Πρωτεΐνες
Οι πρωτεΐνες είναι μόρια από αμινοξέα που η σύνθεσή τους καθορίζεται από τα γονίδια μας. Οι πρωτεΐνες συμμετέχουν σε ένα πολύ μεγάλο εύρος λειτουργιών στο σώμα μας και είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη, τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη κυκλοφορία του αίματος κ.ά.
Πιο συγκεκριμένα:
•Όλα τα ένζυμα που δραστηριοποιούνται στον οργανισμό μας είναι πρωτεΐνες, που συμμετέχουν σε όλες τις βιοχημικές διεργασίες του, όπως είναι η πέψη και η απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
•Τα αντισώματα που παράγονται από το ανοσοποιητικό μας σύστημα για να αντιμετωπίσουμε κάποια λοίμωξη ή μόλυνση.
•Οι πρωτεΐνες συμμετέχουν κατά τον πολλαπλασιασμό (γονιμοποίηση), ακόμη στην ανάπτυξη του σώματος ή στην επούλωση τραυμάτων.
•Αποτελούν το βασικό συστατικό των μυών εξασφαλίζοντας την κίνηση στο σώμα μας, αλλά και την σωστή λειτουργία όλων των οργάνων του σώματος.
•Αποτελούν δομικό συστατικό του σώματος, όπως για παράδειγμα, οι πρωτεΐνες των συνδετικών ιστών π.χ. η ελαστίνη και το κολλαγόνο.
•Συμμετέχουν σε πλήθος ορμονικών λειτουργιών, όπως για παράδειγμα, η ορμόνη ινσουλίνη που είναι πρωτεϊνικής φύσεως, βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.
•Συμβάλλουν στη μεταφορά συστατικών στο σώμα μας, όπως η αιμοσφαιρίνη μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς μέσω της κυκλοφορίας.
Βλέπουμε, λοιπόν, πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν οι πρωτεΐνες στην ανάπτυξη και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού μας.
Αμινοξέα
Τα αμινοξέα είναι ένα από τα βασικά διατροφικά συστατικά του οργανισμού. Η ιδιότητά τους είναι να συνενώνονται σχηματίζοντας πρωτεϊνικές αλυσίδες. Οι πρωτεΐνες συμμετέχουν στον μηχανισμό κίνησης των μυών, ακόμη αποτελούν το βασικό δομικό συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών. Επιτελούν σημαντικές βιοχημικές λειτουργίες ως ένζυμα, ως ορμόνες, ως αντισώματα, ενώ συμμετέχουν στη ρύθμιση του όγκου των υγρών που απαιτεί ο ανθρώπινος οργανισμός.
Οι πρωτεΐνες αυτές ανανεώνονται συνεχώς, με τη συνεχή αποδόμηση και αποβολή των αμινοξέων από τη μια, αλλά με την αντίστοιχη πρόσληψη και σύνθεσή τους από την άλλη.
Υπάρχουν 20 διαφορετικά αμινοξέα που συμμετέχουν στη πρωτεϊνική σύνθεση με διαφορετικές ιδιότητες το καθένα. Από αυτά κάποια αμινοξέα, εννέα τον αριθμό, όπως η βαλίνη, η μεθειονίνη και τρυπτοφάνη χαρακτηρίζονται απαραίτητα αμινοξέα. Τα συγκεκριμένα δεν μπορεί να τα συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός και πρέπει να τα προσλάβει αυτούσια από διατροφικές ή άλλες πηγές.
Τα υπόλοιπα, που όπως χαρακτηρίζονται μη απαραίτητα αμινοξέα, όπως η αλανίνη, γλουταμίνη, τυροσίνη, μπορούν να συντεθούν από τον οργανισμό μας υπό κανονικές συνθήκες.
Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα αμινοξέων
Πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας που περιέχουν σε υψηλό ποσοστό αρκετά απαραίτητα αμινοξέα προσλαμβάνονται με τη κατανάλωση κυρίως ζωικών προϊόντων, όπως το κόκκινο και το λευκό κρέας ή το ψάρι, αλλά και τα αυγά κυρίως το ασπράδι, γαλακτοκομικά προϊόντα, γάλα, γιαούρτι, τυρί.
Για την εκπλήρωση διατροφικών αναγκών και των χορτοφάγων (vegans) πηγές φυτικών προϊόντων είναι το ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης, τα όσπρια, φακές, φασόλια, ρεβίθια, ο αρακάς, όλοι οι ξηροί καρποί και τα βούτυρά τους (φυστικοβούτυρο), η βρώμη, η σόγια, το μπρόκολο και το σπανάκι.
Συμπληρώματα διατροφής
Το πλείστον των ανθρώπων μπορούν υπό κανονικές συνθήκες να προσλάβουν όση πρωτεΐνη και αμινοξέα χρειάζονται για την φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού των, μόνο από διατροφικές πηγές.
Για κάποιους ανθρώπους ωστόσο είναι δύσκολο να καταναλώνουν καθημερινά τα τρόφιμα αυτά σε επαρκείς ποσότητες για τις ανάγκες τους. Οι αιτίες μπορεί να είναι είτε αδυναμία πρόσληψης λόγω οικονομικών δυσκολιών, πολύωρη εργασία σε συνδυασμό με κακή σίτιση, είτε για λόγους υγείας (τροφικές δυσανεξίες, δυσχέρεια στη κατάποση σε ηλικιωμένους), ανορεξία, δυσπεψία σε διάφορες ομάδες ασθενών.
Επίσης, αυξημένες ανάγκες σε αμινοξέα ανακύπτουν σε περιόδους ανάρρωσης μετά από διάφορες ασθένειες ιδίως όταν συνυπάρχει μειωμένη κινητικότητα ή καθήλωση στο κρεβάτι. Ακόμη μεγαλύτερης ανάγκες υπάρχουν όταν απαιτηθεί φυσιοθεραπεία και αποκατάσταση μετά εγκεφαλικό επεισόδιο ή μετά από ένα τραυματισμό ή ένα ορθοπεδικό χειρουργείο.
Ένα αμινοξύ που ανήκει στα μη απαραίτητα αμινοξέα είναι η L-αργινίνη που συνθήκες που οδηγούν σε αυξημένη ζήτηση της από το σώμα είναι διάφορες λοιμώξεις, χειρουργεία. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι συμπληρώματα διατροφής που την περιέχουν μπορεί να βοηθήσουν ικανοποιητικά. Ακόμη συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν βήτα-αλανίνη, κρεατινίνη, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσουν τον οργανισμό.
Συμπέρασμα
Είναι καλό να συμβουλευόμαστε κάποιο ειδικό επιστήμονα υγείας, σε συνεργασία με το διαιτολόγο, πότε μπορούμε να χρησιμοποιούμε συμπληρώματα διατροφής προκειμένου να ενισχύουμε τον οργανισμό.
