Ξεκίνησε προχθές ο 3ος δολωματικός ψεκασμός για το πρόγραμμα δακοπροστασίας σε όλη την Π.Ε. Ρεθύμνου – Παραλήφθησαν φάρμακα για τρεις επιπλέον ψεκασμούς
Στον μεγαλύτερο ίσως κίνδυνο για τον ελαιόκαρπο έχει εξελιχθεί φέτος το έντομο του ρυγχίτη, το οποίο έχει προκαλέσει εκτεταμένες προσβολές σε σημαντικό τμήμα της ελαιοπαραγωγής στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σκαθάρι, το οποίο καταστρέφει την επιφάνεια του καρπού και προκαλεί την πτώση του στο έδαφος, αχρηστεύοντάς το και καθιστώντας προφανώς αδύνατη την οποιαδήποτε εμπορική εκμετάλλευσή του. Σε αυτήν τη φάση, οι προσβολές του ρυγχίτη έχουν ολοκληρωθεί και οι παραγωγοί έρχονται αντιμέτωποι με τις ζημιές που έχει προκαλέσει, άλλοτε σε επιμέρους ελαιόδεντρα και άλλοτε σχεδόν στο σύνολο της παραγωγής. Σημειώνεται ότι πρόκειται για έντομο με διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά του δάκου, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί προληπτικά από τους ίδιους τους παραγωγούς, ενώ σε αντίθεση με τον δάκο, δεν μετακινείται, αλλά πολλαπλασιάζεται. Ο ρυγχίτης καταπολεμάται επίσης με ψεκασμούς, αντίστοιχους του δάκου, ενώ από την στιγμή που δεν πολλαπλασιάζεται μπορεί να υπάρξει και διαχείρισή του κατά τόπους, στην εκάστοτε σοδειά του παραγωγού. Την ίδια ώρα, σε χαμηλά επίπεδα κινείται η φετινή δακοπροσβολή στο Ρέθυμνο, καθώς σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, η έγκυρη, φετινή εκκίνηση των δολωματικών ψεκασμών και οι ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες έχουν αποτρέψει την εκτεταμένη εξάπλωση του εντόμου. Σύμφωνα με ενημέρωση από τη Διεύθυνση αγροτικής ανάπτυξης και κτηνιατρικής της Π.Ε. Ρεθύμνου, ο 3ος δολωματικός ψεκασμός ξεκίνησε και επίσημα τη Δευτέρα 31 Αυγούστου σε ολόκληρη την Π.Ε. Ρεθύμνου. Σε αντίθεση με τα μεγάλα προβλήματα που παρατηρούνται στους γειτονικούς νομούς σχετικά με την εκτέλεση του προγράμματος, είτε λόγω έλλειψης φαρμάκων, είτε λόγω απροθυμίας των εργολάβων να αναλάβουν τον διαγωνισμό των ψεκασμών, στο Ρέθυμνο το πρόγραμμα εξελίσσεται πλέον με ομαλότητα. Η Περιφέρεια Κρήτης παρέλαβε πρόσφατα τα φάρμακα κατά του δάκου για το 2026 και διαθέτει απόθεμα για επιπλέον τρεις ψεκασμούς στην Π.Ε. Ρεθύμνου, οι οποίοι προστίθενται στο υφιστάμενο απόθεμα από πέρυσι. Συνεπώς και σύμφωνα με εκτιμήσεις της αρμόδιας διεύθυνσης, η φετινή δακοκτονία έχει επάρκεια σε ψεκασμούς, ενώ ακόμα και αν χρειαστεί 5ος ψεκασμός, θα εξακολουθεί να υπάρχει απόθεμα φαρμάκων για να ξεκινήσει και το πρόγραμμα δακοκτονίας του 2027.
«Αν δει ο παραγωγός ότι πέφτουν πάνω από δύο έντομα ανά δέντρο κατά μέσο όρο, τότε είναι ανησυχητικό»
Τον τρόπο εξάπλωσης, τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί, αλλά και το μέγεθος του προβλήματος του ρυγχίτη ανέλυσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Χάρης Ροδιτάκης, αναπληρωτής καθηγητής γεωργικής εντομολογίας και φαρμακολογίας στο τμήμα Γεωπονίας στο ΕΛΜΕΠΑ και πρόεδρος του τμήματος. Σύμφωνα με τον κ. Ροδιτάκη: «Ο ρυγχίτης είναι ένα μικρό σκαθάρι με μεγάλη μύτη, το οποίο δημιουργεί προβλήματα και τώρα βλέπουμε τα αποτελέσματα της δραστηριότητάς του. Τα προβλήματα τα δημιούργησε Ιούνιο και Ιούλιο και αρχές Αυγούστου. Τώρα τον Σεπτέμβριο, βλέπουμε καρπόπτωση και άλλα συμπτώματα στα ελαιόδεντρα, τα οποία μοιάζουν με δακοπροσβολή, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Θέλει πολλή προσοχή στο να διαπιστωθεί ποια είναι η πραγματική προσβολή, για να μην ξεκινήσουν οι παραγωγοί να κάνουν ψεκασμούς, οι οποίοι είναι άκαιροι πλέον και θα έπρεπε να έχουν γίνει νωρίτερα». Όπως εξήγησε ο κ. Ροδιτάκης, ο ρυγχίτης πρέπει να αντιμετωπίζεται προληπτικά και όχι μεταγενέστερα, όπως γίνεται με τον δάκο: «Η αντιμετώπισή του ρυγχίτη γίνεται επίσης με ψεκασμούς, αλλά λίγο νωρίτερα και με συγκεκριμένη δειγματοληψία, η οποία είναι λίγο περίεργη. Πρέπει να πας πάρα πολύ νωρίς το πρωί να χτυπήσεις τα κλαδιά των ελαιόδεντρων, την ώρα δηλαδή που ο ρυγχίτης δραστηριοποιείται και με ένα λευκό πανί από κάτω να δεις πόσα έντομα θα πέσουν. Είναι μία αρκετά περίπλοκη διαδικασία. Αν δει ο παραγωγός ότι πέφτουν πάνω από δύο έντομα ανά δέντρο κατά μέσο όρο, τότε είναι ανησυχητικό». Εξηγώντας ποιες οι επιπτώσεις του ρυγχίτη στα ελαιόδεντρα, αλλά και πώς αυτές γίνονται αντιληπτές, ο κ. Ροδιτάκης επεσήμανε ότι: «Ο ρυγχίτης κάνει μία μικρή ωοθεσία, ως αποτέλεσμα τροφικής δραστηριότητας, αλλά επίσης με έναν ωοθέτη που έχει, βάζει το αυγό του μέσα στον καρπό και αυτή η προνύμφη προκαλεί καρπόπτωση, δηλαδή τρώει τον πυρήνα και προκαλεί καρπόπτωση. Δεν τρώει τη σάρκα και αυτή είναι η μεγάλη διαφοροποίηση με τον δάκο, τρώει τον καρπό και η σάρκα παραμένει ολόλευκη. Αυτός είναι ένας εύκολος τρόπος για τους παραγωγούς που εντοπίζουν κάποιο πρόβλημα, φρέσκες ελιές που έχουν πέσει κάτω, να τις κόψουν με ένα μικρό νυστέρι οι παραγωγοί και να δουν αν υπάρχει σάρκα αλλοιωμένη ή όχι».
Ουσιαστικά ο ρυγχίτης καταστρέφει τον καρπό στον πυρήνα του και δεν προσβάλλει το σύνολο των ελαιοκάρπων, όπως ο δάκος, αλλά προκαλεί τεράστιες ζημιές και εκτεταμένη καρπόπτωση, κάτι το οποίο διακρίνεται σε πάρα πολλές περιοχές της Κρήτης μέχρι στιγμής. Αναλύοντας το τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί από την επόμενη χρονιά, προκειμένου να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι απέναντι στον ρυγχίτη, ο κ. Ροδιτάκης τόνισε: «Του χρόνου τον Ιούνιο, πρέπει οι παραγωγοί να πηγαίνουν ανά δέκα μέρες στα ελαιόδεντρα, που είχαν και προηγούμενο ιστορικό και να ξεκινήσουν να κάνουν επεμβάσεις. Μπορούν να κάνουν κατάρριψη χτυπώντας τα δέντρα και σε περίπτωση που πέσουν τουλάχιστον δύο ρυγχύτες ανά δέντρο, τώρα χρήζει επέμβασης. Τώρα έχει ολοκληρωθεί η προσβολή. Επομένως οι παραγωγοί μπορούν να καταγράψουν τα προβλήματα, τις ζημιές και τα ελαιόδεντρα που είχαν θέμα και του χρόνου από νωρίς να υιοθετήσουν μία διαφορετική, προληπτική προσέγγιση», κατέληξε.
«Έχουμε απόθεμα να ξεκινήσουμε και την επόμενη δακοκτονία»
Μεγάλη ήταν η ανησυχία που είχε προκύψει το προηγούμενο χρονικό διάστημα σχετικά με το πρόγραμμα δακοπροστασίας, καθώς οι περιφερειακές διευθύνσεις ανέμεναν την παραλαβή των φαρμάκων από το υπουργείο, προκειμένου να μπορέσουν να προχωρήσουν στους αναγκαίους ψεκασμούς. Το Ρέθυμνο βρισκόταν στην καλύτερη δυνατή θέση μεταξύ των περιοχών της Κρήτης, καθώς σε αντίθεση με τα Χανιά και το Ηράκλειο, διέθετε αποθέματα για τρεις ψεκασμούς και όχι για δύο, επομένως η εκκίνηση του 3ου ψεκασμού πριν από δύο ημέρες ήταν έτσι και αλλιώς προγραμματισμένη να γίνει με τα περσινά αποθέματα. Όπως εξήγησε στα «Ρ.Ν.», ο Νίκος Γαραντωνάκης, επόπτης δακοκτονίας στη Διεύθυνση Γεωργίας της Π.Ε. Ρεθύμνου: «Στο Ρέθυμνο προχθές ξεκίνησε ο 3ος ψεκασμός σε όλο τον νομό ομοιόμορφα. Εμείς στον νομό μας είχαμε για τρεις ψεκασμούς από τα περσινά αποθέματα έτσι κι αλλιώς. Μεγάλο πρόβλημα είχαν τα Χανιά και το Ηράκλειο, τα οποία είχαν μόνο δύο ψεκασμούς για τη φετινή χρονιά. Τώρα έχουμε επιπλέον τρεις στο Ρέθυμνο, δηλαδή σε περίπτωση που χρειαστούν πέντε για τους φετινούς ψεκασμούς, έχουμε απόθεμα να ξεκινήσουμε και για την επόμενη δακοκτονία. Υπήρξε ένα πρόβλημα σε όλη την Κρήτη για το αν θα προλάβαινε έγκαιρα το υπουργείο να στείλει τα φάρμακα, για να μην υπάρξει μεγάλη χρονική απόκλιση ανάμεσα στον 2ο και στον 3ο ψεκασμό. Εμείς στο Ρέθυμνο δεν το είχαμε αυτό το πρόβλημα, γιατί είχαμε απόθεμα τριών ψεκασμών». Όπως τόνισε ο κ. Γαραντωνάκης, στο Ρέθυμνο δεν υπάρχουν ζητήματα ούτε με την ανάληψη του διαγωνισμού και το πρακτικό κομμάτι της εκτέλεσης των δολωματικών ψεκασμών και όλες οι περιοχές καλύπτονται πλήρως. «Έχουμε μία καθυστέρηση μόνο στο Αμάρι και στον δήμο Αγίου Βασιλείου, αλλά εκεί ψεκάζουν με απευθείας ανάθεση σε εργολάβο, γιατί έγινε επαναληπτικός διαγωνισμός λόγω μικρού γραφειοκρατικού προβλήματος. Ο ψεκασμός δεν άργησε όμως, είμαστε καλυμμένοι στο Ρέθυμνο», σημείωσε ο κ. Γαραντωνάκης. Ο 4ος ψεκασμός αναμένεται να γίνει μέσα στο επόμενο δεκαπενθήμερο, ενώ ο 5ος ψεκασμός θα γίνει μόνο σε μέσες και όψιμες περιοχές τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου. Αναφορικά με τα επίπεδα δακοπροσβολής τώρα, ο κ. Γαραντωνάκης σχολίασε στα «Ρ.Ν.»: «Μέχρι στιγμής, από τον δάκο δεν έχουμε εμφανή ζημιά σε περιοχές. Υπάρχει αρκετή ζημιά από τον ρυγχίτη, που κάνει πολύ μεγαλύτερες οπές πάνω στην ελιά, κάνει δηλαδή σαν ογκώδη βαθουλώματα. Αυτό το βλέπουμε αρκετά, ειδικά σε ορεινές περιοχές, λόγω βροχών της άνοιξης και παρουσίας αρκετών ζιζανίων, προέκυψε αυτό το πρόβλημα. Θα πέσουν κάποιες ελιές από τον ρυγχίτη, ενώ από τον δάκο ουσιαστικά και προς το παρόν είμαι εντάξει. Αν το φθινόπωρο συνεχίσει σε ομαλές θερμοκρασίες και γίνει ομαλά η μετάβαση προς τον χειμώνα, δεν θα έχουν προβλήματα, γιατί έχει και υψηλή καρπόδεση, επομένως θα τα πάμε καλά».
Αντίστοιχη είναι και η εκτίμηση του κ. Ροδιτάκη, ο οποίος τόνισε στα «Ρ.Ν.» ότι οι πληθυσμοί του δάκου είναι προς το παρόν σε διαχειρίσιμα επίπεδα, ενώ αναμένεται την περίοδο του Σεπτεμβρίου αύξηση. «Είναι χαμηλά η προσβολή, στο 5-10% σε κάποιες περιπτώσεις. Δεν είναι κάτι που πρέπει να μας ανησυχεί, αλλά οι εξάρσεις των εντόμων δεν είναι απόλυτα προβλέψιμες, ειδικά του δάκου που μπορεί να κάνει μετακινήσεις. Δεν αυξάνει τον πληθυσμό του, τον μετακινεί, οπότε μπορεί εκεί που είχαμε πολύ χαμηλές συλλήψεις, λόγω μιας μετακίνησης να έχεις ξαφνικά πάρα πολλές συλλήψεις μέσα σε μία εβδομάδα. Δεν είναι κάτι που είναι μοντελοποιημένο και μπορεί να υπάρξει πρόβλεψη ακόμα», κατέληξε ο κ. Ροδιτάκης.
