Το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) είναι ένας θεσμός ο οποίος έρχεται όχι μόνο να επανασυνδέσει ακριβώς όπως υποδηλώνει ο τίτλος του τα άτομα άνω των 18 ετών – που για διαφορετικούς λόγους το καθένα δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την υποχρεωτική εννιάχρονη εκπαίδευση και δεν διαθέτει απολυτήριο Γυμνασίου – με τη μάθηση και την εκπαίδευση, αλλά κυρίως έρχεται να δώσει μια ευκαιρία στους ανθρώπους αυτούς να ανακτήσουν την αυτοπεποίθησή τους σε ό,τι έχει να κάνει με τη μόρφωση, να αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες που θα τους βοηθήσουν στο κομμάτι της αγοράς εργασίας, ακόμα και να αναπληρώσουν αυτό το αίσθημα του κοινωνικού αποκλεισμού το οποίο ειδικά σε μια κοινωνία που μετράει τα πάντα με βάση την ποσότητα (χρήματα, τίτλους, πτυχία κ.λπ.) μπορεί να γίνει καμιά φορά πολύ έντονο.
Ιδιαίτερα σημαντικό επίσης είναι το καθεστώς κάτω από το οποίο λειτουργεί αυτός ο θεσμός. Πρόκειται για μια φοίτηση η οποία είναι δωρεάν, κάνοντας έτσι την πρόσβαση στη μάθηση ελεύθερη για όλους, ανεξαρτήτου του κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου του καθενός και από την άλλη το ίδιο το εκπαιδευτικό μοντέλο δεν είναι το συμβατικό όπως στα ημερήσια σχολεία που βασίζεται στις εξετάσεις, στις εργασίες στο σπίτι, στην αυστηρή αξιολόγηση και αποστήθιση κάποιας ύλης. Οι εκπαιδευόμενοι εδώ μαθαίνουν κυρίως βιωματικά, υλοποιούν ομαδικές εργασίες και πρότζεκτ και δεν διδάσκονται μαθήματα με τη συνηθισμένη έννοια, αλλά «γραμματισμούς», δηλαδή γνωστικά πεδία που συνδέονται άμεσα με τις ανάγκες της καθημερινής ζωής και της σύγχρονης κοινωνίας. Οι βασικοί γραμματισμοί είναι η Ελληνική Γλώσσα, η Αγγλική Γλώσσα, τα Μαθηματικά, η Πληροφορική, οι Φυσικές Επιστήμες, η Κοινωνική Εκπαίδευση, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Αισθητική Αγωγή. Επιπλέον, το πρόγραμμα το σχολικό είναι ιδιαίτερα ευέλικτο και προσαρμόζεται στις ανάγκες των ενήλικων εκπαιδευόμενων ενώ οι ώρες που εκπονούνται τα μαθήματα είναι απογευματινές ώστε να εξυπηρετούνται όσοι έχουν και άλλες υποχρεώσεις ιδίως το πρωί με δουλειά και οικογένεια. Παράλληλα, παρέχεται και συμβουλευτική υποστήριξη από σύμβουλο Σταδιοδρομίας και σύμβουλο ψυχολόγο, με στόχο την προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ενδυνάμωση των εκπαιδευομένων.
Το έργο το οποίο επιτελούν ειδικά τα δύο Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας του νομού μας (ένα στα Μισίρια και ένα στον Πλακιά το οποίο για τα δύο επόμενα χρόνια θα λειτουργεί στις Μέλαμπες) – σε όλη την Ελλάδα λειτουργούν 82 συνολικά, μάλιστα τα 12 σε Καταστήματα Κράτησης – επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί σε μια ειδική ημερίδα που έλαβε χώρα στο Ξενία το απόγευμα της Δευτέρας, την οποία διοργάνωσαν τα δύο σχολεία. Όπως ανέφερε στην ομιλία της η Αλεξάνδρα Κισσανδράκη, υποδιευθύντρια ΣΔΕ Ρεθύμνου: «Όλα αυτά τα χρόνια εκατοντάδες συμπολίτες μας αποφοίτησαν από το σχολείο μας. Πολλοί συνέχισαν τις σπουδές τους στο Λύκειο, ενώ αρκετοί προχώρησαν ακόμη και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποδεικνύοντας ότι η μάθηση δεν έχει ηλικία και ότι οι δεύτερες ευκαιρίες μπορούν να αλλάξουν ζωές. Κατά τη φετινή σχολική χρονιά, το ΣΔΕ Ρεθύμνου και το εκτός έδρας τμήμα Αγίου Βασιλείου φιλοξένησαν συνολικά 85 εκπαιδευομένους. Η χρονιά υπήρξε ιδιαίτερα δημιουργική και παραγωγική. Θα ήθελα να συγχαρώ θερμά όλους τους εκπαιδευόμενούς μας για την προσπάθεια, την επιμονή και τη δύναμη ψυχής που επιδεικνύουν καθημερινά. Αποτελούν ζωντανό παράδειγμα ότι ποτέ δεν είναι αργά να θέσουμε νέους στόχους και να διεκδικήσουμε τα όνειρά μας».
Από την πλευρά του ο Αντώνης Τσουρδαλάκης, διευθυντής Εσπερινού ΕΠΑΛ Σπηλίου, υπεύθυνου Παιδείας του δήμου Αγίου Βασιλείου, στον χαιρετισμό που έκανε, μεταξύ άλλων, ανέφερε πως η λειτουργία του ΣΔΕ του Αγίου Βασιλείου σε συνδυασμό με τη λειτουργία του Εσπερινού ΕΠΑΛ Σπηλίου συνιστούν μαζί μια ολοκληρωμένη εκπαίδευση την οποία οραματίστηκε η δημοτική αρχή για τους ανθρώπους της ενδοχώρας, δίδοντάς τους έτσι πρόσβαση σε ευκαιρίες που μπορεί να θεωρούνταν υπό άλλες συνθήκες «χαμένες».
«Πριν έξι χρόνια περίπου το 2019 μετά από προσπάθεια και θέληση της δημοτικής αρχής ιδρύσαμε το Παράρτημα του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας, το Παράρτημα Αγίου Βασιλείου με έναν σημαντικό αριθμό μαθητών και το σχολείο που λειτούργησε στο Γυμνάσιο Σπηλίου, εκεί που σήμερα λειτουργεί στεγαζόμενο και το Εσπερινό ΕΠΑΛ Σπηλίου. Η προχθεσινή μέρα ήταν μια ιδιαίτερα σημαντική μέρα για τους μαθητές εκείνης της χρονιάς, του 2019-20, μια και χθες το μεγαλύτερο μέρος αυτών των μαθητών, οι περισσότεροι πήραν το απολυτήριο λυκείου από το εσπερινό ΕΠΑΛ Σπηλίου. Ήταν μια διαδρομή την οποία είχαμε οραματιστεί ως δημοτική αρχή, ιδρύσαμε τα σχολεία και το Εσπερινό ΕΠΑΛ σαν συνέχεια του ΣΔΕ και δώσαμε τη δυνατότητα σε δεκάδες μαθητών προχθές να πάρουν το απολυτήριο του λυκείου, το πτυχίο της ειδικότητας που επέλεξαν και να τους δώσουμε και τη δυνατότητα να προχωρήσουμε ακόμα και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση».
Σημειώνεται πως το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ρεθύμνου (συστεγάζεται στο σχολικό κτήριο του 4ου Γυμνασίου στα Μισίρια), κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, θα είναι ανοιχτό κάθε Πέμπτη, από τις 18:00 έως τις 21:00, για εγγραφές στο σχολικό έτος 2026-27 και για χορήγηση βεβαιώσεων φοίτησης. Για πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να καλέσουν στο τηλέφωνο 28310 35519. Επιπλέον, σημειώνεται πως η Πράξη με τίτλο «Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας (Σ.Δ.Ε.)» εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» και συγχρηματοδοτείται από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο – ΕΚΤ+).
Μαμά τριών κοριτσιών, γιαγιά τριών εγγονιών, απτόητη μαθήτρια
Μπορεί για τις νεότερες γενιές που έχουν δεδομένη την επαφή με τα «γράμματα» να ακούγεται εύκολο, ωστόσο δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση το να ξανακάτσει ένας ενήλικας στα θρανία ειδικά αν δεν είχε ποτέ άλλοτε στο παρελθόν κάποια ουσιαστική επαφή με το διάβασμα.
Μιλώντας στα «Ρ.Ν.» η Μαρία Σκεπετζή, μητέρα τριών ενήλικων πια γυναικών και γιαγιά τριών εγγονιών, εξηγεί πως στα 50 της η επιστροφή στα θρανία ενείχε ειδικά στην αρχή μεγάλη αγωνία και άγχος, ωστόσο διαπίστωσε στην πορεία όχι μόνο το πόσο πολύ της άρεσε όλο το κλίμα του σχολείου αλλά όπως λέει χαρακτηριστικά η τάξη έγινε το δεύτερό της σπίτι. Όπως περιγράφει, το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας προέκυψε από την ανάγκη της αδερφής της να αποφοιτήσει από το γυμνάσιο, η οποία τη συμπαρέσυρε σε αυτό το ταξίδι το οποίο κατέληξε να είναι και η δική της προσωπική εμπειρία ζωής.
«Επέλεξα να φοιτήσω στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας ίσως επειδή το μετάνιωσα που άφησα μικρή το σχολείο – τότε δεν ήταν τόσο απαραίτητο όπως τώρα – και ήταν κάτι σαν απωθημένο. Ξεκίνησε με την αδερφή μου πιο πολύ που αυτή το κυνηγούσε λίγο περισσότερο και το μάθαμε την τελευταία μέρα, την τελευταία στιγμή. Ξεκινήσαμε δειλά – δειλά, το αγαπήσαμε τόσο πολύ όμως στην πορεία, ήταν το δεύτερό μας σπίτι. Τα βρήκαμε τόσο πολύ με τους καθηγητές και με τους συμμαθητές μας. Έχουμε γίνει μια ομάδα, σαν να ήμασταν από πάντα παρέα».
Η Μαρία επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη δυσκολία στη φοίτησή της ήταν περισσότερο η εξισορρόπηση ανάμεσα στην κούραση των υποχρεώσεων της καθημερινότητας και των υποχρεώσεων του σχολείου, ωστόσο το θετικό κλίμα που επικρατούσε στις ώρες των μαθημάτων αποζημίωνε την όποια κόπωση. «Δυσκολία το σχολείο δεν είχε γιατί οι καθηγητές μας βοήθησαν τόσο πολύ, ήταν τόσο ωραία όσα μας διδάξανε, που δεν μας δυσκόλεψε αυτό. Το πιο δύσκολο ήταν ότι έπρεπε να έρθουμε μετά τη δουλειά, να προλάβουμε να πάμε, η κούραση που είχαμε, αλλά και πάλι με το που καθόμασταν στα θρανία έφευγε όλη η κούραση γιατί είναι τόσο ωραία. Είναι και οι δράσεις που πηγαίναμε, πηγαίναμε σε εκθέσεις και σινεμά και σε θέατρο, σε πολλά μέρη, εκδρομές ολοήμερες. Δηλαδή γινόμασταν παιδιά ξανά».
Η ίδια αναφέρει ότι αποφοιτώντας τώρα από το Γυμνάσιο θα συνεχίσει του χρόνου στο Εσπερινό Λύκειο, ενώ για όποιον το σκέφτεται ή διστάζει να ξεκινήσει μια αντίστοιχη προσπάθεια, επισημαίνει: «Να μην το σκέφτεται καθόλου, είναι από τις ωραιότερες εμπειρίες της ζωής μου. Πραγματικά δεν το μετάνιωσα ούτε μια στιγμή».
Υπόθεση οικογενειακή
Η αδερφή της Μαρίας, η Ελευθερία Σκεπετζή, από την πλευρά της, στην ομιλία που έκανε περιγράφοντας την εμπειρία της στο ΣΔΕ Ρεθύμνου ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Θυμάμαι την πρώτη μέρα που ξεκινήσαμε. Ξεκινήσαμε δειλά – δειλά και με την αγωνία και το άγχος να τα καταφέρουμε του πως θα είναι να καθόμαστε πάλι στα θρανία σε αυτή την ηλικία. Όμως κάθε μέρα που περνούσε είχε περισσότερο ενδιαφέρον. Μπορώ να πω με σιγουριά ότι αυτά τα δύο χρόνια ήταν μια μοναδική εμπειρία γεμάτη δημιουργικότητα, ένας ανεκτίμητος χρόνος που με έφερε κοντά με υπέροχους ανθρώπους. Από το μάθημα μέχρι τις συζητήσεις που κάναμε το υπέροχο κλίμα που υπήρχε και την ομαδικότητα που είχαμε μες στην τάξη. Νομίζω ότι αυτά τα δύο χρόνια δεν ήταν μόνο η γνώση που πήραμε αλλά και το να πιστέψουμε στον εαυτό μας και στις δυνατότητές μας. Ο κάθε ένας από εμάς είχε τους δικούς του λόγους που δεν μπόρεσε να συνεχίσει στο σχολείο. Για εμένα ήταν μια μεγάλη επιθυμία που είχε μείνει πίσω καθώς τότε έδωσα την προτεραιότητα στο να κάνω την οικογένειά μου και τα παιδιά μου. Όμως είχα την ανάγκη να εκπληρώσω αυτή την επιθυμία και όλο αυτό βήμα αποδεικνύει ότι ποτέ δεν είναι αργά και όταν έχουμε θέληση μπορούμε να καταφέρουμε πολλά σε όποια ηλικία και να είμαστε».
Η Ελευθερία πέρα από την αδερφή της Μαρία ωστόσο συμπαρέσυρε στην επιστροφή στα θρανία και την ξαδέρφη της Αθηνά Καλαϊτζάκη η οποία και εκείνη πλέον είναι απόφοιτη του ΣΔΕ Ρεθύμνου. Στη δική της ομιλία περιγράφει πως το όνειρο της ξαδέρφης της έγινε στο τέλος και δικό της: «Πριν ένα χρόνο ξαναζωντανέψαμε τα μαθητικά μας χρόνια. Το σχολείο ήρθε στη ζωή μου από μια επιθυμία της ξαδέρφης μου να τελειώσει του γυμνάσιο, με έπεισε να πάμε παρέα και μαζί της ήρθε και η αδερφή της. Κάθε απόγευμα ήμασταν εκεί, στα θρανία μας. Αυτό το σχολείο έγινε το δικό μας καταφύγιο όπου η κούραση μεταμορφωνόταν σε ξεκούραση. Έτσι, η επιθυμία της ξαδέρφης μου να τελειώσει το γυμνάσιο έγινε και δική μου. Γνώρισα ανθρώπους με διαφορετικούς χαρακτήρες, δέσαμε όμως μεταξύ μας, γίναμε μια ομάδα, βοηθούσαμε ο ένας τον άλλον και περνούσαμε πολύ ωραία. Δεν είναι το τέλος όμως εδώ. Για κάποιους θα έχει και συνέχεια γιατί θα συναντηθούμε και στο λύκειο όπως έχουμε πει».
Δεύτερη ευκαιρία στη μάθηση, δεύτερη ευκαιρία στη ζωή
Η Μουσπέπα Ντάβε ήρθε στο Ρέθυμνο από την Αλβανία πριν 15 χρόνια και οι συνθήκες διαμορφώθηκαν έτσι που να μην καταφέρει να τελειώσει το γυμνάσιο, πράγμα που της άφησε ένα κενό μέσα της καθώς η αγάπη της για το σχολείο και τη μάθηση ήταν μεγάλη. Με την παρότρυνση και την ενθάρρυνση της φίλης της Μαριάννας όπως περιγράφει, ωστόσο, κατάφερε τελικά να ξαναποκτήσει επαφή με το σχολείο και να πάρει πολυπόθητο πτυχίο του γυμνασίου βάζοντας τώρα πλώρη για το λύκειο. «Οι συνθήκες το φέρανε έτσι ώστε να μην τελειώσω το σχολείο. Αυτά τα χρόνια γνώρισα τη φίλη μου τη Μαριάννα, και μου έλεγε πάντα «εσύ μπορείς» και ήξερε πόσο πολύ το ήθελα και εγώ έλεγα «όχι είμαι πολύ πίσω δεν θα πάω ποτέ». Και εκείνη μου απαντούσε «εσύ μπορείς, θα πας μια μέρα». Και κοίτα που ήρθε η μέρα και ήρθα και ήταν τα καλύτερα χρόνια τα τελευταία που πέρασα. Περάσαμε πολύ ωραία αυτά τα δύο χρόνια τα οποία πέρασαν σαν δύο μέρες για εμένα».
Από την πλευρά της η Σταυρούλα Ζαφειροπούλου περιγράφοντας τη δική της προσωπική εμπειρία τόνισε: «Κάποιοι μου είπαν «τι θέλεις να πας να κάνεις στο σχολείο τόσο χρονών;». Εγώ όμως το κατάφερα. Δεν ήταν σίγουρο ότι θα τα καταφέρω και όμως το κατάφερα. Από τον Οκτώβρη του 2025 άρχισα διστακτικά αλλά με πολλή όρεξη το ταξίδι της μάθησής μου. Όλοι οι καθηγητές από την πρώτη στιγμή κιόλας έδειξαν ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο. Υπήρξαν δυσκολίες πολλές. Και θύμωσα και έκλαψα και χάρηκα. Πέφτεις και προσπαθείς να σηκωθείς. Είμαι πολύ χαρούμενη και περήφανη με τον εαυτό μου που κατάφερα να μάθω από το σχολείο. Δεν το φανταζόμουν ποτέ. Το απολυτήριο το αφιερώνω στη μνήμη της μαμάς μου που σίγουρα θα είναι υπερήφανη για εμένα, σε όλη την υπόλοιπη οικογένειά μου. Επόμενος στόχος είναι το λύκειο. Δεν πρέπει ποτέ μα ποτέ να το βάζουμε κάτω. Δεν θα λέμε δεν μπορώ. Μπορώ και θα τα καταφέρω. Είναι αλήθεια και το πιστεύω και εγώ τώρα πια ότι τα μαθητικά χρόνια δεν τα αλλάζω με τίποτα».
