Στις 29 Ιανουαρίου 2026 έλαβε χώρα Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, με ένα από τα βασικά του θέματα να είναι, ως συνήθως η ρωσοουκρανική σύρραξη. Τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν είναι πολλά, εκείνο όμως που θα μας απασχολήσει εδώ είναι η διάγνωση περί της επόμενης μέρας. Θα επιτευχθεί ειρήνη ή οι εχθροπραξίες θα συνεχιστούν; Και ποιος πληρώνει το τίμημα, εκτός από την απώλεια των ανθρώπων, στρατιωτών και αμάχων;
Στο σημερινό μου σημείωμα επικεντρώνομαι στο θέμα της κρίσης Ουκρανίας – Ρωσίας και στόχος μου είναι να διαγνώσω αν και πως συνδυάζονται οι ανακοινώσεις του συμβουλίου υπουργών της ΕΕ με τις προσπάθειες για ειρήνη στην περιοχή. Στο θέμα αυτό εισέρχεται και το τεράστιο κονδύλι των 90 δισ. ευρώ, δανειακής μορφής προς την Ουκρανία.
Διότι δεν είναι ξεκάθαρο αν οι Ευρωπαίοι επιθυμούν την ειρήνη στη ρωσοουκρανική κρίση, ή αν επιθυμούν να συνεχιστεί ο πόλεμος. Και εδώ τίθεται το βασικό ερώτημα: Ποιοι Ευρωπαίοι είναι υπέρ της ειρήνης και ποιοι υπέρ συνέχισης του πολέμου.
Για να διαγνώσουμε με κάποιο βαθμό σοβαρότητας την κατάσταση και κυρίως τις δεσμεύσεις σε χρηματοοικονομικούς πόρους παραθέτουμε τα στοιχεία που υπολογίσαμε στον ακόλουθο πίνακα:
| ΠΙΝΑΚΑΣ: ΠΟΡΟΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΔΟΘΕΙ/ΔΕΣΜΕΥΘΕΙ ΠΡΟΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΑΠΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΩΡΗΤΕΣ | |||
| Ευρωπαϊκή πλευρά (ΕΕ + κράτη μέλη) | σε δισ. € | ||
| Χρηματοοικονομική/οικονομική/ανθρωπιστική στήριξη | 103,30 | ||
| Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ (MFA) 2022–2025 | 43,30 | ||
| Διευκόλυνση για την Ουκρανία (Ukraine Facility) (έως 22 Δεκ. 2025 «κινητοποιηθέντα») | 36,70 | ||
| Επιχορηγήσεις / δάνεια / εγγυήσεις από τα κράτη μέλη | 15,00 | ||
| Άλλες μορφές στήριξης της ΕΕ | 5,50 | ||
| Δάνεια και εγγυήσεις της ΕΕ | 2,80 | ||
| Στρατιωτική στήριξη | 69,30 | ||
| Στήριξη προσφύγων εντός ΕΕ | 17,00 | ||
| Από έσοδα ακινητοποιημένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων | 3,70 | ||
| Δάνειο των 90 δις € της 18/12/2025 | 90,00 | ||
| ΣΥΝΟΛΟ (δεσμεύσεις, αλλά όχι εκταμιεύσεις) | 283,30 | ||
| Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | σε δισ.$ | ||
| Σύνολο εγκρίσεων για Ουκρανία (ομπρέλα) | 174,20 | ||
| Άμεση δημοσιονομική στήριξη | 30,20 | ||
| Στρατιωτική βοήθεια | 60,40 | ||
| ΣΥΝΟΛΟ | 174,20 | ||
| Άλλοι χρηματοδότες (G7/ΔΝΤ/πολυμερείς) | |||
| Δάνεια από την Ομάδα των 7 (G7) από παγωμένα ρωσικά κεφάλαια (εκταμιεύεται σε δόσεις) | 50,00 | δισ. $ | |
| ΔΝΤ (ομπρέλα 4ετίας) όχι ενιαία εκταμίευση (βασικό σενάριο) | 148,80 | δισ. $ | |
| ΔΝΤ (ομπρέλα 4ετίας) όχι ενιαία εκταμίευση (δυσμενές σενάριο) | 162,90 | δισ. $ | |
| Δωρητές Ουκρανίας | 119,00 | δισ. $ | |
Δεν προστίθενται τα ποσά αυτά
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ 1 ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΛΗ ΤΩΝ ΗΠΑ
Υποσημείωση (1 γραμμή): Το ποσό ~$174,2 δισ. αφορά συνολικές εγκρίσεις/πιστώσεις των ΗΠΑ για την «απόκριση» στον πόλεμο (περιλαμβάνοντας και δαπάνες εντός ΗΠΑ), ενώ τα $30,2 δισ. (άμεση δημοσιονομική στήριξη) και $60,4 δισ. (στρατιωτική βοήθεια, σημείο αναφοράς Οκτ. 2024) είναι επιμέρους/υποσύνολα και δεν προστίθενται στο $174,2 δισ.
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ 2 ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΛΗ ΑΛΛΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΣ
Τα περίπου $118 δισ. (Δωρητές) αφορά σωρευτικά ποσά που έχουν ήδη εκταμιευθεί/παραληφθεί ως στήριξη προϋπολογισμού, ενώ το ~$50 δισ. (ERA) είναι πακέτο δανείων που εκταμιεύεται τμηματικά σε δόσεις.
Τα $148,8/$162,9 δισ. (ΔΝΤ) είναι «φάκελος» χρηματοδότησης 4ετίας που δεν ισοδυναμεί με άμεση, ενιαία εκταμίευση.
Στα ανωτέρω ποσά υπάρχουν πολλά που έχουν ήδη εκταμιευθεί υπέρ της Ουκρανίας, δηλαδή ήδη έχουν οδηγηθεί στα αδηφάγα της Ταμεία.
Στα μη αποδοθέντα ποσά αυτά έχω προσθέσει το δάνειο των €90 δισ. (απόφαση /δέσμευση που συμφωνήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2025 για χρηματοδότηση τα έτη 2026-2027.
Υπενθυμίζουμε ότι η σθεναρή αντίσταση του Βέλγου πρωθυπουργού να μην εκχωρήσει τους δεσμευμένους ρωσικούς πόρους οδήγησε τους Ευρωπαίους στη σύναψη του Δανείου των 90 δις €.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι η εγγύηση του δανείου αυτού. Ο σχεδιασμός που περιγράφεται δημόσια είναι €30 δισ. για γενική στήριξη προϋπολογισμού και €60 δισ. για στρατιωτικές ανάγκες/προμήθειες. Με βάση τα επίσημα κείμενα, η στήριξη προορίζεται να ξεκινήσει από το β’ τρίμηνο 2026, ενώ η Κομισιόν έχει δηλώσει στόχο για πρώτη δόση τον Απρίλιο 2026.
Με βάση λοιπόν την εικόνα που αποκτούμε από τον ανωτέρω πίνακα τονίζουμε ότι στο συμβούλιο υπουργών συζητήθηκαν για την Ουκρανία-Ρωσία, αφορούν
Από τα «main results» του Συμβουλίου προκύπτει ότι η συζήτηση κινήθηκε σε 6 «γραμμές»:
• Τις «πρόσφατες διπλωματικές εξελίξεις».
• Ενεργειακό μέτωπο και «winter aid»: έμφαση στις μαζικές ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και στην ανάγκη πρόσθετης ενεργειακής στήριξης.
• Πίεση προς τη Ρωσία: συζήτηση για κλιμάκωση πίεσης μέσω κυρώσεων
• Το δάνειο/πακέτο των €90 δισ. (2026-2027): ρητή αναφορά ότι υπάρχει σε εξέλιξη συζήτηση για την εκχώρηση του πακέτου.
• Ασφάλεια/εγγυήσεις και στρατιωτική υποστήριξη: αναφορά σε ολοκλήρωση της συνεισφοράς της ΕΕ σε εγγυήσεις ασφαλείας, σε επέκταση στρατιωτικής εκπαίδευσης ακόμη και σε ουκρανικό έδαφος, και σε στήριξη της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας.
• Λογοδοσία και υβριδικές απειλές: αναφορά σε πρώτη χρηματοδότηση €10 εκατ. για την προετοιμασία ειδικού δικαστηρίου.
Διεθνείς εκτιμητές θεωρούν ότι δίνεται μια ώθηση στις προσπάθειες ειρήνης. Εν τούτοις, μια περίεργη δημοσίευση στο έγκυρο Euractiv λέει ότι «Το Βερολίνο ζητά δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ από την Ουκρανία προς όφελος των μεγαλύτερων διμερών δωρητών του Κιέβου. Οι πληρωμές δανείων θα μπορούσαν να συνδέονται με τα επίπεδα διμερούς βοήθειας των χωρών της ΕΕ». Προφανώς μιλούμε για το νέο δάνειο των ετών 2026-2027 που προαναφέραμε. Δεν υπάρχει καμιά λογική στα λεγόμενα του Γερμανού καγκελάριου, αν σκεφτεί κανείς ότι οι αποφάσεις αφορούν τα κράτη μέλη και όχι ποιος έδωσε πιο πολλά και ποιος τα λιγότερα. Άσκεφτοι άρχοντες, βλαβερά αποτελέσματα. Και πάνω από όλα, ο εγγυητής του δανείου είναι ο προϋπολογισμός της ΕΕ και όχι η τσέπη του καγκελάριου αυτού.
