Πολλοί κάτοικοι, ιδιαίτερα της ανατολικής Κρήτης, επί σειρά ετών έχουν βιώσει το πρόβλημα της έλλειψης νερού. Αυτό, μεταξύ άλλων, οφείλεται στην υπερσυγκέντρωση κατοίκων και στην αλματώδη τουριστική αύξηση. Παραδείγματα είναι ο Δήμος Ηρακλείου και οι δυο όμοροι Δήμοι του Μαλεβιζίου και Χερσονήσου. Έχομε επανειλημμένως αρθρογραφήσει για τα πλημμυρικά συμβάντα, που πλήττουν και την Ελλάδα και φυσικά την Κρήτη τα τελευταία χρόνια. Αυτά δεν είναι πρωτόγνωρα και δεν πρόκειται για ακραία καιρικά φαινόμενα. Τα ίδια και πιθανότατα εντονότερα έχουν ξανασυμβεί και θα ξανασυμβούν εξαιτίας κυρίως της ραγδαίας αστικοποίησης και της ασύδοτης διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος (Αγγελάκης, 2024).
Παρά το ότι στην απογραφή του 2021 υπήρξε ελαφρά μείωση του συνολικού πληθυσμού της Κρήτης, της τάξεως του 0,9% (Δρεττάκης, 2022), σε οκτώ Δήμους παρατηρήθηκε αύξηση, που φαίνεται ότι συνεχίζεται. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι όμοροι Δήμοι Ηρακλείου, Μαλεβιζίου και Χερσονήσου. Οι τρείς αυτοί Δήμοι έχουν συνολική έκταση 809,4 km2, δηλαδή αποτελούν το 9,7% της έκτασης της νήσου. Σ’ αυτήν την έκταση κατοικούν 232.256 κάτοικοι (Εικ. 1), δηλαδή το 37,62 % του συνολικού πληθυσμού της νήσου, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ή 286,95 κάτοικοι/km2, ενώ σε άλλες περιοχές, π.x. στο Δήμο Βιάννου κατοικούν μόνο 20,03 κάτοικοι/ km2. Σε επίπεδο Κρήτης η πυκνότητα είναι 37,28 κάτοικοι/ km2. Με τις σημερινές τάσεις, στην απογραφή του 2031 οι κάτοικοι των τριών Δήμων πιθανότατα θα προσεγγίσουν το 45% του μονίμου πληθυσμού της Κρήτης. Την ίδια λίγο-πολύ αυξητική τάση ακολουθούν και οι επισκέπτες/τουρίστες.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας πριν από μήνες είχε προτείνει την υποχρεωτική συνένωση ομόρων ΔΕΥΑ, για δήθεν δημιουργία υγιών Διαδημοτικών ΔΕΥΑ. Ευλόγως, η ΚΕΔΕ και η Ένωση των ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ) αντέδρασαν, με αποτέλεσμα το Υπουργείο να επανέλθει προτείνοντας οικειοθελή συνένωση ομόρων ΔΕΥΑ. Αναμφίβολα η νέα πρόταση είναι προς την σωστή κατεύθυνση, εφ΄όσον συνοδευτεί με σοβαρά κίνητρα, όπως στελέχωση των νέων ΔΕΥΑ, κάλυψη των οφειλών τους και χρηματοδότηση έργων εκσυγχρονισμού των δικτύων διαχείρισης του νερού.
Στα πλαίσια αυτά θα ήταν ενδιαφέρουσα η δημιουργία μιας υποδειγματικής Διαδημοτικής ΔΕΥΑ Κρήτης, με συνένωση των ΔΕΥΑ Μαλεβιζίου (ΔΕΥΑΜ), Ηρακλείου (ΔΕΥΑΗ) και Χερσονήσου (ΔΕΥΑΧ). Εφόσον υπάρξει επικαιροποίηση του νομοθετικού πλαισίου, που διέπει τις υφιστάμενες ΔΕΥΑ και σοβαρά κίνητρα όπως ενίσχυσή της σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνικές υποδομές και διευθέτηση των οφειλών τους και όχι αντικίνητρα. Έτσι θα μπορούσε να αντιμετωπισθούν άμεσα και αποτελεσματικά πολλά από τα σοβαρά λιμνάζοντα προβλήματα. Μερικά από αυτά είναι η μελέτη και κατασκευή έργων διαχείρισης των υδατικών πόρων, και η παρακολούθηση/συντήρηση/καλή λειτουργία των έργων της περιοχής της.
Παράλληλα σε αυτή θα συμπεριλαμβάνεται η προμήθεια και εγκατάσταση ψηφιακών υδρομετρητών και κυρίως η εγκατάσταση συστημάτων ελέγχου διαρροών με τηλε-έλεγχο ή/και τηλεχειρισμό σε υφιστάμενα δίκτυα μεταφοράς και διανομής νερού, με σκοπό την σημαντική μείωση των απωλειών κάτω από 5 %, όπως συμβαίνει σε άλλες αναπτυγμένες χώρες (π.x. Σιγκαπούρη).
Αυτή η οικειοθελής δημιουργία Διαδημοτικής ΔΕΥΑ θα ήταν μια ορθή και ρεαλιστική πρακτική, σε αντίθεση με την πρώτη πρόταση του Υπουργείου. Εκτός άλλων, δεν διαταράσσεται η άμεση εποπτεία των διευρυμένων ΔΕΥΑ με τα έργα ευθύνης τους, όπως θα συνέβαινε με την προηγούμενη αναγκαστική συνένωση. Τρείς αξιόλογοι συμπατριώτες μας θα μπορούσαν άμεσα να αναλάβουν αυτό το υποδειγματικό έργο, που η μελέτη, κατασκευή, παρακολούθηση και διαχείριση των έργων υδατικών πόρων, θα γινόταν από ένα τοπικό πρότυπο φορέα και όχι από ένα άλλο από το άλλο άκρο της Κρήτης.
Σημειώνεται ότι ήδη η ΔΕΥΑΗ, η ΔΕΥΑΜ και η ΔΕΥΑΧ έχουν άψογες σχέσεις και συνεργάζονται δημιουργικά από την ίδρυση τους.
Η παραπάνω πρόταση αποτελεί λαμπρό παράδειγμα προς μίμηση και εφαρμογή σε όλη σχεδόν την Ελλάδα εκτός βέβαια Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Επίσης το παράδειγμα των τριών Δήμων αποτελεί πεδίον λαμπρό για πρωτοπορία, καινοτομία, ανάπτυξη και αειφορία στον τόπο μας. Ας τολμήσομε να πρωτοτυπήσομε επιβεβαιώνοντας τον Πλάτωνα (428-348 π.Χ.) ότι: η ανάγκη είναι η μητέρα της δημιουργικότητας.
Βιβλιογραφία
Αγγελάκης, Α. Ν. (2024). Πλημμυρικοί Κίνδυνοι. Πατρίς Ηρακλείου, 26/11/2024, https://www.patris.gr/stiles/proektaseis/plimmirikoi kindinoi/
Δρεττάκης, Μ. (2022). Μόνο σε 8 από τους 24 Δήμους της Κρήτης σημειώθηκε αύξηση του πληθυσμού (Το 2021 σε σχέση με το 2011). Πατρίς, Ηρακλείου, https://www.patris.gr/stiles/proektaseis/mono-se-8-apo-toys
24-dimoys-tis-kritis-simeiothike-ayxisi-toy-plithysmoy-to-2021-se schesi-me-to-2011/
