Σήμερα ένα μπλουζάκι ή ένα αντικείμενο τεχνολογίας των 5 ευρώ διασχίζει τον πλανήτη για να φτάσει στην πόρτα του Έλληνα καταναλωτή χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ σε δασμούς, φόρους και ελέγχους, όσον αφορά στα μικροδέματα κάτω των 150 ευρώ (de minimis) από τρίτες χώρες.
Από 1η Ιουλίου αυτό αλλάζει, με απόφαση των υπουργών Οικονομικών των μελών – κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον περασμένο Δεκέμβριο, επιβάλλοντας τέλος 3 ευρώ σε όλα τα μικροδέματα από τρίτες χώρες ανεξαρτήτως τιμής, σε μια προσπάθεια ελέγχου της «έκρηξης» των εισαγωγών χαμηλής αξίας από Κίνα, που μέσα σε έναν μόλις χρόνο υπερδιπλασιάστηκαν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από την ΕΕ, από 1,9 δισ. πακέτα το 2023, ο αριθμός αυτός έφτασε τα 4,2 δισ. το 2024. Πρόκειται για πακέτα που εισέρχονται εντός συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, όπως δηλώνουν οι έμποροι λιανικής, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και αποτελούν προϊόντα που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές στις οποίες οι ίδιοι υπόκεινται.
Ανοιχτό όμως παραμένει το ερώτημα -στην αναμονή των αποσαφηνίσεων του επικείμενου μέτρου από την ΕΕ-, πρόκειται για ένα «φρένο» στην κυριαρχία των ασιατικών πλατφορμών προς όφελος των εμπόρων λιανικής στα κράτη- μέλη της; Ή για ένα «χαράτσι» που έρχεται να μπει στους καταναλωτές για τη «συνδρομή» τους στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό αναβάθμισης των τελωνιακών ελέγχων; Κάτι το οποίο ενδεχομένως να ωφελήσει σε βάθος χρόνου τους εμπόρους λιανικής της ΕΕ και της Ελλάδας.
Το τέλος 3 ευρώ αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στην Ελλάδα 1η Ιουλίου 2026 ως προσωρινό μέτρο, μέχρι το 2028 που έχει προγραμματιστεί να εφαρμοστεί η νέα νομοθεσία της ΕΕ, αλλάζοντας το τελωνειακό σύστημα και το καθεστώς εισαγωγής μικροδεμάτων προερχόμενων από τους ασιατικούς κολοσσούς ηλεκτρονικών αγορών με εξαιρετικά φθηνά προϊόντα.
Για τον Έλληνα και Ευρωπαίο έμπορο είναι δύσκολο να ανταγωνιστεί προϊόντα που δεν επιβαρύνονται με το ίδιο κόστος πιστοποίησης και περιβαλλοντικών τελών, που δεν φορολογούνται με τους ίδιους όρους, γεγονός που έχει εγκαθιδρύσει ένα πλαίσιο αθέμιτου ανταγωνισμού.
Το τέλος των 3 ευρώ, τονίζουν, δεν φαίνεται αρκετό να ανατρέψει την κατάσταση και να δημιουργήσει ίσους όρους, καθώς επίσης να στρέψει το ενδιαφέρον των καταναλωτών προς την εγχώρια αγορά. Αρκετοί είναι αυτοί που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του μέτρου, επισημαίνοντας ότι οι ασιατικές πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν εύκολα το κόστος με εκπτώσεις ή μικρές αυξήσεις.
«Είναι πολύ αργά, και πολύ λίγο»
Μέχρι τώρα, τα δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ που εισέρχονταν στην ΕΕ δεν δασμολογούνταν, δεν υπόκειντο σε φορολόγηση και στην πράξη δεν ελέγχονταν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα καθεστώς ανισοτιμίας και αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των Ελλήνων και Ευρωπαίων εμπόρων, οι οποίοι επιβαρύνονται με ΦΠΑ, δασμούς, κόστη πιστοποίησης και περιβαλλοντικά τέλη, περιέγραψε ο αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ελληνικού Συνδέσμου Ηλεκτρονικού Εμπορίου Μάκης Σαββίδης, μιλώντας στα «Ρ.Ν.».
«Αυτό που ζητάει ο Σύνδεσμος και όλοι οι επιχειρηματικοί φορείς είναι ισοτιμία όσον αφορά στον ανταγωνισμό. Ό,τι ισχύει για τις ελληνικές επιχειρήσεις που εισάγουν και πωλούν προϊόντα στην επικράτεια, το ίδιο να ισχύει και για αυτούς που πωλούν από έξω προς την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό προϋποθέτει εκτελωνισμούς, πληρωμή δασμών, πληρωμή ΦΠΑ, πληρωμή φόρων, τα οποία δεν τα πληρώνουν τώρα. Επίσης ζητάμε έλεγχο των προϊόντων ως προς τη συμμόρφωση στη νομοθεσία και την ασφάλεια προϊόντων, τα οποία δεν υπόκεινται σε ελέγχους».
Ο δασμός τριών ευρώ, όπως περιέγραψε ο κ. Σαββίδης, ωφελεί τη χρηματοδότηση της καινούργιας κατάστασης που έχει σχεδιάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2028, δηλαδή αναβάθμιση των τελωνείων σε κάθε κράτος – μέλος της. Δεν πρόκειται για ένα μέτρο που θα ωφελήσει άμεσα την αγορά και τους επιχειρηματίες της ΕΕ.
«Ο δασμός των τριών ευρώ είναι ένα προσωρινό μέτρο μέχρι να εφαρμοστεί η νέα νομοθεσία που έχει προγραμματιστεί για το 2028. Αυτά τα τρία ευρώ θα διοχετευθούν σε ένα ταμείο και θα χρηματοδοτήσουν τη νέα νομοθεσία για ελέγχους όλων των προϊόντων που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν και εφόσον, όποτε εφαρμοστεί προβλέπεται ότι θα ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλους», σημείωσε για την ενδεχόμενη βελτίωση της κατάστασης για τους εμπόρους λιανικής στο μέλλον, όσον αφορά τουλάχιστον στο ηλεκτρονικό εμπόριο.
«Είναι πολύ αργά και πολύ λίγο για να φέρει κάποιο αποτέλεσμα και να υπάρχει διαφορά για την ελληνική αγορά. Δεν περιμένουμε κανένα αποτέλεσμα, δεν θα αλλάξει τίποτα για τον Έλληνα έμπορο με αυτό το τέλος», τόνισε χαρακτηριστικά.
«Δεν κατευθύνεται προς την ουσία του προβλήματος, δηλαδή να δημιουργήσει έναν ισότιμο ανταγωνισμό στην αγορά, αλλά κατευθύνεται για να χρηματοδοτήσει αυτό που δεν χρηματοδότησε τόσα χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη – μέλη. Ισχυρά τελωνεία που θα κάνουν ελέγχους και θα επιβάλλουν του δασμούς που πρέπει».
Η πρόταση του Ελληνικού Συνδέσμου Ηλεκτρονικού Εμπορίου είναι η επιβολή εθνικού τέλους 7 ευρώ ανά δέμα που εισάγεται από τρίτες χώρες, κάτι το οποίο όπως αναφέρουν θα λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στον μαζικό κύμα εισαγωγών που διαταράσσει την αγορά, θα θωρακίσει τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις από τον αθέμιτο ανταγωνισμό και θα δημιουργήσει πολύτιμους πόρους για την ενίσχυση της εγχώριας οικονομίας.
ΕΣΕΕ: «Θετική η εξέλιξη, αλλά όχι αρκετή»
Από τη μεριά της η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) αξιολογεί ως θετικό το μέτρο, αλλά μεταβατικό και αποσπασματικό, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε σχετική ανακοίνωσή της.
Μεταξύ αυτών που ζητούν είναι η αποφυγή ανομοιόμορφης εφαρμογής του μέτρου μεταξύ των κρατών – μελών, η διασφάλιση ότι η εφαρμογή του δεν θα οδηγήσει σε δυσανάλογη μετακύληση κόστους στους καταναλωτές, καθώς και η ουσιαστική ενίσχυση των τελωνειακών αρχών των κρατών-μελών με ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, ώστε να καταστούν αποτελεσματικοί οι εθνικοί μηχανισμοί ελέγχου, ζητώντας ταυτόχρονα την αποσαφήνιση του τρόπου εφαρμογής του προσωρινού μέτρου που θα εφαρμοστεί από 1η Ιουλίου.
Οκτώ στους δέκα Έλληνες αγοράζουν από online πλατφόρμες χωρών εκτός Ε.Ε.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας που πραγματοποίησε η NielsenIQ για λογαριασμό του Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ελλάδος (ΣΕΛΠΕ) τον περασμένο Δεκέμβριο, οκτώ στους δέκα Έλληνες αγοράζουν από online πλατφόρμες χωρών εκτός Ε.Ε.
Η έρευνα καταγράφει, για πρώτη φορά, το εύρος της διείσδυσης, τα κίνητρα, τις συνήθειες και τις αντιλήψεις γύρω από την αγορά προϊόντων από πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από τα κύρια ευρήματα της έρευνας προκύπτει εξαιρετικά υψηλή διείσδυση των ασιατικών πλατφορμών στην ελληνική αγορά. Συγκεκριμένα:
• Το 94% των συμμετεχόντων πραγματοποίησε online αγορές το τελευταίο 12μηνο.
• Από αυτούς, το 85% έχει αγοράσει από τουλάχιστον μία πλατφόρμα με έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ.
• Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί συνολικά σε περίπου 8 στους 10 Ελληνες καταναλωτές.
• Οι πιο αναγνωρίσιμες πλατφόρμες είναι το Temu και το Shein, με πολύ υψηλά επίπεδα awareness.
• Περίπου 3 στους 10 χρήστες κάθε πλατφόρμας πραγματοποιούν αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα.
• Σύμφωνα με την έρευνα, οι Έλληνες από τις online πλατφόρμες εκτός Ε.Ε. αγοράζουν ρούχα ένδυσης, είδη σπιτιού και μικροαντικείμενα, ηλεκτρονικά και gadgets.
• Την ίδια ώρα, η χαμηλή τιμή αποτελεί το κυρίαρχο κίνητρο για online αγορές, με μεγάλη διαφορά από κάθε άλλο κριτήριο.
• Οι χρήστες ασιατικών πλατφορμών ξοδεύουν συνολικά περισσότερα online από τους non-buyers.
• Η μέση ετήσια δαπάνη που κατευθύνεται στα marketplaces χωρών εκτός Ε.Ε. ανέρχεται σε 244 ευρώ και αντιστοιχεί στο 45% της συνολικής online δαπάνης αυτών των χρηστών.
• Η ίδια έρευνα έδειξε ότι 4 στους 10 χρήστες δηλώνουν υψηλή ικανοποίηση από τις αγορές τους. Η εμπιστοσύνη παραμένει μέτρια, με έντονη επιφυλακτικότητα. Οι μη χρήστες δηλώνουν πολύ χαμηλή εμπιστοσύνη συνολικά.
• Έξι στους δέκα καταναλωτές θεωρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας «πολύ σημαντικά». Επτά στους 10 χρήστες των matketplaces με έδρα χώρες εκτός Ε.Ε., γνωρίζουν ότι αυτά ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά standards. Παρά αυτή τη γνώση, η χαμηλή τιμή εξακολουθεί να υπερισχύει ως κίνητρο αγοράς.
• Σε περίπτωση αύξησης τιμών λόγω δασμών, σχεδόν 40% των χρηστών δηλώνει ότι θα σταματούσε τις αγορές από αυτές τις πλατφόρμες. Αντίστοιχα, περίπου 1 στους 3 καταναλωτές εμφανίζεται θετικός στην εφαρμογή ειδικού τέλους ανά παραγγελία, κυρίως όσοι ήδη δεν αγοράζουν από αυτές τις πλατφόρμες.
• Από τα συμπεράσματα της έρευνας προκύπτει ότι οι καταναλωτές αναγνωρίζουν σωστά ότι Temu και Shein προέρχονται από την Ασία. Η αναγνώριση είναι χαμηλότερη για Trendyol και Aliexpress. Η χώρα προέλευσης επηρεάζει λίγο τους αγοραστές, αλλά πολύ τους μη αγοραστές.
• Περίπου 1 στους 2 χρήστες αναζητά πληροφορίες για τις πλατφόρμες πριν αγοράσει. Οι μη αγοραστές αναζητούν σημαντικά περισσότερες πληροφορίες.
• Βασικές πηγές είναι: Google, reviews, websites των sellers, online communities.
• Η ελληνική αγορά, σύμφωνα με την έρευνα, παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή διείσδυση των πλατφορμών με έδρα χώρες εκτός Ε.Ε., κυρίως λόγω της πολιτικής χαμηλών τιμών και της έντονης παρουσίας στα social media.
• Παρά τη μεγάλη χρήση, οι καταναλωτές διατηρούν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα, την ασφάλεια συναλλαγών και την προστασία προσωπικών δεδομένων.
• Η συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο για τη βιωσιμότητα του ηλεκτρονικού εμπορίου, ενώ πιθανές ρυθμιστικές παρεμβάσεις φαίνεται να μπορούν να μεταβάλουν ουσιαστικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
