– Εκεί που δεν μπορεί να φτάσει η Ιατρική, ίσως θα μπορούσε να φτάσει η Ποίηση
Θα επιμείνω στο θέμα «Ποίηση και Ιατρική» διότι νομίζω ότι μόνο από την μια πλευρά το έχω καλύψει. Η Ιατρική από τη φύση της πάντα θα στέκει απέναντι στην αρρώστια και στο θάνατο και θα τον μάχεται αλλά όση ανακούφιση και αν προσφέρει ο γιατρός στον ανθρώπινο πόνο, όλοι ξέρομε ποιος θα είναι ο τελικός νικητής. Και αφού θέλοντας και μη, έτσι έχουν τα πράγματα, σταδιακά ο γιατρός μετατρέπεται εκών – άκων σε έναν ψυχοθεραπευτή ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει πλέον όχι την νόσο την ίδια, αλλά το ίδιο το άγχος του θανάτου το οποίο συντρίβει τον άρρωστο τελικά.
Κάπως έτσι λοιπόν, η Ποίηση από φάρμακο ενάντια στον ανθρώπινο πόνο, αρχίζει να γίνεται φάρμακο και στήριγμα στο ίδιο τον γιατρό, ο οποίος αισθάνεται την ανάγκη να συνθέσει και να γράψει. Δεν είναι πια ο γιατρός που ξέραμε αλλά ο φιλόσοφος ο οποίος καρκινοβατεί από το κρεβάτι του αρρώστου μέχρι τον ουρανό της θλίψης και από τα βάθη του γκρεμού μέχρι τα λευκά σεντόνια των παιδικών του χρόνων. Ο πρώτος που μας έρχεται στον νου είναι ο Αντόν Τσέχωφ, ο συμπαθέστατος Ρώσος γιατρός – συγγραφέας του οποίου το έργο έχει μείνει κλασσικό για την παγκόσμια λογοτεχνία και το θέατρο. Ο δεύτερος – αλλά όχι λιγότερο ξακουστός – είναι ο Καβάφης:
«…εις σε προστρέχω τέχνη της ποιήσεως, που κάπως ξέρεις από φάρμακα».
Ο γιατρός μας τώρα πια, (εγώ δηλαδή) κάθιδρος ψάχνει τα βιβλία του Freud και του Irvin Yalom για να τα συμβουλευθεί. Η μαγική έννοια εδώ είναι η «υπαρξιακή ψυχοθεραπεία». Πρόκειται για μια δυναμική θεραπευτική προσέγγιση που καταπιάνεται με ανησυχίες, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στην ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.
Έχω ήδη – άθελα μου – μπει στα χωράφια της Φιλοσοφίας. Δεν θα έχει άδικο κάποιος που ασχολείται επαγγελματικά με τη Φιλοσοφία, αν με θεωρήσει «πειρατή». Θα πρέπει σίγουρα να ζητήσω και τη βοήθεια των Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Κάφκα, Σαρτρ, Καμύ και πολλών άλλων αναγνωρισμένων δασκάλων για να με καθοδηγήσουν πώς να μιλήσω στον δικό μου άρρωστο.
Για να γράψει την «Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία» του ο Γιάλομ χρειάστηκε δέκα χρόνια μελέτης φιλοσοφικών κειμένων προκειμένου να οριοθετήσει και να συγκροτήσει τη φιλοσοφική βάση της με έναν τρόπο που να μπορεί να εφαρμοστεί στην καθημερινή πράξη άσκησης της ψυχοθεραπείας.
Τα ανεξάντλητα ζητήματα της ζωής και του θανάτου, της ελευθερίας και της ευθύνης, του νοήματος της ύπαρξης και της απώλειάς του νοήματος αυτού, της μοναξιάς του ατόμου στην κοινωνία, όλα αυτά ακουμπούν αναπόφευκτα τον σημερινό γιατρό ο οποίος θέλει (ή σωστότερα «οφείλει») να φτάσει λίγο πιο πέρα, για να ανακουφίσει τους ασθενείς του.
* Ο Μανόλης Καλλέργης είναι γιατρός
