Υπό κατάρρευση το ΕΣΥ σύμφωνα με έρευνα του Κέντρου Έρευνας και Εκπαίδευσης στη Δημόσια Υγεία, την Πολιτική Υγείας και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΚΕΠΥ)
Σε οριακή κατάσταση λειτουργίας εξακολουθούν να βρίσκονται τα μικροβιολογικά και διαγνωστικά εργαστήρια του Ρεθύμνου, εξαιτίας του clawback, ενός αυτόματου συστήματος «επιστροφής χρημάτων» προς τον ΕΟΠΥΥ, το οποίο έχει δημιουργήσει υπέρογκα χρέη για τους εργαστηριακούς γιατρούς και έχει καταστήσει ελάχιστη την αποζημίωσή τους για τις εξετάσεις που διενεργούν. Ουσιαστικά, ο ΕΟΠΥΥ ορίζει κάθε χρόνο έναν κλειστό προϋπολογισμό για τις εξετάσεις των ασφαλισμένων, όταν το συνολικό κόστος των εξετάσεων ξεπερνά το όριο του προβλεπόμενου αυτού προϋπολογισμού, κάτι που συμβαίνει στην πραγματικότητα κάθε μήνα, η υπέρβαση θεωρείται «οφειλή» των εργαστηρίων προς τον ΕΟΠΥΥ και παρακρατείται αυτόματα μέσω του clawback. Έτσι, οι γιατροί καλούνται να επιστρέψουν έως και 50% των χρημάτων από τις εργαστηριακές εξετάσεις, παρότι οι εξετάσεις έχουν ήδη πραγματοποιηθεί για λογαριασμό των ασφαλισμένων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι εργαστηριακοί γιατροί να αποζημιώνονται μόλις για το 20% περίπου των εξετάσεων που εκτελούν, αφού από το ήδη χαμηλό ποσό αποζημίωσης αφαιρείται, πέρα από το clawback και μία άλλη υποχρεωτική έκπτωση, το rebate, που κάνουν τα εργαστήρια στον ΕΟΠΥΥ, ανάλογα με τον όγκο εξετάσεων και τις εισπράξεις, καθώς και ο προκαταβλητέος φόρος, δηλαδή το 20% περίπου, που παρακρατεί το κράτος. Παρά τις έντονες διαμαρτυρίες των εργαστηριακών γιατρών, οι οποίοι μερικούς μήνες νωρίτερα είχαν προχωρήσει σε Πανελλαδική απεργία και συμβολικό κλείσιμο των εργαστηρίων για μία ημέρα, ελάχιστα έχουν αλλάξει έκτοτε, με την έλλειψη ρευστότητας και την αδυναμία αποπληρωμής των χρεών να αποτελούν μόνιμα προβλήματα για τους εργαστηριακούς γιατρούς.
Συγκεκριμένα, μετά τις αντιδράσεις, το Υπουργείο Υγείας μηδένισε το clawback στις καρδιαγγειακές εξετάσεις, καθώς και για τον μήνα Αύγουστο του 2025, ενώ αύξησε και την ιατρική αμοιβή στους ιδιώτες γιατρούς κατά 30%, από τα 10 στα 13 ευρώ. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.» η Αναστασία Καπελέρη, Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ρεθύμνου και Πρόεδρος της προσωρινής διοίκησης των εργαστηριακών ιατρών Κρήτης, τα παραπάνω μέτρα στήριξης κρίνονται ανεπαρκή και δεν εξυπηρετούν την βιωσιμότητα των εργαστηριακών ιατρείων. «Είμαστε σε συνεχείς διαπραγματεύσεις για το τι μπορούμε να κάνουμε, δεν έχει αλλάξει όμως τίποτα το ιδιαίτερο. Η οριακή κατάσταση συνεχίζεται, απλά υπάρχει μία μικρή βοήθεια από τα καρδιαγγειακά, τα οποία είναι πλέον χωρίς clawback, όμως πολύ μικρή, διότι αυτά έχουν ουσιαστικά τελειώσει και είναι λίγοι αυτοί που δεν τα έχουν κάνει ήδη», ανέφερε και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε μηδενικές υποβολές, αλλά τον προηγούμενο μήνα, τα χρήματα που πήραμε δεν έφταναν για στοιχειώδη έξοδα, σε κάποια εργαστήρια ούτε καν για την αποπληρωμή του ΕΦΚΑ τους».
«Συσσωρευμένα τεχνητά και μη παραγραφόμενα χρέη»
Επιπλέον, σύμφωνα με την κ. Καπελέρη, οι εργαστηριακοί γιατροί έρχονται επίσης αντιμέτωποι με τα συσσωρευμένα «τεχνητά» και μη παραγραφόμενα χρέη, που έχουν επίσης προκύψει από το clawback. Οι γιατροί καλούνται δηλαδή να επιστρέψουν χρήματα σε μορφή δόσεων και να αποπληρώσουν παλιές οφειλές, σε ένα χρονοδιάγραμμα που έχει θεσπίσει ο ΕΟΠΥΥ, του οποίου η αποπληρωμή με τα σημερινά δεδομένα ολοκληρώνεται το 2035. Ουσιαστικά επειδή πρόκειται για μεγάλα ποσά, οι δόσεις είναι επίσης πολλές και τα εργαστηριακά ιατρεία αποπληρώνουν σήμερα οφειλόμενα ποσά από το 2022. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τα εργαστήρια δεν έχουν καθόλου ρευστότητα, ενώ τα συσσωρευμένα χρέη φτάνουν σε υπέρογκα ύψη. «Όλα τα εργαστήρια είναι χρεωμένα. Κάθε μήνα, τα ιατρεία επιβαρύνονται με το 70% του clawback προηγούμενου μήνα, ενώ αποζημιωνόμαστε τρεις μήνες πίσω. Δηλαδή εμείς για τον Δεκέμβρη αποζημιωθήκαμε για τον Σεπτέμβριο. Πληρωνόμαστε δηλαδή με διαφορά τριών μηνών – είμαστε τρεις πίσω», ανέφερε μεταξύ άλλων η κ. Καπελέρη. Ουσιαστικά τα ιατρεία επιστρέφουν λόγω clawback το 70% των οφειλών στον ΕΟΠΥΥ για τον προηγούμενο μήνα και το υπόλοιπο 30% αθροίζεται με το 30%, υπόλοιπο όλων των μηνών του χρόνου και αποπληρώνεται σε δεύτερο χρόνο, συνήθως μερικούς μήνες αργότερα. Σύμφωνα με την κ. Καπελέρη, ταυτόχρονα τρέχουν και παλαιότερα δοσολόγια αποπληρωμής χρεών και συγκεκριμένα το 30% του 2022 σε 12 δόσεις, ενώ εκκρεμούν το 30% του 2023, του 2024 αι του 2025. «Όταν αυτοί λοιπόν βάζουν όλες αυτές τις δόσεις του clawback ταυτόχρονα, μηδενίζεται η υποβολή και δεν παίρνουμε χρήματα. Τον Μάρτιο θα τελειώσει το 30% του 2022. Αν περιμένουν τότε για να προσθέσουν καινούργιο δοσολόγιο, ουσιαστικά μας πάνε με αργούς ρυθμούς σε «θάνατο», γιατί τώρα είμαστε διασωληνωμένοι στην εντατική», συμπλήρωσε.
Οι εργαστηριακοί γιατροί ζητούν να διαγραφούν τα χρέη που τους έχουν επιβληθεί, να εφαρμοστούν διαγνωστικά πρωτόκολλα ώστε να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη συνταγογράφηση και να αυξηθεί ο προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ, ώστε κάθε εξέταση που εκτελείται να αποζημιώνεται δίκαια. Μάλιστα η κ. Καπελέρη τόνισε στα «Ρ.Ν.», ότι κοντά στο 90% των διαγνωστικών εξετάσεων στην χώρα πραγματοποιείται από τα ιδιωτικά εργαστηριακά ιατρεία, με αποτέλεσμα μία ενδεχόμενη κατάρρευση του κλάδου να έχει άμεσες συνέπειες για τους ασφαλισμένους και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Μέχρι στιγμής, η απογοήτευση που επικρατεί στον κλάδο δεν έχει επιτρέψει το άνοιγμα της συζήτησης για ανανέωση των κινητοποιήσεων από το νέο έτος, αλλά σύμφωνα με την πρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου, η κατάσταση βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση.
Το ΕΣΥ σε οριακό σημείο αντοχής
Σε κατάσταση σταδιακής κατάρρευσης βρίσκεται το ΕΣΥ, σύμφωνα με έρευνα του Κέντρου Έρευνας και Εκπαίδευσης στη Δημόσια Υγεία, την Πολιτική Υγείας και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΚΕΠΥ), με τίτλο «Το ΕΣΥ σε οριακό σημείο αντοχής: μια διαχρονική αποτίμηση της απόδοσης του στον απόηχο της οικονομικής και πανδημικής κρίσης (2009-2024)». Σύμφωνα με την έρευνα, παρά την αύξηση των συνολικών δαπανών υγείας τα χρόνια της πανδημίας, οι πόροι δεν κατευθύνθηκαν ουσιαστικά στο δημόσιο σύστημα, ενώ ενισχύθηκε ο ιδιωτικός τομέας. Το μόνιμο προσωπικό μειώθηκε, τα δημόσια νοσοκομεία και η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας υπολειτουργούν και οι χειρουργικές επεμβάσεις και νοσηλείες δεν έχουν επανέλθει στα προ πανδημίας επίπεδα. Σημαντικό ποσοστό πολιτών αδυνατεί να καλύψει βασικές ανάγκες υγείας, με τις κοινωνικές ανισότητες να οξύνονται. Η μελέτη καταλήγει στο ότι το ΕΣΥ βρίσκεται σε οριακό σημείο και απαιτούνται άμεσες, γενναίες επενδύσεις σε χρηματοδότηση και ανθρώπινο δυναμικό για να ανακάμψει. «Ο υπουργός βγαίνει και πανηγυρίζει για τη βελτίωση του ΕΣΥ, που δεν υπάρχει σε καμία περίπτωση», σχολίασε η κ. Καπελέρη και επίσης σημείωσε: «Ο υπουργός καμαρώνει ότι τον Αύγουστο ήταν 0% το clawback. Παρά το 0% clawback όμως, εμείς αποζημιωθήκαμε μόλις για το ένα έκτο των εξετάσεων που πραγματοποιήσαμε, από 2000 πήραμε μόνο 400 ευρώ, γιατί ήταν η υποβολή χαμηλή, σε έναν μήνα που τα περισσότερα εργαστήρια ήταν κλειστά για 15 μέρες. Αν η υποβολή είναι μηδενική, θα είναι χαμηλό και το clawback, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι το Υπουργείο έχει πάρει μέτρα για να μειώσει ουσιαστικά το clawback». Επιπλέον, η πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου ανέφερε: «Λέει ο υπουργός ότι ανέβασε την επίσκεψη 30% στους ιδιωτικούς γιατρούς. Ήταν 10 και πήγε 13 ευρώ. Και βγαίνει και λέει ότι κάναμε αύξηση 30%. Ένας που δεν καταλαβαίνει θα πει μπράβο καλά πάει το Υπουργείο, δίνει χρήματα στους γιατρούς. Δεν δίνει όμως».
