– «Πολιτεία τροφή ανθρώπων εστί, καλή μεν αγαθών, η δε εναντία κακών». Πλάτων, Μενέξενος, 238c
«Η πολιτεία ανατρέφει τους ανθρώπους – η καλή τους κάνει καλούς, η αντίθετη κακούς»
Τις τελευταίες ημέρες πριν από τις γιορτές παρακολουθήσαμε, από τις τηλεοπτικές οθόνες μας, την πλήρη κονιορτοποίηση κάθε αξιακής κλίμακας που χρειάζεται μια κοινωνία για να διατηρεί συνοχή και συνέχεια.
Έννοιες όπως κόμμα, Βουλή, Κυβέρνηση, Πρωθυπουργός, αλλά και λέξεις όπως εντιμότητα, σεμνότητα, ηθική, απαξιώθηκαν δημόσια, κατά την κατάθεση στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής του επονομαζόμενου «Φραπέ» και των ομοίων του.
Φυσικά, δεν θα μπορούσα να έχω από τον άνθρωπο, του οποίου είδα να ξεδιπλώνεται η προσωπικότητα κατά την κατάθεση, απαίτηση για κάτι καλύτερο. Όμως από τα κόμματα, την Βουλή, την Κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό έχω απαιτήσεις.
Να δεχτώ ότι δεν γνωρίζω σε βάθος τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής, τα στρατιωτικά, τα ενεργειακά κλπ. και επομένως δεν μπορώ να εκφέρω έγκυρη άποψη γι’ αυτά. Να δεχτώ λοιπόν, χάριν της συζήτησης, ότι καλώς πήραμε τη θέση που πήραμε στο Ουκρανικό, καλώς τους στείλαμε τα όπλα, καλώς αγοράσαμε τις φρεγάτες Belharra και τα αεροπλάνα Rafale, καλώς συμφωνήσαμε για το LNG κ.ο.κ. Να δεχτώ ότι η Κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός έπραξαν τα βέλτιστα για την Ελλάδα – αφού εξ’ ορισμού αυτός είναι ο ρόλος τους.
Αυτό όμως που δεν μπορώ να δεχτώ – και εδώ έχω απαίτηση, όχι απλώς άποψη – είναι ότι οι ταγοί, οι κυβερνήτες και οι νομοθέτες του Έθνους έκαναν κολλητό και κουμπάρο τον «Φραπέ» και τον κάθε «Φραπέ». Νομίζω ότι αυτό είναι το βασικό. Επειδή, από τη στιγμή που έκαναν κολλητό και κουμπάρο ένα «Φραπέ», τα υπόλοιπα έρχονταν σαν φυσική συνέπεια.
Για να φθάσουν οι «Φραπέδες» να γίνουν βασικοί παίκτες της αγροτικής πολιτικής της χώρας, να εισπράττουν τεράστια ποσά από τις ευρωπαϊκές ενισχύσεις και να έχουν με τον υπουργό την άνεση που έχει ένα φιλαράκι ή ένας παράγοντας από τον οποίο εξαρτάται η πολιτική του επιβίωση (μην ξεχνάμε ότι σε έξι χρόνια άλλαξαν έξι υπουργοί στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης), δεν αρκούσε η τύχη.
Χρειαζόταν χημεία, κατανόηση και συνεργασία με ισχυρούς παράγοντες του πολιτικού συστήματος και, πρωτίστως, με την ίδια την κυβέρνηση. Άλλωστε, αυτή ωφελήθηκε τα μάλα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κρήτη, που οι «Φραπέδες» την έκαναν μπλε στις τελευταίες εκλογές.
Το πλέον επικίνδυνο, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι μέσα στη γενικευμένη και παρατεταμένη διαφθορά και συγκάλυψη ανατρέφονται νέες γενιές πολιτών, οι οποίοι είναι πολύ πιθανόν να θεωρούν αυτή την κατάσταση ως κανονικότητα και τους «Φραπέδες» πρότυπα. Ακόμη και οι μεγαλύτεροι διατρέχουμε τον κίνδυνο, αν δεν έχει ήδη συμβεί, να εθιστούμε σε αυτή την πραγματικότητα. Άλλωστε, μετράμε ήδη ευάριθμα σκάνδαλα για τα οποία δεν άνοιξε μύτη, ούτε κανενός ίδρωσε το αυτί. Ζούμε ήδη μια δεκαπενταετία συνεχών σκανδάλων (από τη λίστα Λαγκάρντ και τη Siemens, μέχρι τη Novartis, τις υποκλοπές, τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ) χωρίς ποτέ να νιώσει η κοινωνία ότι αποδόθηκε πραγματική ευθύνη.
Όμως – για να θυμηθώ μια φράση του Μάνου Χατζιδάκι – «σαν αρχίσει το πρόσωπο του Τέρατος να μη μας τρομάζει, πάει να πει πως αρχίζουμε να του μοιάζουμε»! Η συμπεριφορά των αρχόντων έχει ισχυρή παιδευτική επίδραση στην κοινωνία· και, αλίμονο για την κοινωνία ,«εάν το άλας μωρανθή, εν τίνι αλισθήσεται»;
Υπάρχουν, ευτυχώς, και φωνές που εκφράζουν την πίκρα, την αγανάκτηση και την αηδία που προκαλεί το απαράδεκτο της κατάστασης. Στις 28-12-2025 η Κυριακάτικη «Καθημερινή» είχε κύριο άρθρο με τίτλο: «Το ξήλωμα των «Φραπέδων», όπου σημειώνει: «Το ζητούμενο για το ελληνικό πολιτικό σύστημα στο σύνολό του είναι να τολμήσει την απεξάρτησή του από κάθε είδους «Φραπέδες»…»
Αν αυτό είναι το μεγάλο ζητούμενο (και πιστεύω πως όλοι το προσυπογράφουμε), τότε το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποιος θα πραγματοποιήσει το ξήλωμα των «Φραπέδων»; Διότι οι «Φραπέδες» είναι δημιούργημα της εξουσίας και αυτήν εξυπηρετούν. Το λεγόμενο «σύστημα» τούς καλεί και τούς χρησιμοποιεί, με το αζημίωτο, για τη «λάντζα της εξουσίας», τη βρόμικη δουλειά.
Βλέπουμε, άλλωστε, πώς υποδέχεται το «σύστημα» ακόμα και την υποψία δημιουργίας πολιτικής κίνησης από την πρόεδρο του Συλλόγου «Τέμπη 2023», κυρία Μαρία Καρυστιανού. Εκείνη, μαζί με τους άλλους γονείς και συγγενείς των θυμάτων, ανεβαίνουν, πέρα από τον ανείπωτο πόνο τους, έναν πραγματικό Γολγοθά εδώ και τρία χρόνια, στην προσπάθειά τους να βρουν το δίκιο τους· κάτι που θα έπρεπε να είναι απλό και αυτονόητο στη δημοκρατία μας. Όμως, μέσα στον άνισο αγώνα τους με το «σύστημα», έκαναν τον πόνο τους δύναμη. Απέδειξαν ότι μπορούν μεθοδικά, επίμονα και αποτελεσματικά να διεκδικούν το δίκιο τους και ότι έχουν τα κότσια να αντιπαλεύουν την ανικανότητα και την αναλγησία ενός ανενδοίαστου μηχανισμού. Ο αγώνας τους – όπως έγραφα τον Ιούλιο του 2025, μετά την ομιλία της κυρίας Καρυστιανού στα Χανιά – έχει γίνει εκ των πραγμάτων πολιτικός. Άπτεται της ασφάλειας, της υγείας, της παιδείας αλλά και της δικαιοσύνης και της δημοκρατίας, που δεν μπορούν να υπάρξουν η μια χωρίς την άλλη. Δηλαδή αφορά όλους μας.
Αν τα θέματα αυτά, μαζί με την εντιμότητα, τη σεμνότητα, την ηθική και τη διαφάνεια στη διαχείριση του δημοσίου χρήματος, γίνουν σημαία και πίστη ενός νέου φορέα, της Καρυστιανού ή κάποιου άλλου, τι άλλο έχει να αντιτάξει το «σύστημα» πέρα από διαβολή και συκοφαντία;
Οψόμεθα.
Αν θέλετε να λαμβάνετε τα κείμενα του Μ. Κουφάκη και σε ηλεκτρονική μορφή, μπορείτε να στείλετε ένα απλό email στο: e.koufakis@gmail.com
