Ο κοινωνικός ρόλος του φαρμακοποιού και οι νέες τεχνολογίες στον χώρο του φαρμάκου στο επίκεντρο του 17ου Παγκρήτιου Φαρμακευτικού Συνεδρίου στο Ηράκλειο
Το σπουδαίο πρόγραμμα «Περσεφόνη» και η συμμετοχή των φαρμακείων στην προστασία θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας
Εκτός από μέσο προμήθειας και παροχής φαρμάκων στον πολίτη, καθώς και επιχείρηση αντιμέτωπη με μεγάλο ανταγωνισμό και περιορισμένα περιθώρια κερδοφορίας, το ελληνικό κοινοτικό φαρμακείο έχει επίσης και κοινωνικό ρόλο. Το φαρμακείο της γειτονιάς αποτελεί πολλές φορές τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας ενός συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας στο οποίο απευθύνεται ο ασθενής για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αναλαμβάνοντας συχνά καθήκοντα που δεν του αναλογούν, καθώς και έναν ρόλο υποστήριξης, καθοδήγησης και εναπόθεσης εμπιστοσύνης του ίδιου του ασθενούς. Ουσιαστικά πρόκειται για τον πιο άμεσα προσβάσιμο χώρο πρωτοβάθμιας υγείας στην κοινωνία, παρέχοντας συμβουλευτική υποστήριξη, ενημέρωση, τόσο για την ορθή χρήση των φαρμάκων, όσο και για την πρόληψη και την προαγωγή της υγείας. Παράλληλα, το κοινοτικό φαρμακείο συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων υγείας και κοινωνικών ζητημάτων, όπως η ενδοοικογενειακή βία, η ψυχική επιβάρυνση και η κοινωνική απομόνωση, ενώ μέσα από την καθημερινή επαφή με πολίτες, ο φαρμακοποιός αποκτά εν τέλει έναν ρόλο διαχείρισης προβλημάτων, μετατρέποντας το φαρμακείο σε πυλώνα κοινωνικής φροντίδας και υποστήριξης. Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας εξάλλου εκτός από υποστελεχωμένη, πολλές φορές στερείται σωστής οργανωτικής δομής, καθιστώντας τη συμμετοχή του φαρμακοποιού στην περίθαλψη ακόμα πιο ουσιαστική. Οι φαρμακοποιοί μπορούν να συμμετέχουν ακόμα πιο ενεργά σε μία διαδικασία αναμόρφωσης της λειτουργίας των κατά τόπους δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας, εντοπίζοντας τα προβλήματα, προτείνοντας λύσεις και μεταφέροντας με άμεσο τρόπο τις ανάγκες και τις δυσκολίες με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι οι ασθενείς. Εχέγγυο μιας τέτοιας προσπάθειας και κόμβος επιβεβαίωσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στα φαρμακεία είναι το πρόγραμμα «Περσεφόνη», το οποίο εφαρμόζεται πανελλαδικά από τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο από το 2025 και αφορά τη συμμετοχή των κοινοτικών φαρμακείων στην πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας. Ουσιαστικά στόχος του προγράμματος είναι να μετατραπεί το φαρμακείο σε ένα ασφαλές και προσβάσιμο σημείο ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και υποστήριξης των θυμάτων και να τα φέρει σε επαφή με τις κοινωνικές δομές υποστήριξης και προστασίας.
Τα παραπάνω επισημάνθηκαν μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια του 17ου Παγκρήτιου Φαρμακευτικού Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο σε συνδιοργάνωση του Συντονιστικού Οργάνου Φαρμακευτικών Συλλόγων Κρήτης και του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ηρακλείου. Ουσιαστικά το συνέδριο, το οποίο αποτελεί τον παλαιότερο συνεδριακό θεσμό στον φαρμακευτικό κλάδο, ανέδειξε την ανάγκη ανταπόκρισης του κοινοτικού φαρμακείου στις νέες υγειονομικές, κοινωνικές και ψηφιακές προκλήσεις, με κεντρικό άξονα την ενίσχυση του επιστημονικού του ρόλου, μέσα από την αξιοποίηση καινοτόμων και τεχνολογικών εργαλείων, αλλά και την ανάληψη των κοινωνικών του ευθυνών. Το συνέδριο αποτέλεσε ένα σημείο συνάντησης της επιστήμης, της οικονομίας και του θεσμικού πλαισίου, παρουσιάζοντας την ραγδαία εξέλιξη της φαρμακευτικής επιστήμης τα τελευταία χρόνια, με νέες και αποτελεσματικές θεραπείες και νεότερα φάρμακα που αφορούν σοβαρές νόσους. Μεταξύ των νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων συμπεριλαμβάνονται φάρμακα για τον διαβήτη και την παχυσαρκία, καθώς και για το αλτσχάιμερ, τα οποία μάλιστα εμφανίζουν πολύ θετικά αποτελέσματα και συνεπώς η διάθεσή τους στην αγορά αναμένεται με ανυπομονησία. «Είναι τόσο μεγάλο το άλμα που έχει γίνει σε επιστημονικό επίπεδο, που δεν μπορεί παρά να μας κάνει υπερήφανους, παράλληλα δε με τη συναίσθηση της ευθύνης που συνεπάγεται», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ρεθύμνου, Κωνσταντίνος Βαρδιάμπασης, ο οποίος συμμετείχε στο συνέδριο.
«Δεν μπορούμε να λέμε αγροτικό ιατρείο Ατσιποπούλου, όταν το Ατσιπόπουλο έχει 6.000 πληθυσμό»
Στο επίκεντρο του παγκρήτιου συνεδρίου βρέθηκε η δημόσια υγεία και η ανάγκη ενίσχυσής της. Ακαδημαϊκοί, ερευνητές και φορείς έκαναν ειδικές αναφορές σε ένα επεξεργαζόμενο μοντέλο αναδιοργάνωσης του συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, για την καλύτερη δυνατή λειτουργία της και την εξυπηρέτηση των ασθενών. Οι φαρμακοποιοί προτείνουν να βοηθήσουν με την πληροφόρηση, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση αυτής της νέας οργανωτικής δομής. «Οι φαρμακοποιοί έχουν το καλύτερο δίκτυο πρωτοβάθμιας φροντίδας στη χώρα. Τα φαρμακεία υπάρχουν παντού, τα 620 φαρμακεία της Κρήτης βρίσκονται από την κορυφή του Ψηλορείτη μέχρι την παραλία και την καρδιά της πόλης. Βρισκόμαστε δηλαδή πολλές φορές εκεί που δεν υπάρχει κανένας επαγγελματίας υγείας, δεν υπάρχει νοσηλευτής, δεν υπάρχει γιατρός. Γνωρίζουμε λοιπόν τον τοπικό πληθυσμό και γνωρίζουμε τις ανάγκες τους και αυτήν την πολύ σημαντική πληροφορία μπορούμε να τη μεταφέρουμε. Όταν ένας φαρμακοποιός σε ένα χωριό γνωρίζει τον τοπικό πληθυσμό, από τι πάθηση πάσχει, τι φάρμακα χρειάζεται να παίρνει, ποια είναι η κατάστασή του, μπορεί να ενημερώσει για παράδειγμα το δίκτυο πρωτοβάθμιας, ότι ξέρεις εδώ έχει να έρθει αγροτικός γιατρός εδώ και δύο μήνες, ο κόσμος έχει αυξημένες ανάγκες», εξήγησε ο κ. Βαρδιάμπασης. Τα φαρμακεία μπορούν να βρίσκονται σε άμεση επικοινωνία με τους γιατρούς στις κατά τόπους μονάδες υγείας, προχωρώντας σε παρατηρήσεις όταν εντοπίζουν ότι μία μονάδα υγείας δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. «Αυτή η πληροφορία μπορεί να παρασχεθεί από τα φαρμακεία στους γιατρούς και να ανακατανεμηθεί το δίκτυο της πρωτοβάθμιας, το οποίο όταν σχεδιάζεται από την κεντρική κυβέρνηση, δεν γνωρίζει τις ανάγκες και την κατάσταση του τοπικού πληθυσμού. Για παράδειγμα, το Κέντρο Υγείας Σπηλίου έχει στην αρμοδιότητά του ολόκληρη τη γεωγραφική έκταση που ξεκινάει από την Αγία Γαλήνη στον Νότο, επεκτείνεται προς τα Χανιά, δηλαδή Αργυρούπολη και όλη την περιοχή του Δυτικού Ρεθύμνου και καταλήγει στο Ατσιπόπουλο. Μιλάμε για τη μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση που έχει ένα κέντρο υγείας στον νομό, σε αντίθεση με το Κέντρο Υγείας Ανωγείων που έχει μόνο τα Ανώγεια. Αυτήν την στιγμή το κέΝτρο Υγείας Περάματος και το Κέντρο Υγείας Ανωγείων είναι πολύ καλύτερα εξοπλισμένα και στελεχωμένα, σε αντίθεση με το Κέντρο Υγείας Σπηλίου το οποίο επιβαρύνεται και με τον τουρισμό, λόγω του ότι ο Νότος έχει να διαχειριστεί και τους τουρίστες», έθεσε ως ενδεικτικό παράδειγμα ο κ. Βαρδιάμπασης, συμπληρώνοντας επίσης ότι: «Συμβαίνουν συνεχώς έκτακτα περιστατικά, όπως ένα τραύμα, και πολλές φορές καλούμαστε οι φαρμακοποιοί να αντιμετωπίσουμε έκτακτα περιστατικά που δεν είναι ακριβώς της αρμοδιότητάς μας. Εκεί χρειάζεται καλύτερη στελέχωση, χρειάζεται αναθεώρηση από την 7η ΥΠΕ, όχι με σχεδιασμό του παρελθόντος, αλλά με βάση τις σημερινές ανάγκες. Δεν μπορούμε να λέμε αγροτικό ιατρείο Ατσιποπούλου, όταν το Ατσιπόπουλο έχει 6.000 πληθυσμό και λειτουργεί με έναν αγροτικό γιατρό μία και δύο φορές τον μήνα. Επειδή οι φαρμακοποιοί γνωρίζουν ακριβώς τι συμβαίνει μπορούν να έχουν έναν λόγο για να πουν ότι πρέπει να γίνουν κάποιες αλλαγές, αποτυπώνοντας την πραγματικότητα και τις ανάγκες σε πραγματικό χρόνο και βοηθώντας λίγο καλύτερα στον σχεδιασμό».
Πρόγραμμα «Περσεφόνη»: Ο φαρμακοποιός μπορεί να μεσολαβήσει μεταξύ του περιστατικού και των αρμόδιων αρχών
Παράλληλα, οι φαρμακοποιοί του Ρεθύμνου και της Κρήτης συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα με σπουδαίο κοινωνικό πρόσημο, το πρόγραμμα «Περσεφόνη», για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας. Όπως επιβεβαιώνουν και οι ίδιοι οι φαρμακοποιοί, τα θύματα συχνά δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια, είτε λόγω φόβου είτε λόγω οικονομικής ή συναισθηματικής εξάρτησης από τον δράστη, με αποτέλεσμα τα φαρμακεία, ως μέρη τακτικής επαφής με τους πολίτες, να μπορούν να να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην έγκαιρη αναγνώριση και υποστήριξη των θυμάτων. Οι φαρμακοποιοί μπορούν να παρατηρήσουν σημάδια που ενδέχεται να σχετίζονται με κακοποίηση, όπως ανεξήγητους τραυματισμούς, έντονο άγχος, φόβο, απομόνωση ή συχνή χρήση ηρεμιστικών και παυσίπονων, ενώ η διακριτική και ανθρώπινη προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει ένα θύμα να αισθανθεί ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Η εκπαίδευση των φαρμακοποιών στην αναγνώριση περιστατικών βίας και στη σωστή διαχείρισή τους θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθότι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να γνωρίζουν πώς να παρέχουν πληροφορίες για διαθέσιμες κοινωνικές υπηρεσίες, γραμμές βοήθειας, ξενώνες φιλοξενίας και αρμόδιους φορείς υποστήριξης. Ουσιαστικά δεν πρόκειται για μία αντικατάσταση κοινωνικών και αστυνομικών υπηρεσιών, αλλά ως μία ασφαλής πρώτης επαφής με ανθρώπους που βιώνουν κακοποίηση. «Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και ο κοινωνικός ρόλος του φαρμακοποιού. Τα φαρμακεία έχουν και νομικά ενταχθεί σε τέτοιου είδους προγράμματα, όπως το πρόγραμμα «Περσεφόνη», που αφορά τη συμβολή μας σε περιπτώσεις κακοποίησης γυναικών και ανήλικων συμπολιτών μας και παιδιών, όπου μπορούμε να δώσουμε τη βοήθειά μας και τη συμβολή μας και να παραπέμψουμε σε τέτοιες περιπτώσεις στους αρμόδιους φορείς, είτε άμεσα, είτε έμμεσα. Υπάρχει μία ειδική διαδικασία, ένα ειδικό πρωτόκολλο ενεργειών που μπορεί να συμμετέχει ο φαρμακοποιός και αν υπάρχουν τέτοια περιστατικά, με απόλυτη εχεμύθεια, ο φαρμακοποιός μπορεί να μεσολαβήσει μεταξύ του περιστατικού και των αρμόδιων αρχών», ανέφερε ο κ. Βαρδιάμπασης. Ουσιαστικά, η συμβολή των φαρμακείων στην αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας ενισχύει τον κοινωνικό ρόλο του φαρμακοποιού και αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ επαγγελματιών υγείας, κοινωνικών υπηρεσιών και της πολιτείας για την προστασία των θυμάτων και την πρόληψη της βίας.
Συμμετοχή του Πανεπιστημίου Κρήτης στο 17ο Παγκρήτιο Φαρμακευτικό Συνέδριο
Η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Κρήτης στο 17ο Παγκρήτιο Φαρμακευτικό Συνέδριο, με τίτλο «Το μέλλον της Υγείας περνά από το φαρμακείο», υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική. Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις 16-17 Μαΐου 2026 στο Ηράκλειο Κρήτης με μεγάλη επιτυχία.
Η έναρξη των εργασιών του 17ου Παγκρήτιου Φαρμακευτικού Συνεδρίου πραγματοποιήθηκε από τον πρόεδρο του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ηρακλείου, κ. Αριστοτέλη Σκουντάκη, ο οποίος κήρυξε την επίσημη έναρξη του συνεδρίου. Ακολούθησε πλούσιο επιστημονικό πρόγραμμα, το οποίο περιλάμβανε εισηγήσεις, επιστημονικές ομιλίες και στρογγυλά τραπέζια από διακεκριμένους ακαδημαϊκούς, ερευνητές και επαγγελματίες υγείας από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι συμμετέχοντες παρουσίασαν σύγχρονες εξελίξεις και καλές πρακτικές σε καίρια πεδία της φαρμακευτικής επιστήμης και της δημόσιας υγείας, όπως η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, η κλινική φαρμακευτική, οι καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις και ο διευρυμένος ρόλος του φαρμακοποιού στο σύγχρονο σύστημα υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στη διεπιστημονική συνεργασία και την ενίσχυση της φροντίδας στην κοινότητα.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών Υποθέσεων, Δια Βίου Μάθησης και Ερευνητικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθηγήτρια Μαρία Βαμβακάκη, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό, παρουσιάζοντας τις δράσεις και τις συνέργειες του Ιδρύματος με τον Φαρμακευτικό Σύλλογο Ηρακλείου και επαγγελματίες του χώρου, τόσο στον τομέα της έρευνας και της παροχής υπηρεσιών όσο και στην εκπαίδευση και κατάρτιση.
Παράλληλα, παρουσιάστηκε το εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Πανεπιστημίου Κρήτης, με τίτλο «Προηγμένη Εκπαίδευση στις Φαρμακευτικές Επιστήμες και την Κοινοτική Φαρμακευτική», διάρκειας 100 διδακτικών ωρών, το οποίο απευθύνεται σε φαρμακοποιούς, επαγγελματίες υγείας, εργαζόμενους σε φαρμακεία, καθώς και αποφοίτους πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε επίσης βράβευση της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης για τη διαχρονική Αριστεία και προσφορά της, στην Επιστήμη και στην Κοινωνία. Το βραβείο παρέλαβε η καθηγήτρια Αιματολογίας και κοσμήτορα της Ιατρικής Σχολής, κ. Ελένη Παπαδάκη, η οποία απηύθυνε σύντομη ομιλία με θέμα «Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης: Ατενίζοντας το Αύριο με Εμπειρία και Αριστεία».
Την εκδήλωση παρακολούθησαν φαρμακοποιοί, επαγγελματίες και εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας, ακαδημαϊκοί, καθώς και πλήθος κόσμου, το οποίο συμμετείχε ενεργά στις επιστημονικές συζητήσεις και στις θεματικές ενότητες του συνεδρίου, επιβεβαιώνοντας το ιδιαίτερα υψηλό ενδιαφέρον για τα σύγχρονα ζητήματα της φαρμακευτικής επιστήμης και της δημόσιας υγείας.
Από το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων του ΠΚ
