Το προηγούμενο Σάββατο, 15 Φεβρουαρίου, πρώτο Ψυχοσάββατο του έτους, παρακολούθησα την ακολουθία στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης, στο ιστορικό κέντρο της Λευκωσίας, 500 μέτρα από την πράσινη γραμμή. Ο ναός αυτός είναι ο μεγαλύτερος ορθόδοξος ναός εντός των ενετικών τειχών της Λευκωσίας και γιορτάζει στις 25 Μαρτίου και στις 28 Οκτωβρίου (της Αγίας Σκέπης). Στην τωρινή του μορφή, κτίστηκε πριν 153 χρόνια. Μια τρίκλυτη βασιλική με τρούλο, κωδωνοστάσιο και εντυπωσιακό, ξυλόγυπτο τέμπλο, του τέλους του 18 αι. Ο ναός αυτός έχει την ιδιαιτερότητα ότι στον τρούλο, δεν είναι ζωγραφισμένος ο Παντοκράτορας, όπως συνήθως , αλλά ο Θεός Πατήρ. Η προσκυνηματική εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης, του 1924, με αργυρεπίχρυσο κάλυμμα, διαβάζω ότι αποτελεί πιστό αντίγραφο της εικόνας του 14 αι. που φυλάσσεται στο ιερό βήμα και θεωρείται βροχοποιός!
Σε ξύλινο τραπέζι, ήταν τοποθετημένα τα κόλλυβα (ή κόλλυφα στην Κύπρο) που είχαν ετοιμάσει οι νοικοκυρές, οι λίγες που έχουν παραμείνει στο ιστορικό κέντρο της Λευκωσίας. Μου έκανε εντύπωση ο παραδοσιακός στολισμός με ρόδια, σταφίδες και ασπρισμένα αμύγδαλα. Τα κόλλυβα, στη συνέχεια μοιράστηκαν, με τάξη και ευλάβεια, στο προαύλιο του ναού. Μια κυρία μου είπε «τα κόλλυβά μας, διαφέρουν από τα δικά σας» (στην Ελλάδα). Πράγματι, από τη γεύση κατάλαβα πως δεν περιείχαν μαϊντανό, ούτε ζάχαρη! Ήταν εντελώς άγλυκα. Η συνταγή για τα κυπριακά κόλλυβα από το διαδίκτυο: σιτάρι, σουσάμι, γλυκάνισο, σταφίδες, ρόδι, κούννες (αμύγδαλα και καρύδια).
Στον ναό αυτό, στην εικόνα της Παναγίας στο τέμπλο, μου έκαναν εντύπωση τα αφιερώματα των πιστών, κέρινα ομοιώματα μελών του σώματος (χέρια, πόδια, ήπαρ) ή ολόκληρου ανθρώπινου σώματος (μωρού), μια θρησκευτική λαϊκή παράδοση της Κύπρου.
Γύρω από τον ναό υπάρχουν σημαντικά οικοδομήματα, όπως το περίφημο Παρθεναγωγείο της Φανερωμένης, το πρώτο σχολείο θηλέων της Κύπρου, που κτίστηκε με χρήματα της εκκλησίας. Επιβλητικό νεοκλασικό κτίριο, διαβάζω πως από το 1903 λειτούργησε και ως εκπαιδευτήριο γυναικών εκπαιδευτικών, ενώ στη συνέχεια λειτούργησε ως Δημοτικό Σχολείο και Γυμνάσιο έως το 2021. Ένα πολυπολιτισμικό σχολείο με παιδιά κυρίως οικονομικών μεταναστών, για το οποίο η σκηνοθέτιδα Λουκία Ρικάκη το 2010-11, είχε δημιουργήσει το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Όνειρα σε άλλη γλώσσα».
