– Το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) συνεχίζουν να θέτουν πρότυπα για την έρευνα στην Ελλάδα και την Ευρώπη, διατηρώντας το λογότυπο Αριστείας και μια μακρά πορεία καινοτομίας
Από το 2012 κατέχει το Πανεπιστήμιο Κρήτης το λογότυπο Αριστείας στην έρευνα, διακρινόμενο ως το μοναδικό ελληνικό ακαδημαϊκό ίδρυμα που πληροί τα αυστηρά ευρωπαϊκά κριτήρια.
Πριν μόλις έναν χρόνο το Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ακολούθησε το παράδειγμα, αποκτώντας και το ίδιο την πιστοποίηση Αριστείας από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την ποιότητα έρευνας.
Για τη σημασία αυτών των διακρίσεων για τα δύο ακαδημαϊκά κέντρα και τον σημαντικό ρόλο τόσο των ερευνητών, όσο και των υποδομών στη διατήρηση του λογότυπου Αριστείας μίλησε στο Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Κρήτης 92,1 ο καθηγητής Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ερευνητικός συνεργάτης του ΙΤΕ Δημήτρης Άγγλος σε συνέντευξή του με τον Κώστα Μπογδανίδη.
Όπως εξηγεί ο κ. Άγγλος, το λογότυπο Αριστείας δεν απονέμεται για την ποιότητα του ερευνητικού έργου, αλλά για το θεσμικό πλαίσιο που εξασφαλίζει ότι οι ερευνητές εργάζονται σε ένα περιβάλλον διαφάνειας, ισότητας και δεοντολογίας.
«Το λογότυπο το διατηρούμε ως Πανεπιστήμιο Κρήτης από το 2012, το πρώτο και μόνο πανεπιστήμιο στην Ελλάδα που έχει αυτό το λογότυπο αριστείας ή ποιότητας στην έρευνα. Δεν πρόκειται για αξιολογική έκφραση της ποιότητας του ερευνητικού έργου, που γίνεται μέσω των δημοσιεύσεων των έργων, αλλά πιστοποιεί τη βούληση του Πανεπιστημίου Κρήτης να έχει ένα περιβάλλον σωστό για τον ερευνητή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και 20 χρόνια προωθεί την έννοια του επαγγέλματος του ερευνητή. Επίσης προωθεί αυτό που λέμε «ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος έρευνας», όλοι μαζί να μπορούμε να παράγουμε σημαντική έρευνα και μέσω της έρευνας γνώση. Η έρευνα έχει διευρυνθεί και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της προόδου και της οικονομίας, και οι άνθρωποι που τη στελεχώνουν και τη διεξάγουν εκτελούν ένα σημαντικό επάγγελμα το οποίο πρέπει να υποστηρίζεται».
«Ανοικτότητα, διαφάνεια, αξιοκρατία»
Από τους νέους υποψήφιους διδάκτορες μέχρι τους καταξιωμένους καθηγητές, το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΙΤΕ ενσωματώνουν αρχές ανοικτότητας, διαφάνειας και αξιοκρατίας. «Η πολιτική OTMR (Open, Transparent, Merit-based Recruitment) είναι βασικός πυλώνας της διάκρισης που έλαβε και διατηρεί το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΙΤΕ», υπογραμμίζει ο καθηγητής, ενώ συμπλήρωσε: «Ο νέος ερευνητής που κάνει έρευνα για το διδακτορικό του ή το μάστερ στο πανεπιστήμιο, μέχρι τους καταξιωμένους ανθρώπους στις υψηλές βαθμίδες. Όλοι είμαστε ερευνητές, όλοι έχουμε έναν ρόλο, όλοι έχουμε δικαιώματα και υποχρεώσεις. Είναι πολύ σημαντικό όλη τη διαδικασία της έρευνας να τη διεξάγουμε σε ένα περιβάλλον που μας βοηθάει όλους αμοιβαία. Αυτό πιστοποιεί το βραβείο. Το ΙΤΕ πρόσφατα έλαβε το λογότυπο αριστείας στην έρευνα, μόλις πριν έναν χρόνο, και πιστεύω θα συνεχίσει κι αυτό προς τη σωστή κατεύθυνση με δομές που στηρίζουν την έρευνα. Πρέπει να αποδεικνύουμε συνεχώς ότι οι δομές μας ωριμάζουν, ότι τηρούμε τις δεσμεύσεις μας για ίσες ευκαιρίες, καταπολέμηση των διακρίσεων και προαγωγή της ισότητας των φύλων. Όλοι όσοι εμπλέκονται στην έρευνα για να μπορέσουν να λειτουργήσουν σωστά θέλουν να έχουν ένα αρμονικό οικοσύστημα. Όπως ισότητα φύλων και καταπολέμηση διακρίσεων, ακαδημαϊκή και επιστημολογική δεοντολογία, διαφάνεια και ανοικτότητα στις προσλήψεις. Είναι η πολιτική OTMR που σημαίνει ανοικτότητα, διαφάνεια, αξιοκρατία στις προσλήψεις. Μια προϋπόθεση για τη διατήρηση στις προσλήψεις στο πανεπιστήμιο, και κυρίως στις προσλήψεις του εκτάκτου προσωπικού, είναι να μπορείς να εφαρμόσεις τους κανόνες της ανοικτότητας, της διαφάνειας και αξιοκρατίας».
Η ενίσχυση των ερευνητικών υποδομών παραμένει κομβικής σημασίας. Η Περιφέρεια Κρήτης, το εθνικό οικοσύστημα και η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδράμουν στη χρηματοδότηση έργων που εξασφαλίζουν ότι οι ερευνητές έχουν πρόσβαση στα καλύτερα δυνατά εργαλεία. Ωστόσο, ο καθηγητής επισημαίνει πως υπάρχει ακόμα δρόμος για να καταστεί η Ελλάδα εξίσου ελκυστική με τις χώρες του εξωτερικού.
«Το να διατηρήσεις την πιστοποίηση είναι δύσκολο και αποτελεί πρόκληση, γιατί πρέπει να δείξεις ότι όλες αυτές οι δομές έχουν ωριμάσει. Δεν γίνεται τυχαία, πρέπει να στηθεί ένας ολόκληρος ιστός μέσα στο πανεπιστήμιο που να υποστηρίζει την έρευνα. Η βασική αρχή που διέπει αυτό το λογότυπο αριστείας, ονομάζεται «στρατηγική ανθρώπινου δυναμικού» για τους ερευνητές, κι αυτή είναι η στρατηγική της Ευρώπης, και βασίζεται πάνω σε ένα πολύ σημαντικό προϊόν που ονομάζεται «χάρτα του ερευνητή», που σημαίνει επαγγελματικά δικαίωμα, επαγγελματική και επιστημονική ηθική και δεοντολογία, αυτοί είναι οι πυλώνες, η ανοικτότητα, η διαφάνεια και η αξιοκρατία, ο άλλος πυλώνας, οι συνθήκες εργασίας και η κοινωνική ασφάλιση».
Διεθνής αναγνώριση και συνεργασίες
Η Ελλάδα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επωφελείται σημαντικά από τη συμμετοχή της στον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο έρευνας, καλλιεργώντας αλληλεπιδράσεις με ερευνητικούς και ακαδημαϊκούς φορείς από όλη την Ευρώπη.
Μέσα από διεθνή προγράμματα και συνεργασίες, σημαντικό μέρος της ερευνητικής δραστηριότητας στη χώρα μας γεννιέται και εξελίσσεται, όπως επεσήμανε ο κ. Άγγλος
Το ΙΤΕ έχει εξασφαλίσει επανειλημμένα χρηματοδοτήσεις από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, επιδεικνύοντας πρωτοπορία στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Αυτές οι χρηματοδοτήσεις, που προκύπτουν μέσα από αυστηρές διαδικασίες αξιολόγησης, καταδεικνύουν τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα της ελληνικής έρευνας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Έχουμε κερδίσει όντας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε αυτόν τον ενιαίο χώρο έρευνας στην Ευρώπη από τις αλληλεπιδράσεις με πολλούς φορείς εκτός Ελλάδος μέσω των προγραμμάτων και των έργων και των εκπαιδευτικών και ερευνητικών προγραμμάτων. Ένα τμήμα της δουλειάς μας γεννιέται μέσα από τις αλληλεπιδράσεις με συναδέλφους μας εκτός Ελλάδος. Υπάρχει σημαντική δραστηριότητα, πολλοί συνάδελφοι στο πανεπιστήμιο και στο ΙΤΕ συντονίζουν μεγάλα έργα. Ίσως εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι ερευνητές του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ έχουν λάβει επανειλημμένα χρηματοδοτήσεις από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, είναι μια σαφέστατη πρωτοπορία στον ελλαδικό χώρο όσον αφορά στις ανθρωπιστικές σπουδές. Είναι απολύτως ανταγωνιστικές οι χρηματοδοτήσεις και με αυστηρές διαδικασίες».
Η συγκεκριμένη διάκριση επίσης αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο που ενισχύει τη λειτουργία και τη φήμη του πανεπιστημίου σε πολλαπλά επίπεδα.
«Η διάκριση αυτή συμβάλει σε δύο πρακτικά επίπεδα. Το ένα είναι ότι μας δίνει τη δυνατότητα ως πανεπιστήμιο να συμμετάσχουμε σε ειδικά έργα τα οποία απαιτούν να έχεις το λογότυπο, τα οποία είναι δόμησης θεσμών και δόμησης διαδικασιών. Μας βοηθάει να έχουμε ένα προβάδισμα σε άλλα έργα, διότι εμείς λέμε ότι έχουμε αυτήν την πιστοποίηση αριστείας στην έρευνα, άρα μας δίνει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Όμως πιο ουσιαστικά νομίζω ότι μας βοηθάει να στήσουμε όλες αυτές τις δομές και να τις προσέξουμε σε όλα τα επίπεδα, όπως στους κανονισμούς της διδακτορική έρευνας, στους κανονισμούς για μεταδιδάκτορες ερευνητές, καταπολέμηση διακρίσεων και προαγωγή της ισότητας των φύλων. Είναι πολύ σημαντικές οργανωτικές κατακτήσεις. Είναι ένα σπουδαίο εργαλείο».
Η έρευνα στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία 30 χρόνια στα οποία βρίσκεται ο κ. Άγγλος στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, με καλύτερες υποδομές και αυξημένη χρηματοδότηση. Ωστόσο, παραμένει ζητούμενο η δημιουργία ενός πλαισίου που να ανταγωνίζεται τις συνθήκες του εξωτερικού:
«Η έρευνα στην Ελλάδα όπως την έχω ζήσει αυτά τα 30 χρόνια, κατά την άποψή μου γίνεται λίγο πιο συστηματικά. Υπάρχουν πολύ καλύτερες εργαστηριακές υποδομές. Αυτό είναι απαραίτητο για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε την επιστήμη και τη δουλειά μας. Νομίζω ότι και το πανεπιστήμιο πηγαίνει πολύ καλά και προς αυτόν τον τομέα. Πρόσφατα και με τη χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος των πανεπιστημίων αριστείας, μέσω τη περιφέρειας που είναι σε εξέλιξη μια πολύ σημαντική χρηματοδότηση για να ενισχυθούν οι υποδομές και με αυτόν τον τρόπο να προχωρήσουμε. Έχουμε και ερευνητές και νέους επιστήμονες. Σε αυτό που θα πρέπει να εστιάσουμε είναι να τους προσελκύσουμε. Αυτήν τη στιγμή το ευρωπαϊκό και αμερικανικό ακαδημαϊκό τοπίο εξακολουθεί να είναι κάπως πιο ελκυστικό, και οικονομικά, αλλά και ως πλαίσιο, σε σχέση με το δικό μας. Γι’ αυτό η επένδυση στις υποδομές είναι πολύ σημαντική».
Επιμέλεια: Μαγδαληνή Κουντουνιώτη
