Άξιοι γιοι του πατέρα τους ο Νότης και ο Μίνως Γερακάρης
Άξιοι απόγονοί του Κωνσταντίνου Γερακάρη ήταν τα παιδιά του που διέγραψαν κι αυτά λαμπρή επίγεια πορεία. Για τον Νότη Γερακάρη, προτιμώ να αφήσω την πένα του Γιάννη Κυριακάκη, βετεράνου αγωνιστή να τον περιγράψει σε μια εξαιρετική του νεκρολογία. Και το κάνω επειδή ο αείμνηστος αγνός ιδεολόγος ποτέ δεν σπαταλούσε λέξεις από κοινωνική υποχρέωση.
Έγραψε λοιπόν για τον Νότη Γερακάρη Ταγματάρχη Πυροβολικού Ε.Α: «Τα αισθήματα της συγκινήσεως και καταπλήξεως όταν έλθουν εις σύγκρουσιν εξ εξαιρετικής τινός αιτίας αδρανουσιν και μένουσιν άναυδα.
Μια τοιαύτη συναισθηματική διαταραχή επισυνέβη εις μέγαν αριθμητικώς κύκλον συγγενών και φίλων και εξ ακοής θαυμαστών, εκ της Επαρχίας Μυλοποτάμου του Νομού μας της πόλεως μας της Κρήτης ολόκληρου, μηδέ των Αθηνών και Ελλάδος, αλλά και εξωτερικού εις αρκετήν έκτασιν υποληφθέντος εκ του όντως δραματικού, του θανάτου του Νότη Κωνσταντίνου Γερακάρη Ταγματάρχου Πυροβολικού ε.α επισυμβάντος εν Αθήναις την επομένην των Χριστουγέννων λήξαντος έτους. Επτά ημέρας ο ευγενικός αυτός νέος ευρίσκετο κατάκοιτος εις την διάθεσιν της στοργικής Επιστήμης και την όγδοην ημέρα παρέδιδε το άπνους πλέον εις τα χείρας της κατάπληκτου Επιστήμης μη δυνηθείσης να σώσει τούτον και να τον παραδώσει και πάλιν εις την Κοινωνίαν ης η έστειλε το Μέλος.
Ο πέμπτος κατά σειράν υιός του αειμνήστου Ήρωος του Μυλοποτάμου κατά το 1897 και του Δρίσκου του 1912 Κωνσταντίνου Γερακάρη, της 26ην Δεκεμβρίου δεν ηυρίσκετο εις την ζωήν. Απέστη από του κόσμου τούτου εις την ωραιοτέραν ακμήν της ηλικίας του με αξιοζήλευτον παρελθόν, ποικίλης δράσεως, δυσανάλογον εις όγκον και αξίαν προς τα έτη της ηλικίας του, και αφήνει κάποιο κενόν δυσαναπλήρωτον εις τον κύκλον της δράσεως και των πεπρωμένων του. Από της μάχης της Δυϊράνης κατά το 1918 εις ην το πρώτον έλαβε το βάπτισμα του πυρός ως Ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού της Σχολής των Ευελπίδων, και κατά την οποίαν μάχην έστρεφε το πιστόλι του κατά λιποψυχήσαντος λοχίου του, μέχρι των πολλών μαχών της Μικρασιατικής εκστρατείας καταληξάσης εις οδυνηράν καταστροφήν, κατά την οποίαν μόνος αυτός εκ της Μεραρχίας του δεν παρέδωκε τα πυροβόλα του αλλά τα κατέστρεφε μόνος του αφού πρότερον ενδακρύς τα κατησπάζετο έμπροσθεν των εν παρατάξει ανδρών του οίτινες των ηκολούθησαν πιστοί και αφωσιωμένοι μέχρι της Θράκης όπου παρέδιδε τα κλείστρα των πυροβόλων του, από τους στρατώνος εις ον εν ειρήνη υπηρέτησε αλλά και από του Γραφείου του Στρατιωτικού διπλωματικού υπαλλήλου της Πρεσβείας του Βελιγραδίου ένθα επί 31/2 έτη υπηρέτησε, εσχάτως δε από της νέας εμπιστευτικής εργασίας ήτις τω ανετέθη δι’ όλας τας Πρεσβείας μας εις τα Βαλκάνια, από όλας αυτάς τας επάλξεις εξεπέμφθη αστραποβόλως η δράσις του με την σημαίαν υψηλά, με ιδανικά υπερπατριωτικά, αποσπάσα των μεν εν πολέμω συμπολεμιστών του τον διάθεσιν της Πατρίδος με το μειδίαμα εις τα χείλη και την χαράν εις την ψυχήν.
Γνήσιος υιός του Πατέρα του αντιμετώπισε θαρραλέα και τα τρικυμία της ζωής και τον Θάνατον. Η υπέροχος σεμνότης του ηρώος τούτου και την τελευταίαν στιγμήν εξεδηλώθει με αφάνταστον μεγαλοπρέπειαν λέγων ολίγας στιγμάς προ της τελευταίας πνοής του…ολίγον ακόμη θα σας κουράσει η ψυχή ενός παλαιού πολεμιστού.
Η μεγαλειώδης αυτή τελευταία ρήσις του ην συμπληρούμεν ημείς «ενός Ήρωος. Τ’ αδέλφια, η μεγάλη παράταξις των συγγενών και φίλων του, ας υπερηφανεύονται δια τον λευκόν του τα και σεμνόν ήρωα του καθήκοντος και αφοσιώσεως προς την Πατρίδα η δε εφημερίς μας βέβαιοι ότι θεωρεί συγκινητικήν τιμήν της ότι από των στηλών της εκφράζει τον θαυμασμόναλλα και την θλίψιν της δια το χαμό του ευγενικού παλληκαριού της Κρήτης, που πήγε να βρει τη μεγάλη παράταξιν των απείρων Ηρώων της Ελληνικής Πατρίδος.
Υπήρξε ο ήρως πολεμιστής με τον αδαμάντινο χαρακτήρα και τις ευγενέστερες πατριωτικές εκδηλώσεις.
Υπήρξε ο δαφνηφόρος συνεχιστής μιας Αγίας Παραδόσεως υπερτάτου Πατριωτισμού!
Υπήρξε ο ατρόμητος σημαιοφόρος εις τον στίβον των Εθν. Αγώνων μιας Αγίας Κληρονομιάς που εγκατέλειψε εις την γενιάν του ξεψυχώντας ο θρυλικός αετός του Δρίσκου Κωνσταντίνος Γερακάρης.
Υπήρξε ο Γενναίος εις την Ειρήνην και εις τον Πόλεμον.
Υπήρξε ο νους με τις μεγαλειώδεις εμπνεύσεις πατριωτικής δράσεως κατά τας Εθνικάς εξορμήσεις αλλά κι ο νους ο λεπτός τους διπλωμάτου. Και από τας δύο πλευράς το έργον του ήτο μέγα, ήτο υπόδειγμα υπερόχου και μεγαλόπνοου ενέργειας.
Όταν η Ελλάς παρά το πλευρόν των συμμάχων εχάραττεχρυσάς σελίδας εις τα δέλπους της Εθνικής μας Ιστορίας, ένα από τα παλληκάρια που επρότασσαν τα ηρωικά στήθη τους δια να χαραχθεί η Λεωφόρος προς τα όνειρα της φυλής ήτο ο Νότης Γερακάρης νεαρός τότε ανθυπολοχαγός.
Και συνεχίζει ύστερα μαζί με τα αθάνατα Ελληνόπουλα την νικηφόραν ανά τα βάθη της Μικράς Ασίας περιφοράν της Ελληνικής σημασίας.
Κι όμως αυτός που τον εσεβάσθησαν αι εχθρικές σφαίρες ήταν γραφτό προχθές να γονατίσει μπροστά στον Νόμο της Ειμαρμένης και να εγκαταλείψει τη ζωή τόσο πρόωρα.
Η ζωή του ήταν ένα ποίημα ανδρείας και γι’ αυτό θα στέκει παράδειγμα φρονιματίζον την νεολαίαν».
Κι αν πέθανε ο Νότης Γερακάρης, μέσα στην Κρητική ψυχή η μορφή του και το έργο του θα ζει παντοτινά γιατί υπήρξε ο εκλεκτός.
Μίνως Γερακάρης
Ιδιαίτερες αναφορές έγιναν και για έναν άλλο γιο του Κωνσταντίνου Γερακάρη, τον Μίνωα. Επιλέξαμε αυτή του Κώστα Αντωνάκη που με τα παρακάτω λόγια νεκρολόγησε τον φίλο του στην εφημερίδα «Βήμα» 8-12-1959. Και τον σκιαγραφεί περίτρανα. Γράφει μεταξύ άλλων: «Το Ρέθυμνο ήτανε η γενέτειρά του. Εδώ γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα παιδικά του χρόνια και εδώ πήρε την πρώτη του μόρφωση. Και όταν ύστερα ακολουθώντας τη μοίρα του εγκαταστάθηκε για να ζήσει στην Αθήνα έκλεισε μέσα στη ψυχή του την Κρήτη και δεν τη ξέχασε ποτέ.
Ο πατέρας τους Κωστής Γερακάρης ένας λαμπρός άνθρωπος και ενθουσιώδης πατριώτης συν επαρμένος από τον εθνικό ξεσηκωμό του 1912 για τον λυτρωμό της φυλής, κατατάχθηκε εθελοντής οπλαρχηγός στο Αντάρτικο και έπεσε πολεμώντας παλληκαρήσια στην Ήπειρο.
Η μάνα του Μαρία κ. Γερακάρη μια εξαίρετη γυναίκα με μεγάλη θέληση ύστερα από την εθελοντική θυσία του άντρα της σήκωσε όλο το βάρος της ανατροφής και μόρφωσης των οκτώ ορφανεμένων παιδιών της που δεν ήταν καθόλου μικρό.
Έτσι εξηγείται πώς ο Μίνως Κ. Γερακάρης ρίχτηκε από μικρή ηλικία στη σκληρή βιοπάλη, η οποία όμως δεν στάθηκε εμπόδιο στην μόρφωσή του, γιατί τον διέκρινε μια ισχυρή και ακατάβλητη θέληση και μια έφεση προς την επιστήμη και τη μάθηση.
Διπλωματούχος της Νομικής σχολής του πανεπιστημίου μας ηλεκτρίζεται από τις προοδευτικές ιδέες του Γίγαντα της πολιτικής Ελευθέριου Βενιζέλου και παίρνει μέρος στις εκλογές του 1923 έχοντας εκλεκτούς συνεργάτες οι οποίοι αποτελούν την ομάδα νέων συγκεντρώσωντες μια αξιόλογη εκλογική δύναμη.
Αφήνει ύστερα την πολιτική παρά την ενθάρρυνση των φίλων του και από τότε φορέας των νέων ριζοσπαστικών ιδεών του αρχηγού του που τον εκτιμούσε βαθύτατα παρουσιάζει χάρις στις μεγάλες ικανότητές τους μια αλματώδη εξέλιξη στη Δημοσιοϋπαλληλική ζωή μέσα από την οποία κατέχει μια εξαίρετη θέση στον τομέα της Τραπέζης, όπου αναπτύσσει μια αξιόλογη δημιουργική δράση.
Η μελέτη, η συγγραφική εργασία του πάνω στα αγροτικά και συνεταιριστικά ζητήματα φανερώνουν πόσο βαθιά είχε ενστερνισθεί ο δημιουργικός αυτός άνθρωπος τον σκοπό και την αποστολή της Αγροτικής Τραπέζης.
Δημοκράτης αληθινός, προοδευτικός στις αντιλήψεις του, παρακολουθούσε με ενδιαφέρον κάθε σύγχρονη ιδέα μελετώντας με απληστία τους δικούς μας και τους ξένους συγγραφείς μα ποτέ δεν ξεχνούσε την Κρήτη του.
Όταν μικροί αντίπαλοι του Νικολάου Καζαντζάκη κινούμενοι από μίσος θελήσανε να δυσφημίσουν και να συκοφαντήσουν το έργο του, ο Μίνως Γερακάρης ακούοντας τη φωνή της Κρήτης που ήθελε να προστατέψει το μεγάλο της παιδί, έγραψε μια βαθυστόχαστη και περίφημη κριτική για το έργο του με μεγάλου συμπατριώτη του που αποτέλεσε μια αποστομωτική απάντηση, μέσα στη οποία φαίνεται η βαθιά μόρφωση, ο πλούτος ιδεών, η γλαφυρότης και η κριτική ικανότης του.
Τα αλλεπάλληλα οικογενειακά πλήγματα που δοκίμασε η ευαίσθητη ψυχή του τον χρόνο τούτο, κλονίσανε την υγεία του και παρά το μεγάλο ενδιαφέρον της υπέροχης γυναίκας του αληθινής Εστιάδας που του παραστάθηκε με αγάπη και αφοσίωση και των αγαπημένων παιδιών και αδελφών του πέθανε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα, ο επίλεκτος αυτός Κρητικός που τιμούσε το νησί μας και ο θαυμάσιος και ηθικά ακέραιος άνθρωπος».
Από τις νεκρολογίες αυτές με υπογραφές τόσο σημαντικών συμπολιτών, που είναι μακαριστοί πλέον και αυτοί, συμπληρώνουμε στοιχεία για την οικογένεια Γερακάρη που ανέδειξε τόσο λαμπρά μέλη.
Μια πολύτιμη βοήθεια
Αναζητώντας τις μεγάλες μορφές που προέρχονται από την Αρχαία Ελεύθερνα, βρεθήκαμε σε ένα κυκεώνα πληροφοριών. Πόσοι αλήθεια οι Πρινιανοί που ξεχώρισαν και αξίζουν αφιερώματος. Από το μεγάλο αδιέξοδο βοήθησε να ξεφύγουμε ο Ανώτατος Αξιωματικός ε.α της ΕΛΑΣ κ. Βασίλης Αποστολάκης.
Με τη βοήθειά του κάναμε μια αναδρομή στο ιστορικό παρελθόν της Ελεύθερνας, που εκτός από τα τόσα γνωστά εξαιρετικού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, που έχουν δει ως τώρα το φως της δημοσιότητας. έχει να παρουσιάσει με τους αντίστοιχους πρωταγωνιστές
Στην Κρητική Επανάσταση (1866-1869) αρχηγός των καλογήρων της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, ήταν ο Μοναχός Γεδεών Δημητρίου Σταυρακάκης, ο οποίος σκοτώθηκε 9 Νοεμβρίου κατά το Ολοκαύτωμα του Μοναστηριού. Μετά το συγκλονιστικό αυτό γεγονός, οι Τούρκοι προσπάθησαν να εκδικηθούν εισβάλλοντας στο χωριό, αλλά αποκρούστηκαν από οπλοφόρους κατοίκους.
Στην επανάσταση του 1897, αρχηγός των καλογήρων της Μονής Αρκαδίου ήταν ο Μοναχός Δαμιανός Εμμ. Αποστολάκης και αρχηγός Δυτικού Μυλοποτάμου ο Κωνσταντίνος Γεωργίου Γερακάρης, με την υποστήριξη αρκετών συγχωριανών του.
Και φθάνουμε στην περίοδο της Κρητικής Πολιτείας. Στο πλευρό του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου, διακρίνονται μεταξύ άλλων ο πρόεδρος Εφετών Εμμανουήλ Γεωργίου Ζαχαράκης και ο Εμμανουήλ Γεωργίου Αποστολάκης, χωρίς να λείπει και ο «Τσαούσης» για τον οποίο κάναμε ήδη εκτενή αναφορά.
Στον Ηπειρωτικό Αγώνα διακρίνονται οι Πρινιανοί εθελοντές με προεξάρχοντα τον Κωνσταντίνο Γεωργίου Γερακάρη, ο οποίος σκοτώθηκε, μαχόμενος ως εθελοντής, εναντίον των Τούρκων στις 28 Νοεμβρίου 1912, στο Δρίσκο της Ηπείρου. Για τον Κωνσταντίνο Γερακάρη έχουμε κάνει ήδη εκτενή αναφορά.
Στη Μικρασιατική Εκστρατεία είναι σημαντική επίσης η συμμετοχή των Πρινιανών με νεκρούς και τραυματίες. Από τους επιστήθιους φίλους του Νικόλαου Πλαστήρα και συμπολεμιστής του τιμίου εκείνου αξιωματικού και πολιτικού, είναι και ο γενναίος Γεώργιος Χριστοδούλου Ζαχαράκης.
Και στο έπος του 40 διακρίνονται στην πρώτη γραμμή οι Πρινιανοί, που υπηρετούσαν στο 44ο Σ.Π. με ένα νεκρό και αρκετούς τραυματίες.
Τον Απρίλιο του 1941, στα οχυρά Μακεδονίας διακρίνεται ο παράτολμος αξιωματικός Εμμανουήλ Εμμανουήλ Ζαχαράκης, ο οποίος στη συνέχεια μεταβαίνει στη Μέση Ανατολή, εντάσσεται στον Ιερό Λόχο και συμμετέχει στον Απελευθερωτικό Αγώνα.
Στη Μάχη της Κρήτης βλέπουμε και πάλι τους κατοίκους της Αρχαίας Ελεύθερνας να πρωτοστατούν.
Την Τρίτη 20 Μάιου 1941, όταν έγινε εισβολή των Γερμανών Αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη από το Πέραμα η Επιτροπή Αμύνης, έστειλε στις κοινότητες του Μυλοποτάμου τηλεγράφημα και τους καλούσε για αντίσταση κατά των εισβολέων. Το τηλεγράφημα λήφθηκε στο τηλεφωνείο του Πρινέ στις 20:15 ώρα της ίδιας ημέρας. Όσοι βρέθηκαν στο χωριό, οι νέοι είχαν επιστρατευθεί, αναχώρησαν εθελοντικά, το απόγευμα της Τρίτης (20-5-1941) για την περιοχή του «Λατζιμά» όπου είχαν πέσει οι Γερμανοί Αλεξιπτωτιστές, πριν ακόμα ληφθεί το τηλεγράφημα που καλούσε σε αντίσταση. Αυτό το έπραξαν από εσωτερική παρόρμηση προς την πατρίδα.
Αυτό αξίζει να τονιστεί ιδιαίτερα, γιατί δείχνει τη φιλοπατρία και την ανδρεία των Πρινιανών, που αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν και πολυφαμελίτες. Οι περισσότεροι άφηναν παιδιά στην κούνια.
Συγκλονιστική η μαρτυρία του Νικολάου Μίνωος Αποστολάκη, πρώην προέδρου της Κοινότητας Αρχαίας Ελεύθερνας (Πρινέ).
Μόλις που είχε συμπληρώσει τότε τα 13 χρόνια του, όταν έζησε αυτό το γεγονός.
«…Οι χωριανοί μας πήραν τότε, ό,τι όπλο είχε ο καθένας, έγιναν μια ομάδα κι έφυγαν για το Λατζιμά. Ήταν απόγευμα της Τρίτη 20 Μαΐου 1941, περίπου 5 η ώρα. Ένας θείος μου ο Μανόλης Χριστοδούλου Ζαχαράκης (σκοτώθηκε στο Λατζιμά) φίλησε τον γιο του, που ήταν τότε έξι μηνών και θα έχω πάντα στο μυαλό μου αυτή την συγκινητική ανθρώπινη στιγμή…».
Για τη συγκλονιστική αυτή περίπτωση, που εξάδελφος πήρε τη θέση εξαδέλφου επειδή η γυναίκα του περίμενε γέννα, και δυστυχώς δεν γύρισε, έχουμε δημοσιεύσει εκτενή μαρτυρία, γιατί πραγματικά δείχνει το μεγαλείο της φυλής. Δείχνει τη μεγαλοψυχία αυτών των ανθρώπων που σε κάθε περίπτωση τίμησαν και τιμούν την καταγωγή τους.
Πρώτοι στην Αντίσταση
Στην περίοδο της Αντίστασης συμμετέχουν οι πάντες, έστω και συμπτωματικά. Κανένας δεν υπάρχει, που να μένει ουδέτερος στον αγώνα του λαού μας, για την ελευθερία του.
Από την 1η Ιουνίου 1941, το χωριό περιθάλπει Βρετανούς και τους προωθεί σε ασφαλή μέρη. Απέναντι από τον οικισμό, σ’ ένα ύψωμα, που είναι δασώδες, κρύβονται για πολλές μέρες Βρετανοί, τους οποίους οι Πρινιανοί φιλοξενούν μέχρι που τους φυγαδεύουν προς Αμάρι και Άγιο Βασίλειο για να καταλήξουν στη Μέση Ανατολή. Από τότε η τοποθεσία αυτή αποκαλείται «Στων Εγγλέζω το κεφάλι».
Είναι γεγονός ότι σε όλη την Κρήτη η φιλοξενία ήταν άγραφος κανόνας. Αλλά και στον Πρινέ ο κόσμος δεν είχε οικονομική άνεση. Άνθρωποι του μόχθου και πολυφαμελίτες ήταν όλοι τους. Κι όμως. Έκοβαν την μπουκιά τους για να τη δώσουν στον αντάρτη τον κάθε κυνηγημένο.
Κοιτούσαν και τα κοπελάκια στερημένα. Και μια μπουκιά ψωμί ακόμα τους ήταν αναγκαία. Ο κόσμος πεινούσε. Κι όμως. Είχαν μάθει πως ανθρωπιά σημαίνει να στηρίζεις εκείνον που έχει την ανάγκη σου. Και να τον βοηθάς όσο κι αν αυτό σου στοιχίσει.
Αμέτρητα τα παραδείγματα τιμής
Θα αναφέρουμε πολλά παραδείγματα στη συνέχεια για να μνημονεύσουμε πράξεις που μας ξυπνάνε μέσα μας το μεγαλείο της φυλής.
Ήταν πράγματι αποκούμπι για κάθε κυνηγημένο η Αρχαία Ελεύθερνα, γιατί κανένας κάτοικος, δεν είχε ποτέ προδώσει. Ούτε καν είχε σκεφτεί να «πουλήσει» έναν κυνηγημένο, για να γλιτώσει ο ίδιος, ή να εξαγοράσει την ποταπή του αυτή πράξη, όπως έκαναν κάποιοι άλλοι σε διάφορες περιοχές.
Ακόμα και τα νήπια μάθαιναν να κρατάνε το στόμα τους κλειστό.
Γυναίκες της καθημερινής βιοπάλης, αναλφάβητες, ήξεραν να κόβουν τη φόρα των Γερμανών.
Από τα τέλη του 19ου αιώνα, μέχρι και σήμερα το χωριό αναδεικνύει σπουδαίες και ισχυρές προσωπικότητες στο δημόσιο βίο. Ήταν μεταξύ των άλλων:
Ο επιθεωρητής δημοτικών σχολείων και στενός συνεργάτης του Γεωργίου Παπανδρέου στη Χίο, Γιάννης Εμμ. Σταυρακάκης, συγγραφέας, λόγιος και σοφός.
Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου (1936-1968), Αθανάσιος Γεωργίου Αποστολάκης, ο Ιεράρχης με την ευπρέπεια, την πραότητα, την ιεροπρέπεια και την καλοσύνη. Τον Αύγουστο του 2013, έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του στο χωριό.
Ο Εμμανουήλ Γεωργίου Ζαχαράκης δικηγόρος, βουλευτής, πρόεδρος Εφετών.
Ο Μίνως Κωνσταντίνου Γερακάρης εκ των Ιδρυτών της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος.
Ο Γεώργιος Εμμ. Αποστολάκης αναπληρωτής γενικός διευθυντής ΔΕΗ και γενικός διευθυντής ΕΥΔΑΠ.
Ο Χρήστος Γεωργίου Ζαχαράκης πρέσβης ε.τ. ευρωβουλευτής και η Μιλένα Αποστολάκη πρώην βουλευτής – υπουργός.
Στα επόμενα αφιερώματα θα αναπτύξουμε το έργο και τη δημιουργική πορεία αρκετών από όσους απλά έχουμε αναφέρει.
