1.152 γυναίκες έχει εξυπηρετήσει από το 2013 το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών του δήμου Ρεθύμνης – 8 με 10 νέα περιστατικά κάθε μήνα
Έναν διαρκή αναστοχασμό, σχετικά με την γλώσσα που χρησιμοποιείται, την συμπεριφορά που υιοθετείται και τα πρότυπα που προβάλλονται απαιτεί η προσπάθεια για την καταπολέμηση των έμφυλων ανισοτήτων και του σεξισμού εις βάρος των γυναικών σήμερα. Παρά τα βήματα προόδου και την ελαφρά μεταβολή από παραδοσιακές, αναχρονιστικές αντιλήψεις, η σεξιστική ρητορική εξακολουθεί να κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο, συχνά με έμμεση και καμουφλαρισμένη μορφή. Ο σεξισμός εκφράζεται πλέον με εμφανή τρόπο, αλλά και μέσα από έμμεσες, συγκαλυμμένες μορφές λόγου και στάσεων που διαιωνίζουν στερεότυπα και ανισότητες. Οι αυξανόμενες κοινωνικές προσδοκίες και η διαρκής αντιμετώπιση σεξιστικών συμπεριφορών επιβαρύνουν μάλιστα την ψυχική υγεία των γυναικών και προκαλούν συναισθηματική και ψυχολογική φόρτιση. Η έμφυλη βία παραμένει ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, με μεγάλο αριθμό γυναικών να υφίσταται κακοποίηση στο οικογενειακό περιβάλλον, κυρίως από συντρόφους ή συζύγους. Αν και οι παραδοσιακές απεικονίσεις της γυναίκας έχουν σε μεγάλο βαθμό μεταβληθεί, η γυναικεία παρουσία εξακολουθεί σε αρκετές περιπτώσεις να αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο θέασης ή σχολιασμού, με σεξιστικές προεκτάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η κατανόηση της ιστορικής πορείας της γυναίκας στην πάροδο των αιώνων αποτελεί βασικό βήμα για την ενίσχυση της ισότητας και την αντιμετώπιση των έμφυλων διακρίσεων, ενώ μόνο μέσα από την ενημέρωση, την εκπαίδευση και την κοινωνική ευαισθητοποίηση, μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την εξάλειψη των έμφυλων ανισοτήτων.
Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα της γυναίκας στις 8 Μαρτίου και σε μία προσπάθεια να τιμήσουν τον ρόλο των γυναικών σήμερα, η Διεύθυνση Κοινωνικών Υπηρεσιών, σε συνεργασία με το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών και τη Δημοτική Επιτροπή Ισότητας του δήμου Ρεθύμνης, διοργάνωσαν εκδήλωση αφιερωμένη στην εξωτερική εμφάνιση της γυναίκας όπως αυτή διαμορφώνεται, ερμηνεύεται και επαναπροσδιορίζεται μέσα στον χρόνο και στο κοινωνικό πλαίσιο. Η εκδήλωση συνοδεύτηκε από τα εγκαίνια δύο καλλιτεχνικών εκθέσεων, επίσης αφιερωμένων στη γυναίκα. Η πρώτη έκθεση έχει τίτλο «Η εικόνα της γυναίκας μέσα στον χρόνο» και περιλαμβάνει μία σύνθεση φωτογραφιών, που αποτυπώνουν την καθημερινότητα, την μόδα, τις κοινωνικές συνθήκες και τις αλλαγές στην εικόνα της γυναίκας μέσα στις δεκαετίες. Η έκθεση επιμελείται από την Ελευθερία Γαλανάκη. Η δεύτερη έκθεση έχει τον τίτλο «Γυναίκα» και αποτελεί ένα εικαστικό εγχείρημα μαθητών από τα Μαθήματα Φωτογραφίας Ρεθύμνου, που αποτυπώνει τη θηλυκότητα, την τρυφερότητα, τη μητρότητα, τη δύναμη αλλά και την ανθεκτικότητα της γυναικείας παρουσίας .Επιμελητής της έκθεσης είναι ο Γιώργος Καραταράκης, ιστορικός Τέχνης. Όπως ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Άννα Ελευθεριάδου Γκίκα, «Προσπαθούμε κάθε χρόνο, να μην γιορτάζουμε και τιμούμε την γυναίκα μόνο εστιάζοντας τον Νοέμβρη στην καταπολέμηση της βίας εις βάρος των γυναικών, αλλά να την τιμούμε και να την χαιρόμαστε και τον υπόλοιπο χρόνο, με αισιόδοξες αφορμές». Η Αλεξάνδρα Μουστάκα ήταν η συντονίστρια της ομιλίας.
Αντίστοιχα, η κ. Γαλανάκη ανέφερε στα «Ρ.Ν.»: «Η ιδέα μου δημιουργήθηκε βλέποντας τα σημερινά κορίτσια, τα οποία έχουν μία λατρεία με την εικόνα τους, γιατί συνέχεια φωτογραφίζονται και εκεί σκέφτηκα γιατί να δείξω την εικόνα της γυναίκας μέσα στον χρόνο και να την δουν οι νέοι. Όμορφα είναι και σήμερα τα κορίτσια, χωρίς να έχουν αυτό το άγχος της ομορφιάς, αυτό αντικατοπτρίζεται στο πρόσωπό τους και στο μέσα τους. Είμαστε το μέσα μας, το έξω μας πολύ λίγο παίζει σημασία, αρκεί να το πώς αισθανόμαστε οι ίδιοι».
«Δεν είσαι η μόνη, δεν είσαι μόνη»
Συνολικά 1.152 γυναίκες έχει εξυπηρετήσει από το 2013, όταν και πρωτοσυστάθηκε, μέχρι σήμερα, το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών του δήμου Ρεθύμνης. Το κέντρο εξυπηρετεί κάθε μήνα 8-10 νέα περιστατικά γυναικών, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η Ελένη Φουρναράκη, κοινωνιολόγος του Κέντρου. Η κ. Φουρναράκη μίλησε για τις πτυχές της έμφυλης βίας και ανέπτυξε τον ρόλο του Κέντρου στο Ρέθυμνο και τις ομάδες που εξυπηρετεί. «Βλέπουμε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών που απευθύνεται σε εμάς είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας και καταγγέλλουν ως κακοποιητή τους, τον σύζυγό ή τον σύντροφο και οι περισσότερες έχουν παιδιά», σημείωσε η κ. Φουρναράκη και επίσης σχολίασε: «Βλέπουμε ότι όσο περνούν τα χρόνια, η γυναίκα πιο εύκολα θα ζητήσει βοήθεια και θα επικοινωνήσει μαζί μας, παρόλα αυτά υπάρχουν ακόμα τα ταμπού και το κοινωνικό στίγμα, που κάνουν την γυναίκα να μην θέλει να απευθυνθεί σε εμάς. Εμάς το μότο μας είναι «δεν είσαι η μόνη, δεν είσαι μόνη». Αυτό θέλουμε να μάθουν όλες οι γυναίκες, γι’ αυτό θέλουμε να απευθύνονται σε εμάς, ότι εμείς είμαστε εδώ για αυτές, για να τις βοηθήσουμε. Επίσης, η γυναίκα που θα απευθυνθεί σε εμάς δεν χρειάζεται να είναι θύμα βίας, αλλά μπορεί να έχει άλλες ανάγκες, όπως το να είναι άνεργη, να είναι μόνος γονιός και να θέλει στήριξη, να είναι άστεγη», κατέληξε η κ. Φουρναράκη.
Σεξιστική η απεικόνιση της γυναίκας σε ΜΜΕ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Μπορεί μεν ο τρόπος αναπαραγωγής της εικόνας της γυναίκας στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης, να έχει αλλάξει από τα παραδοσιακά πρότυπα, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο σεξιστικού λόγου, σύμφωνα με όσα δήλωσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η Υβόν Κοσμά, πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Πανεπιστημίου Κρήτης και επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου. «Το θέμα είναι το πώς τα μέσα αναπαράγουν και διαιωνίζουν συγκεκριμένα έμφυλα πρότυπα, τα οποία είναι κατά βάση καταπιεστικά. Δεν αναπαράγονται με τον ίδιο τρόπο, δεν έχουμε τόσο εύκολα την αναπαραγωγή των παραδοσιακών προτύπων, αλλά εξακολουθούμε να έχουμε μία αναπαραγωγή που αφορά τις γυναίκες στο αντικείμενο του βλέμματος, ως αντικείμενο σεξιστικού λόγου. Οπότε ναι μεν υπάρχει μία μετακίνηση, αλλά είναι διαφορετικός ο τρόπος, βλέπουμε δηλαδή πολύ πιο σπάνια διαφημίσεις με τις γυναίκες νοικοκυρές, αλλά από την άλλη βλέπουμε επίσης και το πώς στα social media και ΜΜΕ προβάλλεται ένα πρότυπο, το οποίο σε πολύ μεγάλο βαθμό αναπαράγει κάποια ιδεώδη, τα οποία είναι και μη ρεαλιστικά και καταπιεστικά», σχολίασε, στο πλαίσιο παρέμβασής της στην εκδήλωση με θέμα «Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης στην εικόνα των γυναικών».
Φανερός, συγκαλυμμένος και υποσυνείδητος σεξισμός
Σημαντικό μπορεί να είναι το αποτύπωμα που θα αφήσει σε μία γυναίκα μία σεξιστική συμπεριφορά απέναντί της, με αποτέλεσμα να κρίνεται αναγκαίο τόσο το να γνωρίζει πώς να την αναγνωρίσει, όσο και να χτίσει εργαλεία και μηχανισμούς που θα της προσδώσουν ανθεκτικότητα. Η Ελένη Ευστρατία Περράκη, ψυχολόγος του Κέντρου Συμβουλευτικής, ανέλυσε τόσο την έννοια του σεξισμού, όσο και το πώς το ίδιο το άτομο επηρεάζεται από την κοινωνία. Μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η κ. Περράκη, ανέφερε «Έχουμε τον φανερό και έκδηλο σεξισμό, δηλαδή η φανερή υποτίμηση της γυναίκας και έχουμε και τον συγκαλυμμένο σεξισμό, δηλαδή το πώς ο σεξισμός μπορεί να φαίνεται ως κάτι προσβλητικό, αλλά ταυτόχρονα και σαν κάτι όμορφο για την γυναίκα». Ένα τρίτο είδος σεξισμού, είναι ο λανθάνων, που είναι ασυνείδητος και δεν κατανοείται καθόλου από τον πομπό. «Για παράδειγμα θεωρείται αυτονόητο ότι η γυναίκα είναι η φροντιστική, στο σπίτι αυτή που αναλαμβάνει το νοικοκυριό και τα παιδιά», σημείωσε η κ. Περράκη. Όλα τα παραπάνω μπορούν να έχουν συνέπειες στις γυναίκες, όπως καταθλιπτικά συμπτώματα, υψηλό στρες, διατροφικές διαταραχές, καταφυγή σε ουσίες και αλκοόλ. «Στην ουσία η πατριαρχία στην οποία μεγαλώνουμε αναμένει από εμάς πολλές προσδοκίες, πολλά πράγματα να κάνουμε και να εκτελέσουμε, το οποίο προφανώς μας φορτώνει με έξτρα άγχος και πίεση. Χρειάζεται πάντα να βλέπουμε την κοινωνική διάσταση, να έχουμε υπόψη μας ότι ζούμε σε ένα πατριαρχικό σύστημα και να μην παθολογικοποιούμε τις γυναίκες», ανέφερε επίσης η κ. Περράκη. Τέλος, όπως σημείωσε, ο τρόπος να διαχειριστούν και καταπολεμηθούν τα παραπάνω φαινόμενα, χτίζοντας παράλληλα μηχανισμούς ανθεκτικότητας για τις γυναίκες, είναι ο διαρκής αναστοχασμός και οι μικρές αλλαγές σε καθημερινές συμπεριφορές. «Ακόμα και με τον λόγο μας, γιατί πολλές φορές έχουμε σεξιστικό λόγο χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Πάντα μιλάμε στο αρσενικό γένος, δεν είναι ανάγκη να κάνουμε ακραίες αλλαγές, δηλαδή από την μία ημέρα στην άλλη να μιλάμε μόνο από το θηλυκό γένος και να μην συμπεριλαμβάνουμε το αρσενικό, αλλά μπορούμε κάπως να χρησιμοποιούμε και τα δύο γένη, ακόμα και στον γραπτό λόγο», συμπλήρωσε η κ. Περράκη.
«Οι αγώνες που έκαναν οι γυναίκες στο παρελθόν έβαζαν πάντα ένα λιθαράκι για τις επόμενες γενιές»
Στην δύναμη της ομορφιάς, αλλά και στο πώς ιστορικά η εξωτερική εμφάνιση καθόρισε την ταυτότητα και τη θέση των γυναικών στην κοινωνία αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της ομιλίας της, η Ματίνα Αρβανίτη, αρχαιολόγος και υπεύθυνη του γραφείου Προγραμματικής Σύμβασης της Παλιάς Πόλης. Όπως σχολίασε στα «Ρ.Ν.», η κ. Αρβανίτη, «Η γυναίκα από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα έχει μία πολύ σημαντική πορεία, ξεκινώντας από την γυναίκα που επιμελείται το σπίτι και τα παιδιά, μέχρι εκείνη η οποία θα φροντίσει για την τροφή. Στην διαχρονική πορεία της βλέπουμε ότι για την εμφάνισή της φροντίζει και στα Μινωικά χρόνια και στα Μυκηναϊκά χρόνια ενώ στον 20ο αιώνα η γυναίκα δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως σύζυγος, μητέρα και εργαζόμενη, αλλά μπορεί πλέον να είναι πολιτικός και δημιουργός». Σύμφωνα με την κ. Αρβανίτη, η μελέτη της ιστορίας που χάραξαν οι γυναίκες στο παρελθόν είναι μία βοήθεια να κατανοήσουμε το πώς να εξελίξουμε το παρόν.«Βλέπουμε ότι η γυναίκα από τα νεολιθικά χρόνια, μέχρι την σημερινή εποχή μπορεί να άλλαξε η ενδυμασία της, μπορεί να άλλαξε το κοινωνικό καθεστώς, ποτέ όμως δεν έχασε την δύναμή της για αγώνα και για την εξέλιξή της. Οι αγώνες που έκαναν οι γυναίκες στο παρελθόν έβαζαν πάντα ένα λιθαράκι για τις επόμενες γενιές, είτε σιωπηλά, είτε φωναχτά, οι αγώνες των προηγούμενων γενιών, πάντα βοηθούν την γυναίκα του σήμερα και του μέλλοντος».
