και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, ακόμα και σε επίπεδο ρευστότητας, δυνατότητας μετασχηματισμών και συμμόρφωσης σε νέες φορολογικές και εργασιακές υποχρεώσεις. Επιπλέον, καταγράφονται και περιφερειακές ανισότητες, με τις εμπορικές επιχειρήσεις της Αθήνας να εμφανίζουν τάσεις ανόδου, συγκριτικά πολύ υψηλότερες από τις αντίστοιχες στην Περιφέρεια. «Η Αθήνα είναι η μισή Ελλάδα και προσελκύει τόσο Έλληνες τουρίστες για να ψωνίσουν και για να κάνουν την βόλτα τους, όσο και ξένους, με αποτέλεσμα η αγορά στην πρωτεύουσα διαρκώς να ανεβαίνει, την ώρα που η Περιφέρεια πέφτει. Επίσης, η Αθήνα αποτελεί κόμβο διασύνδεσης για τον τουρίστα πριν έρθει στην Κρήτη, οπότε προφανώς η αγορά εκεί εις βάρος των υπόλοιπων αγορών», σημείωσε ο κ. Πολιουδάκης και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Όπως αντίστοιχα και στην περίοδο του κορονοϊού και αυτήν των μνημονίων βλέπουμε και τώρα ότι κυρίως δουλεύουν οι μεγάλες επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα τα σούπερ μάρκετ. Μετά την ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών, έχουν μεγάλα προβλήματα οι μικρομεσαίοι και τα μικρά μαγαζιά, ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να ελίσσονται περισσότερο, να παίρνουν χρηματοδότηση από την τράπεζα, να αναπτύσσουν διαφορετικά τα επενδυτικά τους σχέδια, ενώ οι μικροί έχουν ελάχιστη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, με αποτέλεσμα να έχει πέσει αισθητά το καταναλωτικό ενδιαφέρον και να διευρύνεται η ανισότητα».
Ανισότητες καταγράφονται και στο κομμάτι του ψηφιακού μετασχηματισμού, όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις καλούνται να ανταπεξέλθουν σε υψηλές ανάγκες για ένα αξιόπιστο, ελκυστικό και προσβάσιμο ψηφιακό περιβάλλον, στερούμενες ωστόσο απαραίτητων χρηματοδοτικών εργαλείων. Σύμφωνα με τον κ. Πολιουδάκη: «Οι μεγάλες εταιρείες μετασχηματίζονται πιο γρήγορα και πιο εύκολα και μπορούν να ελίσσονται πολύ περισσότερο. Πρέπει όλοι οι έμποροι πλέον να φτιάξουν ένα ψηφιακό κατάστημα, γιατί αλλιώς θα υπάρχει πρόβλημα. Όσο περνάει ο καιρός, το εμπόριο στο διαδίκτυο αυξάνεται και μικραίνει το φυσικό εμπόριο μέσα στο κατάστημα. Αυτή η βοήθεια για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορεί να έρθει από τα εμπορικά επιμελητήρια της Κρήτης, για να δημιουργήσουν ένα αξιόπιστο ηλεκτρονικό κατάστημα». Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΣΕΕ εντοπίζει μία στενότητα ρευστότητας στην αγορά, καθώς και υψηλά ποσοστά ακάλυπτων επιταγών από τους ίδιους τους εμπόρους. «Σιγά-σιγά έχει αρχίσει να εμφανίζεται πάλι το φαινόμενο των ακάλυπτων επιταγών, μετά από την εποχή των μνημονίων, γιατί με το να μην μπορούν οι έμποροι να πληρώσουν μετρητά, δίνουν επιταγή, με την ελπίδα να την καλύψουν όταν θα έχουν δουλειά. Αν δεν έρθουν αυτά τα προβλεπόμενα χρήματα, δυστυχώς ο έμπορος δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις οικονομικές του υποχρεώσεις», τόνισε ο κ. Πολιουδάκης. Μάλιστα, οι περισσότερες επιχειρήσεις του εμπορίου βρίσκονται εκτός δυνατότητας πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά ακόμα και αυτές που μπορούν να επωφεληθούν, η επίδραση χρηματοδοτικών προγραμμάτων όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι περιορισμένη και αυτό, σύμφωνα με την ΕΣΕΕ είναι μία από τις αιτίες ανισοτήτων στο κομμάτι του ψηφιακού μετασχηματισμού. Γι’ αυτόν τον λόγο η ΕΣΕΕ επισημαίνει ότι απαιτείται ουσιαστικά μία διευκόλυνση πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία και μία ενίσχυση της διασύνδεσης του εμπορίου με άλλους κλάδους της οικονομίας, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα.
