Τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά τον ερχομό του Covid-19, δεν παρακολουθώ τηλεόραση συχνά. Τις σπάνιες φορές που ανοίγω πλέον τη μικρή οθόνη είναι να βρω να δω κάποιο ταξιδιωτικό ντοκιμαντέρ.
Ξεκινώντας, ας συμφωνήσουμε όλοι ότι τα ταξιδιωτικά ντοκιμαντέρ στην εποχή μας αποτελούν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο και πολυδιάστατο είδος οπτικοακουστικού περιεχομένου. Και τούτο, διότι ομολογουμένως ασκούν σημαντική συμβολή τόσο στην ψυχαγωγία των ανθρώπων κάθε ηλικίας όσο και στη γνώση.
Μέσα από την τηλεοπτική τους προβολή, τα τελευταία ιδίως χρόνια, ξεπερνούν τα γεωγραφικά όρια και φέρνουν κοντά τόπους, ανθρώπους, ήθη και έθιμα και παραδόσεις που διαφορετικά θα παρέμεναν άγνωστοι. Με άλλα λόγια, φέρνουν τον θεατή σε επαφή με τόπους, ανθρώπους και πολιτισμούς που συχνά βρίσκονται μακριά από την καθημερινή του πραγματικότητα.
Πολλοί, λοιπόν, λένε ότι τα ταξιδιωτικά ντοκιμαντέρ έχουν μεγάλη εκπαιδευτική αξία. Παρουσιάζουν ιστορικά στοιχεία, τοπικά έθιμα, γαστρονομία και κοινωνικές συνθήκες και συνεισφέρουν σημαντικά στη διαπολιτισμική κατανόηση και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα. Ιδιαίτερα για άτομα που δεν έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν για διάφορους λόγους, λειτουργούν ως «παράθυρο στον κόσμο», αφού προσφέρουν γνώση και εμπειρίες έμμεσα αλλά ουσιαστικά.
Παράλληλα, η προβολή τους στην τηλεόραση ενισχύει τη μαζική πρόσβαση σε ποιοτικό περιεχόμενο. Σε μια εποχή όπου η τηλεόραση συχνά κατηγορείται για επιφανειακή ψυχαγωγία, τα ταξιδιωτικά ντοκιμαντέρ και η τηλεοπτική τους προβολή υπηρετούν τη γνώση, την καλλιέργεια και τη δημιουργική ψυχαγωγία του κοινού.
Επιπλέον, ενισχύουν την τουριστική συνείδηση, προβάλλοντας περιοχές με σεβασμό στην τοπική κουλτούρα και προωθώντας κάποιες φορές και εναλλακτικές μορφές ταξιδιού. Τέλος, δεν είναι λίγοι όσοι ισχυρίζονται ότι τα εν λόγω ντοκιμαντέρ καλλιεργούν την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της ετερότητας· ο θεατής έρχεται – όπως εγράφη και νωρίτερα – σε επαφή με διαφορετικούς τρόπους ζωής και κοσμοαντιλήψεις.
Και αυτό θεωρείται ότι αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις μέρες μας, όπου η παγκοσμιοποίηση συχνά οδηγεί σε ομογενοποίηση, αφού τα ταξιδιωτικά ντοκιμαντέρ με τον τρόπο τους υπενθυμίζουν σε όλους την αξία της ποικιλομορφίας και της αυθεντικής ανακάλυψης.
Συνοψίζοντας, ας δεχτούμε πως η προβολή των ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση δεν είναι απλώς τρόπος των τηλεοπτικών σταθμών να γεμίζει ο τηλεοπτικός χρόνος ή ανέξοδη ψυχαγωγία για τους τηλεθεατές· στον αντίποδα, θεωρείται μια μορφή πολιτισμικής παιδείας και παγκόσμιας διασύνδεσης.
