του Κώστα Ανυφαντάκη
Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχόλια Γεώργιος Η. Ορφανός
Πρόσφατα έφτασε στα χέρια μου το βιβλίο «Συμπόσιον» του Ξενοφώντα μεταφρασμένο από τον συγγραφέα και αγαπητό φίλο Γιώργο Ορφανό και θα ήθελα να σας περιγράψω τις εντυπώσεις μου. Ο κ. Ορφανός το μετέφερε σε νεοελληνικό, ρέοντα, λόγο. Σε κάποια σημεία διατηρείται η ποιητικότητα που χαρακτηρίζει συχνά την αρχαιοελληνική γραφή.
Περιγράφονται σκηνές της καθημερινής ζωής στην αρχαία Αθήνα. Διαφαίνεται η διαφορετική αντιμετώπιση του έρωτα από ανθρώπους διαφορετικών καταβολών ή πνευματικού επιπέδου.
Κυρίαρχη θέση στο διαλεκτικό αυτό κείμενο έχει ο δάσκαλος του Ξενοφώντα, ο γνωστός φιλόσοφος Σωκράτης. Ενώ όμως ο λογοτέχνης Πλάτωνας του αποδίδει περίλαμπρο λόγο, ο ιστορικός Ξενοφώντας τον περιγράφει με απλή, κατανοητή, σκέψη. Το στοιχείο που κυριαρχεί είναι το ήθος του. Ποια από τις δύο απεικονίσεις είναι πιο κοντά στον αληθινό Σωκράτη;
Συμπόσιον: Μια συντροφιά φίλων συζητά για τον αληθινό έρωτα και τη χρησιμότητα του στην ανθρώπινη ζωή.
Σταχυολογώ κάποιες αναφορές του Σωκράτη:
• «Οι καλοί καλά πράγματα θα σε διδάξουν. Εάν με κακόψυχους συναναστρέφεσαι, και το μυαλό που έχεις θα χάσεις». Όπως λέμε στην Κρήτη «Με τον καλιά σου κάθισε και νηστικός κοιμήσου».
• «Η γυναικεία φύση δεν είναι σε καμία περίπτωση χειρότερη από την αντρική, μονάχα χρειάζεται γνώμη και δύναμη». Ο Σωκράτης φεμινιστής σε ανδροκρατούμενη κοινωνία;
• «Κατά τη διάρκεια του χορού κανένα μέλος του σώματος δεν μένει ακίνητο, αλλά ταυτόχρονα γυμνάζονται ο τράχηλος, τα χέρια και τα πόδια. Έτσι πρέπει να χορεύει όποιος σκοπεύει να έχει υγιές σώμα».
• Εφτάκαλος είναι ο έρωτας για την ψυχή παρά αυτός για το σώμα. Όλοι γνωρίζουμε ότι, δίχως τη φιλία, δεν έχει καμία σημασία καμία συναναστροφή. Ανάγκη ευχάριστη και επιθυμητή αποκαλούμε την αγάπη όσων θαυμάζουν το χαρακτήρα.
• Η συναναστροφή εκείνου π’ αγαπά πιότερο το κορμί από την ψυχή είναι ανελεύθερη.
• Αλήθεια θαρρώ πως εάν κάποιος νοιάζεται (ερωτικά) για το σώμα, μοιάζει με ενοικιαστή γης που φυσικά δεν φροντίζει πως θα αυξηθεί η αξία της, αλλά πώς θα κερδίσει αυτός τους πιο ώριμους καρπούς της. Αυτός όμως που επιθυμεί τη φιλία πιο πολύ κοντοφέρνει στον ιδιοκτήτη αγροκτήματος, ο οποίος, προσκομίζοντας ό,τι μπορεί, αβγατίζει την εκτίμηση του αγαπημένου.
Αξίζει πέρα από τον Σωκράτη του μεγάλου λογοτέχνη – φιλόσοφου Πλάτωνα να γνωρίσουμε και αυτόν του ιστορικού Ξενοφώντα διαβάζοντας το «Συμπόσιον» στην πολύ καλή μετάφραση του Γεωργίου Η. Ορφανού (Απτεραίος).
* Ο Κώστας Ανυφαντάκης είναι ενδοκρινολόγος – διαβητολόγος – παιδοενδοκρινολόγος, τ. Επιμελητής Νοσοκομείου Αθηνών «Π.&Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ»
