Σχεδόν 300 εκατομμύρια κυβικά νερού καταναλώνει σε ετήσια βάση ο γεωργικός τομέας και περίπου 20 με 30 εκατομμύρια κυβικά το έτος ο τουριστικός, σύμφωνα με τον κ. Κουργιάλα
Σοβαρές είναι οι προκλήσεις και οι ανάγκες για βέλτιστη διαχείριση του νερού στην Κρήτη, ειδικά για τη γεωργία και τον τουρισμό, δύο τομείς που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτόν τον πολύτιμο πόρο, σε μία εποχή που η διαθεσιμότητά του ολοένα και περιορίζεται και τα περιθώρια ευέλικτης αξιοποίησής του στενεύουν. Παράλληλα, μεγάλες είναι οι ανάγκες θεσμοθέτησης μέτρων, όπως η κατασκευή μικρών φραγμάτων και η συντήρηση των δικτύων, καθώς και η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών λύσεων, όπως η ευφυής άρδευση και η χρήση ψηφιακών πλατφορμών, που να υποστηρίζουν τους παραγωγούς με συγκεκριμένες οδηγίες ποτίσματος. Σχεδόν το 80% του νερού που καταναλώνεται προέρχεται από τη γεωργία και συγκεκριμένα σημαντικό ποσοστό χάνεται λόγω απωλειών στα δίκτυα άρδευσης, λόγω κακών πρακτικών των παραγωγών. Συνεπώς, η συνεργασία και η ενημέρωση παραγωγών και τοπικών φορέων, καθώς και η θέσπιση ορίων φέρουσας ικανότητας στην εκάστοτε περιοχή είναι απαραίτητη. Επιπλέον, η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων και η αφαλάτωση είναι δύο εφαρμόσιμες και ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις, που μπορούν να δώσουν ανάσα στο διαρκώς διογκούμενο πρόβλημα έλλειψης επαρκών υδάτινων πόρων, ακόμα και σε επίπεδο μελλοντικού σχεδιασμού για την διαχείριση του προβλήματος. Σε κάθε περίπτωση, η ορθολογική διαχείριση των υδάτων αποτελεί πλέον μονόδρομο για την επιβίωση και τη βιωσιμότητα της γεωργίας και του τουρισμού στην Κρήτη, με τις γεωργικές καλλιέργειες που σχεδιάζονται και τις τουριστικές μονάδες που οικοδομούνται να οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την πραγματική διαθεσιμότητα νερού σε κάθε περιοχή.
«Χωρίς νερό δεν μπορούμε να έχουμε αγροτική παραγωγή»
Ιδιαίτερης σημασίας είναι το να μην γίνεται υπέρβαση των δυνατοτήτων που έχει η κάθε περιοχή, όσον αφορά τα υδατικά της αποθέματα, σύμφωνα με όσα ανέφερε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης CRETA και τον Σωτήρη Μεταξά, ο Νεκτάριος Κουργιάλας, Ερευνητής του Εργαστηρίου Υδάτινων Πόρων, Αρδεύσεων και Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής στον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, με αφορμή την ενημερωτική εκδήλωση για τη βέλτιστη χρήση νερού στη γεωργία και στον τουρισμό στην Κρήτη, που πραγματοποίησε στα Χανιά το Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου / ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ και το ΓΕΩΤ.Ε.Ε.- Παράρτημα Κρήτης. «Πρέπει να το γνωρίζουμε ότι κάθε περιοχή έχει συγκεκριμένα υδατικά αποθέματα και με βάση αυτά πρέπει να πορευτεί. Όποτε, θα πρέπει να ξέρουμε τι καλλιέργειες θα βάζουμε σε κάθε περιοχή ή πόσες τουριστικές μονάδες θα αναπτυχθούν έτσι ώστε να μην δημιουργηθούν περαιτέρω προβλήματα και ανταγωνισμός, όσον αφορά τη χρήση του νερού», ανέφερε και στη συνέχεια συμπλήρωσε τη σημασία εκμετάλλευσης του γεωργικού τομέα. «Μην ξεχνάμε, ότι ο γεωργικός τομέας είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτικός τομέας στην Κρήτη. Έτσι πρέπει, όμως, να είναι προκειμένου και η γεωργία μας να είναι βιώσιμη και να μην δημιουργηθούν κοινωνικοοικονομικά προβλήματα στο νησί μας». Σχεδόν 300 εκατομμύρια κυβικά νερού καταναλώνει σε ετήσια βάση ο γεωργικός τομέας και περίπου 20 με 30 εκατομμύρια κυβικά το έτος ο τουριστικός, σύμφωνα με τον κ. Κουργιάλα. «Μπορεί να ακούγεται το 80% του νερού καταναλώνεται στο γεωργικό τομέα, αλλά στην πραγματικότητα αυτό το νερό που αποδίδεται στις καλλιέργειες μας είναι πολύ λιγότερο. Μπορεί να είναι και της τάξεως του 60%. Άρα, έχουμε κάποιες απώλειες καθώς το 15% από αυτό το νερό χάνεται κατά τη μεταφορά του λόγω της παλαιότητας ή λόγω των αστοχιών του δικτύου. Είναι ένα σημαντικό πρόβλημα αυτό και ένα άλλο 20% χάνεται από τη μη σωστή χρήση του στον αγρό», ανέφερε, επισημαίνοντας ουσιαστικά ότι οι παραπάνω τιμή είναι πλασματική. Όπως τόνισε, πρέπει να βρεθούν τόσο οι τεχνολογίες, όσο και οι τεχνικές, προκειμένου να γίνει περισσότερο αποδοτικό στη χρήση του, το νερό στο χωράφι. «Πρέπει να προβλέψουμε και να κάνουμε σωστή συντήρηση των δικτύων για να μην έχουμε απώλειες. Αυτό είναι πολύ βασικό, γιατί έστω και μία μικρή εξοικονόμηση νερού στο νερό που καταναλώνει ο ιδιωτικός τομέας της τάξεως ακόμη και του 10% είναι ζωτικής σημασίας», ανέφερε ο κ. Κουργιάλας, εξηγώντας ότι ουσιαστικά κάτι τέτοιο θα αλλάξει τελείως τις ισορροπίες και θα δώσει διαφορετική ανάσα ανάπτυξης του γεωργικού τομέα.
«Το να βάζεις λιγότερο νερό ή πιο στοχευμένα δεν σημαίνει λιγότερη ποσότητα παραγωγής»
Απαραίτητη είναι η ενημέρωση των παραγωγών, για την ορθολογική χρήση νερού, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι θα γίνει σωστή και στοχευμένη αξιοποίηση του διαθέσιμου πόρου. «Σίγουρα το κομμάτι της ενημέρωσης και να πειστούν οι παραγωγοί μας ότι με το να βάζεις λιγότερο νερό ή να το βάζεις λίγο καλύτερα, στοχευμένα, όταν η καλλιέργειά μας το χρειάζεται, αυτό δεν σημαίνει ότι θα έχεις λιγότερη ποσότητα παραγωγής. Αντίθετα, θα έχεις εξίσου την ίδια ποσότητα και θα έχεις και καλύτερη ποιότητα παραγωγής, με αποτέλεσμα αυτό φυσικά να το βλέπει ο παραγωγός και στην τσέπη του, στην απόδοση της καλλιέργειάς του και στις απολαβές του», ανέφερε ο κ. Κουργιάλας, συμπληρώνοντας ότι αυτός είναι ο τρόπος να πειστεί ο παραγωγός να βάλει τη σωστή ποσότητα νερού. «Υπάρχουν οι τεχνικές και οι τεχνολογίες, η ευφυής άρδευση. Εμείς ως Ινστιτούτο σε συνεργασία με την Περιφέρεια όπως ξέρετε εκδίδουμε σε εβδομαδιαία βάση τα δελτία σε 22 κύριες γεωργικές περιοχές όλης της Κρήτης για να έχει ο παραγωγός και αυτός που δεν είναι εξοικειωμένος με τις τεχνολογίες ένα μπούσουλα πόσο νερό πρέπει να βάζει στις καλλιέργειές του, στις κύριες καλλιέργειες του νησιού και σε πόσες δόσεις πρέπει αυτή την ποσότητα νερού να κατανέμει μέσα στην εβδομάδα», σημείωσε. Παράλληλα, το Ινστιτούτο διαθέτει μία πλατφόρμα ελεύθερης πρόσβασης, μέσω της οποίας ο καθένας μπορεί να εντοπίσει το αγροτεμάχιό του και τις συντεταγμένες του. «Οπότε μπορεί με υπόβαθρο του Google Earth να βρει το αγροτεμάχιο του και να του δίνεται αυτόματα η ποσότητα νερού που πρέπει να βάζει στο συγκεκριμένο χωράφι σε εβδομαδιαία βάση. Είναι κάτι πολύ πρωτοποριακό που εφαρμόζεται στην Περιφέρεια Κρήτης. Είναι κάποια εργαλεία εύχρηστα προς τον παραγωγό. Προς το παρόν, φυσικά, έχουμε και το κομμάτι της ευφυούς άρδευσης και της εγκατάστασης στο χωράφι στοιχείων που μπορεί ο παραγωγός να έχει πλέον μια εξειδικευμένη πληροφορία χαμηλού κόστους» επεξήγησε ο κ. Κουργιάλας.
Ανάγκη για σωστές γεωργικές πρακτικές για μείωση του κόστους
Βασικός αποτρεπτικός παράγοντας πολλών παραγωγών με μικρά αγροτεμάχια για επενδύσεις μικρού ή μεγαλύτερου μεγέθους είναι και το κόστος, καθώς το παραγόμενο προϊόν δεν έχει την αξία πώλησης που θα έπρεπε και οι παραγωγοί μετρούν μέχρι και το τελευταίο ευρώ. «Υπάρχουν ομάδες παραγωγών και συνεταιρισμοί που θα μπορούσαν να συμβάλλουν έτσι ώστε αυτές οι τεχνολογίες να λειτουργούν από κοινού για πολλούς παραγωγούς. Έτσι μειώνεται το κόστος και έχουμε εξίσου τα ίδια αποτελέσματα», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Κουργιάλας, συμπληρώνοντας επίσης ότι «πρέπει ο παραγωγός να εφαρμόσει και τις σωστές γεωργικές πρακτικές στο χωράφι του», προκειμένου να γίνει σωστή διαχείριση νερού. «Υπάρχουν πρακτικές πολύ απλές που δεν έχουν κανένα κόστος ή τουλάχιστον είναι πολύ μικρό τις οποίες εάν τις εφαρμόσει ο παραγωγός σίγουρα θα αυξήσει την αποδοτικότερη χρήση του νερού. Θα αποθηκεύει περισσότερο νερό στο χωράφι του με αποτέλεσμα το έδαφος να έχει περισσότερο νερό στις κρίσιμες περιόδους όπου έχουμε αυξημένους καύσωνες», ανέφερε. Επιπλέον, ιδιαίτερης σημασίας είναι και η θέσπιση κανόνων για τη φέρουσα ικανότητα της κάθε περιοχής.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΚΟΓΛΟΥ
