Ανησυχία για το περιορισμένο ενδιαφέρον προς τις σχολές ανθρωπιστικών σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης – Από 0 μέχρι 10 οι εισακτέτοι στα περισσότερα τμήματα
Το οικονομικό κόστος, ο επαγγελματικός προσανατολισμός και εν τέλει οι επιδόσεις των μαθητών του Ρεθύμνου στις πανελλαδικές είναι αυτές που καθορίζουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα στα οποία πρόκειται να φοιτήσουν τα επόμενα χρόνια, όπως προκύπτει και από τα πρόσφατα δημοσιευμένα αποτελέσματα των βάσεων εισαγωγής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με αυτά, οι Ρεθεμνιώτες επιτυχόντες στις Πανελλαδικές, σχεδόν κατά το ήμισυ του συνόλου, επιλέγουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Κρήτης, ως τον βασικό προορισμό για τις σπουδές τους. Οι συμμετέχοντες μαθητές στις πανελλαδικές από τα Γενικά και τα Επαγγελματικά Λύκεια του νομού, στην πλειονότητά τους προτιμούν να παραμείνουν στο νησί, γεγονός που δεν μπορεί παρά να αποδίδεται στην ποιότητα των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, αλλά και στο ψηλό οικονομικό κόστος της φοίτησης σε άλλες περιοχές, που επιβαρύνει τις οικογένειες. Συνολικά και σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε το τμήμα Παιδείας της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου στα «Ρ.Ν.», σχεδόν το 60% των επιτυχόντων στις πανελλαδικές πρόκειται να φοιτήσει σε τμήματα της Κρήτης. Ωστόσο και παρά τα υψηλά ποσοστά, σημαντικό τμήμα αυτών των Ρεθεμνιωτών μαθητών δεν επιλέγουν τις σχολές ανθρωπιστικών του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο, αντιθέτως στρέφονται προς τις θετικές επιστήμες, είτε προς το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ) και στο Πολυτεχνείο Κρήτης, όπου και κατανέμονται ισόποσα.
Κανένας πρωτοετής φοιτητής από το Ρέθυμνο στο Τμήμα Κοινωνιολογίας – «Σε χαμηλά νερά» οι θεωρητικές σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης
Σύμφωνα με τα στοιχεία, στις εννέα σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης στην πόλη (οκτώ σχολές ανθρωπιστικών σπουδών και το τμήμα Οικονομικών), το ενδιαφέρον είναι συρρικνωμένο και περιορίζεται σε λιγότερους από 10 εισακτέους στα περισσότερα τμήματα. Χαρακτηριστικά, οι πιο δημοφιλείς σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο είναι το Παιδαγωγικό Προσχολικής Εκπαίδευσης και το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών με περισσότερους από 10 εισακτέους, από το Ρέθυμνο ενώ ακολουθούν η Ψυχολογία, η Φιλολογία, το τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και η Φιλοσοφία, με εισακτέους από 1 μέχρι και 5 μαθητές. Παρότι οι σχολές του Ρεθύμνου εμφανίζονται σαν επιλογές των μαθητών στα περισσότερα σχολεία του νομού, δεν αποτελούν την κυρίαρχη επιλογή. Αντίθετα, η εικόνα δείχνει ότι το ενδιαφέρον μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς τις θετικές, τεχνολογικές και εφαρμοσμένες επιστήμες, την ώρα που το τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης συγκαταλέγεται στις συχνότερες επιλογές των επιτυχόντων, ενώ ιδιαίτερα υψηλές είναι και οι επιλογές των τμημάτων Χημείας και Μαθηματικών του Πανεπιστημίου. Ουσιαστικά πρόκειται για μία τάση που ακολουθεί και την πανελλαδική εικόνα, όπου τα τμήματα πληροφορικής και STEM έχουν αυξημένη ζήτηση. Όσον αφορά τις θεωρητικές σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο, αυτές μοιάζουν να έχουν χάσει τη δυναμική τους, με ενδεικτικό το παράδειγμα του Τμήματος Κοινωνιολογίας, στο οποίο σύμφωνα με τα στοιχεία που μελετήθηκαν δεν καταγράφεται ούτε μία εισαγωγή νέου φοιτητή με καταγωγή από το Ρέθυμνο. Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και το Τμήμα Μουσικής Τεχνολογίας και Ακουστικής του ΕΛΜΕΠΑ στο Ρέθυμνο, το οποίο εμφανίζεται μόλις μία φορά στις λίστες των επιτυχόντων. Πρόκειται για ένα ακόμη εξειδικευμένο τμήμα που δεν φαίνεται να αποτελεί βασική επιλογή για τους μαθητές της περιοχής.
Σημαντική δυναμική για ΕΛΜΕΠΑ και Πολυτεχνείο Κρήτης
Από την άλλη πλευρά, οι σχολές του ΕΛΜΕΠΑ είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στις επιλογές των Ρεθεμνιωτών μελλοντικών φοιτητών, έχοντας κερδίσει το ενδιαφέρον δεκάδων μαθητών. Οι σχολές Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού, Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Μηχανολόγων Μηχανικών, Νοσηλευτικής και Γεωπονίας εντοπίζονται ως πρώτες επιλογές για δεκάδες επιτυχόντες, δείχνοντας καθαρά τη στροφή των μαθητών σε σπουδές με άμεση σύνδεση με την αγορά εργασίας. Εξάλλου, το ίδιο το ΕΛΜΕΠΑ ανακοίνωσε για το 2026 αυξημένη πληρότητα και σημαντική ενίσχυση της ζήτησης, ιδιαίτερα στις πολυτεχνικές σχολές του. Το ίδιο παρατηρείται και στο Πολυτεχνείο Κρήτης, όπου τα τμήματα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, Ηλεκτρονικών Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων και Χημικών Μηχανικών συγκεντρώνουν υψηλό αριθμό επιλογών. Όπως προκύπτει από τα συνολικά στοιχεία, ο επαγγελματικός προσανατολισμός και η αμεσότερη δυνατή επαγγελματική αποκατάσταση μετά την απόκτηση κάποιου πτυχίου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις επιλογές πολλών μαθητών. Εκτός από την Πληροφορική και τους Μηχανικούς, ιδιαίτερα δημοφιλή είναι τα τμήματα Οικονομικών, Λογιστικής, Διοίκησης Επιχειρήσεων, Τουρισμού, καθώς και οι επιστήμες Υγείας. Στις λίστες των επιλογών των υποψηφίων εμφανίζονται επίσης δεκάδες εισαγωγές σε Ιατρική, Οδοντιατρική, Φαρμακευτική, Νοσηλευτική, Φυσικοθεραπεία, Βιοϊατρικές Επιστήμες, Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία και Διαιτολογία, γεγονός που δείχνει ότι οι υποψήφιοι δεν περιορίζονται μόνο στην κορυφαία από πλευράς ζήτησης Ιατρική, αλλά επιλέγουν συνολικά το ευρύτερο πεδίο των επαγγελμάτων υγείας.
Αθήνα, Θεσσαλονίκη και απόφοιτοι ΕΠΑΛ
Γεωγραφικά, όταν οι μαθητές επιλέγουν να φύγουν από την Κρήτη, οι βασικοί προορισμοί είναι η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, κυρίως για σχολές όπως η Νομική, η Ιατρική, η Οδοντιατρική, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα, καταγράφεται στροφή προς περιφερειακά Πανεπιστήμια, όπως της Κομοτηνής, της Καβάλας, της Μυτιλήνης, της Χίου, της Ρόδου, της Καλαμάτας, της Κοζάνης, των Σερρών και της Ορεστιάδας, γεγονός που δείχνει ότι για αρκετούς υποψηφίους το αντικείμενο σπουδών εξακολουθεί να υπερισχύει της γεωγραφικής απόστασης. Διαφοροποιημένο προφίλ παρουσιάζουν οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ, οι οποίοι κατευθύνονται κυρίως σε εφαρμοσμένες επιστήμες, όπως η Πληροφορική, οι Μηχανικοί, η Νοσηλευτική, η Γεωπονία, η Διοίκηση Επιχειρήσεων, ο Τουρισμός και η Λογιστική. Αντίστοιχα, οι επιτυχόντες που αξιοποίησαν την κατηγορία της μοριοδότησης του 10% εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση σε ιδρύματα της Κρήτης, γεγονός που δείχνει ότι όσοι επαναδιεκδικούν θέση προτιμούν να παραμείνουν κοντά στον τόπο κατοικίας τους.
Πτωτική ζήτηση για τις ανθρωπιστικές επιστήμες
Τις προτιμήσεις των μαθητών του Ρεθύμνου, αλλά και συνολικά τα συμπεράσματα που εξήχθησαν μετά την ανακοίνωση των βάσεων σχολίασε στα «Ρ.Ν.», η Βάλια Κανελλάκη, σύμβουλος επαγγελματικής απασχόλησης. Όπως τόνισε, είναι παραπάνω από ξεκάθαρο ότι το πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών έχει πτωτική πορεία, ενώ αντίθετα σε άνθιση βρίσκονται τεχνικά επαγγέλματα, επιστήμες υγείας και Πολυτεχνικές σχολές. «Όσον αφορά το πρώτο πεδίο (θεωρητικές επιστήμες), οι περισσότερες μεταβολές ήταν μικρές. Για παράδειγμα στη Νομική είδαμε μία πτώση, εκτός από το τμήμα της Αθήνας, αλλά πρόκειται για ένα πεδίο που δεν είναι ιδιαίτερα στην προτίμηση των μαθητών τα τελευταία χρόνια. Στο 2ο πεδίο είδαμε μία άνοδο και μία τάση προς τα τμήματα μηχανικών, στους ηλεκτρολόγους μηχανικούς, στους αρχιτέκτονες, στους χημικούς μηχανικούς. Αυτή η άνοδος οφείλεται και στις καλές επιδόσεις των μαθητών στη φυσική και τα μαθηματικά. Στο 3ο πεδίο, πάλι είδαμε μία ανοδική πορεία, όπως σε τμήματα ιατρικής, φαρμακευτικής, βιολογίας, χημείας, γενικά είχαμε μία ανοδική τάση, ενώ στο 4ο πεδίο έχουμε μία μικτή τάση. Έχουμε αυξομειώσεις τμημάτων, ήταν ανοδική η πορεία των ναυτιλιακών και της πληροφορικής και είχαμε αυξομειώσεις στα οικονομικά και στην διοίκηση επιχειρήσεων», ανέλυσε η κ. Κανελλάκη, συμπεραίνοντας ότι «αυτό που βλέπουμε από τους μαθητές είναι μία τάση προς το 2ο και το 4ο πεδίο και όχι τόσο στο πεδίο των ανθρωπιστικών σπουδών».
«Η προτίμηση της Κρήτης σαφώς οφείλεται και στις οικονομικές απαιτήσεις που έχουν οι σπουδές»
Εξειδικευμένα τώρα για την Κρήτη και σύμφωνα με την εμπειρία της από τις συνεδρίες του επαγγελματικού προσανατολισμού, η κ. Κανελλάκη τόνισε: «Η προτίμηση της Κρήτης σαφώς οφείλεται και στις οικονομικές απαιτήσεις που έχουν οι σπουδές, αρκετοί γονείς δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν λόγω των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν τα τελευταία χρόνια και κοιτούν όσο μπορούν να έρθουν πιο κοντά τα παιδιά τους, όπως και τα ενδεχόμενα μετεγγραφών. Το γεγονός ότι στα τμήματα της Κρήτης και του Ρεθύμνου είχαμε πολλές κενές θέσεις, κάτι που θα πρέπει να μας ταρακουνήσει, αυτό οφείλεται και στα υψηλά ενοίκια που έχουμε. Πολλοί δεν επιλέγουν Ρέθυμνο, γιατί δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν και αυτό ισχύει και για τους ντόπιους». Αναφορικά με τη συρρίκνωση των θεωρητικών σχολών του Πανεπιστημίου Κρήτης τα τελευταία χρόνια, η κ. Κανελλάκη επεσήμανε: «Πλέον έχει απαξιωθεί το 1ο πεδίο και οι ανθρωπιστικές σπουδές. Ωστόσο, δεν μπορεί κάποιο επάγγελμα να έχει δεδομένη επαγγελματική αποκατάσταση. Υπάρχουν κάποιες μελέτες που γίνονται κατά καιρούς για τα επαγγέλματα του μέλλοντος, ποια θα έχουν περισσότερη ζήτηση, αλλά δεν μπορεί να προεξοφλήσει κανείς ότι επιλέγοντας το συγκεκριμένο επάγγελμα, θα έχει σίγουρα αποκατάσταση. Βλέπουμε επαγγέλματα όπως οι αρχιτέκτονες, που άλλοι έχουν πολλή δουλειά και άλλοι όχι. Υπάρχουν κάποια επαγγέλματα που δεν έχουν κορεστεί τόσο, αλλά δεν μπορούμε να προβλέψουμε ότι μετά από πέντε και επτά χρόνια, ποια θα είναι η μεγαλύτερη ζήτηση».
