Κάποιο από τα χωριά του ακούγεται και στις Ιταλικές …Άλπεις !!!
Ήταν πρόκληση για τους δημοσιογράφους του καιρού μου να αναφέρονται στον Μυλοπόταμο. Κακές συγκυρίες και μελανές σελίδες, στο αστυνομικό δελτίο, αμαύρωναν μια από τις πιο σημαντικές επαρχίες του νομού Ρεθύμνης. Μια από τις ηρωικότερες περιοχές του τόπου μας με αυστηρή προσήλωση των κατοίκων στις παραδόσεις.
Ο αξέχαστος και σπουδαίος ζωγράφος Χρήστος Χρηστίδης ήταν ο πολύτιμος οδηγός στις επισκέψεις που κάναμε σε χωριά και χωριουλάκια. Ακούγαμε από τους κατοίκους κάθε χωριού για το ιστορικό τους παρελθόν αλλά εγώ έμενα αυστηρά προσηλωμένη στις αναφορές του Στέργιου Σπανάκη (Πόλεις και χωριά της Κρήτης) και στις εργασίες του Λευτέρη Κρυοβρυσανάκη που αυτός πρώτος ξεκίνησε τη συστηματική καταγραφή των χωριών του νομού μας. Με αυτές τις προδιαγραφές δούλεψε δεκαετία του 1980 η ομάδα της σειράς «Κρήτη Αφιέρωμα» μια σπουδαία προσπάθεια, που θέλησα όμως να αποχωρήσω, όταν ολοκληρώθηκε η έρευνα, γιατί δεν ήθελα να έχω σχέση με τη διακίνηση της εγκυκλοπαίδειας. Βασίζομαι όμως απόλυτα στις πληροφορίες που δίνει για κάθε χωριό επειδή γνωρίζω από «πρώτο χέρι» τις πηγές.
Για την ταυτότητα της επαρχίας βασίστηκα στα στοιχεία που μας δίνει ο Σπανάκης.
Είναι ορεινή η γη, μας αναφέρει, αφού από την έκταση των 510 τ.χιλ που κρατά στον νομό μας , μόνον 88 τ.χλμ. είναι πεδινά. Αναρίθμητα και τα αιγοπρόβατα που διατρέφονται με σπουδαιότερα κτηνοτροφικά κέντρα τ’ Ανώγεια και τα Ζωνιανά. Πανάρχαιο αγαθό το λάδι είναι από τα σημαντικότερα προϊόντα της επαρχίας. Περιγράφει με την επιστημονική του ακρίβεια ο Σέργιος Σπανάκης: «Η κοιλάδα του Μυλοποτάμου που τη διασχίζει ο παλιός αμαξωτός δρόμος με τις άπειρες στροφές του, είναι από τις γραφικότερες της Κρήτης, κατάφυτη από παμπάλαια ελαιόδεντρα, από την εποχή των Βυζαντινών και των Βενετών. Οι επιτραπέζιες ελιές (θρούμπες και σταφιδολιές τις λένε οι κάτοικοι) είναι φημισμένες. «Κι από τον Μυλοπόταμο ελιές και παξιμάδι». Καλλιεργείται επίσης το αμπέλι και μάλιστα η σουλτανίνα, κηπευτικά κι εσπεριδοειδή ακόμη και μπανάνες. Στα πετρώδικα εδάφη ευδοκιμεί η χαρουπιά και δίδει μεγάλη παραγωγή. Ακόμα και για το όνομα μας ενημερώνει ο αλησμόνητος ιστοριοδίφης.
Το όνομα της επαρχίας – γράφει – το έδωσε ο ποταμός. Παλαιότερα ήταν Αυλοπόταμος, όπως αναφέρεται το 980 στον τίτλο του επισκόπου Αυλοποτάμου. «Αυλών» έλεγαν κάθε τόπο, στενό κι επιμήκη, που βρίσκεται ανάμεσα σε λόφους και βουνά.
Όταν ανακαλύφθηκε ο νερόμυλος, για την άλεση των σιτηρών, στον ποταμό Αυλώνα εγκαταστάθηκε ως φαίνεται, ένας ή περισσότεροι νερόμυλοι, και έτσι το 1182 στο έγγραφο διανομής της Κρήτης, στα δώδεκα αρχοντόπουλα του Βυζαντίου, αναφέρεται του Μύλου το ποτάμι, ως όριο του μεριδίου των Φωκάδων.
Έτσι από τότε ο ποταμός Αυλοπόταμος αναφέρεται Μυλοπόταμος και λησμονήθηκε το πρώτο όνομα. Στα βενετσάνικα έγγραφα και τους χάρτες ο ποταμός αναφέρεται Αρκάδι και Μεγάλος ποταμός.
Σύμφωνα πάντα με τους ιστορικούς, η επαρχία Μυλοποτάμου είχε δύο επισκοπές κατά την Α’ Βυζαντινή περίοδο. Στην Αξό και στην Ελεύθερνα. Όταν ο Νικηφόρος Φωκάς ελευθέρωσε την Κρήτη από τους Άραβες, οι επισκοπές επανιδρύθηκαν αλλά με διαφορετικούς τίτλους. Συναντάμε πλέον τους επισκόπους Αυλοποτάμου και Αγρίου. Οι Τούρκοι κατακτητές κατάργησαν την Αγρίου Επισκοπή και η έδρα της αναφέρεται έκτοτε Βεράν Επισκοπή, (Βεράν= ερειπωμένη).
Η επισκοπή Αυλοποτάμου συγχωνεύτηκε με την επισκοπή Ρεθύμνης. Τον 14ο αιώνα η επαρχία αποτελούσε την Καστελλανία του Μυλοποτάμου με έδρα το Κάστελλο που βρισκόταν στο σημερινό Πάνορμο.
Από τα αρχαιότερα χωριά που συναντάμε στο Μυλοπόταμο είναι η Αξός, τ’ Ανώγεια, η Αγιά, ο Αΐμονας, η Κάλυβος, η Κράνα, οι Δαφνέδες, του Δαμαβόλου, οι Έρφοι, το Χουμέρι, τα Λειβάδια, οι Μαργαρίτες, το Μελιδόνι, οι Πασαλίτες, η Σκεπαστή, οι Σίσες, το Βενί, η Αλφά, οι Αλλόιδες, το Αργουλιό, τα Αβδελά, το Καστρί, τα Κεραμωτά, η Κρασούνα, το Γαράζο, το Χώνους, η Λαγκά, το Μελισσουργάκι, ο Άγιος Μάμας και το Πέραμα (Vassilico perama).
Αυτά αναφέρονται στον αρχαιότερο κατάλογο των οικισμών της επαρχίας του Fr.Barozzi (1577).
Η εδαφική μορφή του μετέτρεψε τον Μυλοπόταμο σε μια αρένα σημαντικών πολεμικών συγκρούσεων σε όλες τις επαναστάσεις των Κρητών. Όπως σημειώνει ο δάσκαλος κ. Λευτέρης Κρυοβρυσανάκης, μόνον κατά τη Ναζιστική Κατοχή εκτελέστηκαν εξακόσια εβδομήντα τέσσερα άτομα από τα στρατεύματα του εχθρού. Σ’ αυτή την ευλογημένη γη βρίσκονται και τρία από τα σημαντικότερα σπήλαια του νησιού. Το Ιδαίο Άντρο ή Σπηλιάρα της Βοσκοπούλας, στο οροπέδιο της Νίδας, τόπος λατρείας του Κρητογενούς Δία, η Τρύπα του Σεντόνη στα Ζωνιανά και το σπήλαιο του Μελιδονίου, όπου διαδραματίστηκαν τα συγκλονιστικά γεγονότα της θυσίας των κατοίκων.
Ο κ. Κρυοβρυσανάκης καταγράφει και άλλα μικρότερα, όπως το Μαραθόσπηλιο κοντά στις Μαργαρίτες, του Αράπη στην Αξό, τους Βουκολέδες νότια από τα Κυνηγιανά, το Δρακόσπηλιο στον Πρίνο, το Λακκί στον Αβδελλά, τη Φανταξοσπηλιάρα στη θέση Λατζιμά κ.ά.
Τόσο δε από τη βόρεια πλευρά της επαρχίας, όσο και από τη νότια ο τουρισμός βρίσκεται σε πλήρη άνθιση.
Αυτά ανέφερα μεταξύ άλλων σε μια μου εργασία με τίτλο «Κι απού τον Μυλοπόταμο ελιές και παξιμάδι… Γη της επαγγελίας ολόκληρη η επαρχία» (Ρεθεμνιώτικα Νέα 7 Μαΐου 1997)».
Θρύλοι μαγευτικοί
Είναι όμως και τόσο γοητευτικοί οι θρύλοι που συναντάμε σε κάθε χωριό. Ας αφεθούμε στα φτερά του θρύλου κι ας τον ακολουθήσουμε σ’ ένα οδοιπορικό μνήμης άλλων εποχών.
Στο Κρυονέρι Μυλοποτάμου που μέχρι το 1954 το χωριό λεγόταν Ασυρώτο γιατί ήταν το μόνο χωριό στην περιφέρεια που είχε πηγή καθαρή και δεν χρειαζόταν να διυλίσουν το νερό (να το συρώσουν όπως λένε) υπάρχει μια τοποθεσία με μια έντονη οσμή όπου οι κάτοικοι ακόμα δεν έχουν βρει από που προέρχεται. Κι έτσι απλά την ονόμασαν Μυρωδιά.
Κοντά στο μοναστήρι της Χαλέπας – που ανήκει η κοινότητα – υπάρχει μια σπηλιά με το ίδιο όνομα, δηλ. Χαλέπα, που όμως είναι ανεξάρτητη. Παλιά ζούσαν 70 καλόγεροι στη μονή, όλοι με το ίδιο επίθετο (Βεργίτσηδες). Σήμερα το μοναστήρι είναι έρημο και το διευθύνει ο ηγούμενος της μονής Δισκουρίου. Κάτω από το μοναστήρι της Χαλέπας, κοντά στο χωριό, υπήρχε η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού, ερειπωμένη τώρα, που είχε τοιχογραφίες. Η εκκλησία του μοναστηριού ήταν η Αγία Μαρίνα με τοιχογραφίες κι αυτή.
Στο Κεφάλι Μυλοποτάμου, οικισμό της κοινότητας Επισκοπής οι Χριστιανοί κάτοικοι του χωριού πριν κοιμηθούν έκαναν την εξής προσευχή προς την Αγία Παρασκευή: «Αγία Παρασκευή μου και παραστεκούμενή μου, προσκυνώ παρακαλώ σε, στο Θεό με παραδώσε».
Το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής καταστράφηκε το 1629 και ανακαινίστηκε το 1962.
Ξέρετε ότι στον Κάτω Τριπόδο άλλο οικισμό της κοινότητας Μαργαριτών υπήρχε στην αρχαιότητα μαντείο και δικαστήριο;
Επόμενος σταθμός στο οδοιπορικό μας αυτό του θρύλου η Κάλυβος που πήρε το όνομα από τις Καλύβες που έκτιζαν όσο πιο ψηλά μπορούσαν για να αποφεύγουν τους Τούρκους.
Το χωριό πρέπει να υπήρχε επί Ενετοκρατίας, όπως μαρτυρούν οι πολεμίστρες που βρέθηκαν στο φαράγγι Ραπανέ. Ίσως να υπήρχε και στους βυζαντινούς χρόνους. Παλιότερες οικογένειες είναι οι Κοζορώνηδες και οι Νικηφόροι.
Στο χωριό υπάρχει και το βουνό Ποροφωκάς, που ονομάστηκε έτσι, σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων, από μια μάχη που έδωσε κάποιος Φωκάς κατά των Αράβων, ή από το ότι πέρασε από εκεί ο Νικηφόρος Φωκάς. Υπάρχει πάντως και άλλο τοπωνύμιο Πορο-Φωκά, από το γνωστό αυτοκράτορα του Βυζαντίου, ο οποίος ανακατέλαβε την Κρήτη από τους Άραβες.
Η σπηλιά Τσουπά έχει σταλαγμίτες και σταλακτίτες με πολλά νερά. Λέγεται μάλιστα ότι παλιά βάλανε μέσα έναν κόκορα κι αυτός ανέβηκε γύρω στα 500 μ. και βγήκε σ’ ένα σημείο του βουνού. Ακόμη λέγεται ότι βρέθηκαν εδώ και παλιά εικονίσματα που σήμερα δεν υπάρχουν. Μάλλον οι Χριστιανοί τα έκρυβαν εδώ για να τα γλιτώσουν από τους Τούρκους.
Υπάρχει και μια παράδοση η οποία αναφέρει ότι επί Τουρκοκρατίας έζησε εδώ κάποιος πολεμιστής που τον έλεγαν Πεντακόσαρχο.
Στη Θεοδώρα το χωριό με τους περισσότερους ακαδημαϊκούς δασκάλους ο θρύλος αναφέρει πολλά για ένα ερειπωμένο σπήλαιο με την ονομασία «Αράπη σπήλαιο» ή Λεοντόσπηλο». Η παράδοση αναφέρει ότι εκεί κατοικούσε άνθρωπος υπερφυσικής δύναμης ο οποίος σκότωνε, λεηλατούσε και έτρωγε τους περαστικούς ανθρώπους. Το σπήλαιο αυτό δεν είναι φυσικό αλλά φτιαγμένο με τεράστιες πέτρες ακατέργαστες, η δε οροφή είναι σκεπασμένη με πλάκες μεγάλου πάχους. Είναι κτισμένο μέσα σε φυσικό άνοιγμα που κάνει το βουνό Σταυρομούρη. (Διασταύρωση δρόμων έδωσε την ονομασία στο βουνό). Για να ανακαλύψουν σε ποιο σημείο χάνονταν οι άνθρωποι έκτιζαν πύργους. Ο πρώτος Πύργος κτίσθηκε στη θέση Δοξαρού – Μασκάλη, της κοινότητας Απλαδιανών. Ο δεύτερος στην τοποθεσία Σαμιόλη της κοινότητας Δοξαρού. Ο τρίτος στην τοποθεσία Μαυρόματο της ίδιας κοινότητας. Ο τέταρτος στην τοποθεσία Λαμπίρη της κοινότητας Θεοδώρα. Και ο πέμπτος στην τοποθεσία Ρουσομάσκαλα της κοινότητας Αλόϊδες. Οι πύργοι επικοινωνούσαν μεταξύ τους με κάποιο τρόπο. Είχαν φτιαγμένα βούκινα από τα κέρατα του βοδιού. Όταν περνούσαν οι διαβάτες ο κάθε πύργος έδινε σήμα ότι πέρασαν. Ο επόμενος άκουγε και περίμενε να τους δει. Αν περνούσαν σφύριζε, αν όχι τότε καταλάβαιναν ότι χάθηκε στη συγκεκριμένη περιοχή. Έτσι εντοπίστηκε ότι το τέρας βρισκόταν ανάμεσα στον πύργο Μαυρομάτου και Θεοδώρα. Ο πιο δυνατός άντρας της περιοχής, ο Μανουράς από τα Ανώγια ήρθε να τον σκοτώσει. Σε μάχη που δόθηκε μεταξύ τους σκοτώθηκε ο λεοντάνθρωπος, ελευθερώθηκε η περιοχή, ο δε Μανουράς πήρε σαν πληρωμή 300 πρόβατα.
Έχει κι ο Εξάντης τη δική του ιστορία Είναι τα εξήντα μικρά χωριά που έδωσαν το όνομα στο χωριό από τα οποία σώζονται μόνο ερείπια
Κρυφά σχολεία και κατακόμβες
Στους Έρφους θα συναντήσουμε τεχνικά έργα ύδρευσης άγνωστο ποιας εποχής αλλά θ’ ακούσουμε και για τη λειτουργία κρυφού σχολειού στα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Σύμφωνα μάλιστα με τον Κωνσταντίνο Τσαγκαράκη του Δημητρίου ηλικίας τότε που καταθέτει 75 χρόνων στο κέντρο του χωριού υπήρχε το Τούρκικο Κονάκι, το οποίο γκρεμίστηκε από τους Έλληνες και στη θέση του κτίστηκαν σύγχρονα σπίτια. Στον χώρο του Κονακιού και σήμερα στην αυλή του σπιτιού του Νικολουδάκη βρίσκεται κατακόμβη με αγιογραφίες. Το 1905 στην τοποθεσία Κουλές, που σημαίνει φυλάκια, υπήρχε ένα άνοιγμα μέσα στο οποίο έπεσε ένα ρυφάκι του Κουντουρογιάννη. Ο Κουντουρογιάννης ζήτησε βοήθεια από το φυλάκιο να το βγάλουν και να το φάνε. Ο Τούρκος που κατέβηκε να το βγάλει είδε πολλά αγάλματα με διάφορες μορφές. Μετά από τη φυγή των Τούρκων ο φρουρός ενημέρωσε τον τότε αρμοστή της Κρήτης Γεώργιο, ο οποίος έσπευσε για την αναζήτησή τους αλλά δεν βρήκε το σημείο. Πιστεύεται ότι ακόμη είναι εκεί. Κοντά είναι το χωριό μπορούμε να βεβαιωθούμε για του λόγου το αληθές.
Χωριό που ακούγεται στις ιταλικές Άλπεις
Ενδιαφέροντα κι όσα αναφέρουν ο Σπανάκης και το «Κρήτη Αφιέρωμα» για το Δοξαρό . Πριν λεγόταν Κοκκινοχώρι και πριν πάρει τη σημερινή του ονομασία λεγόταν Κλεψίμια, επειδή είχαν κλέψει εκεί μια κοπέλα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι κάτοικοι των γύρω χωριών νίκησαν τους Τούρκους σε μια μάχη που έγινε στην τοποθεσία Δοξαρό και τους ανάγκασαν να φύγουν. Από τότε, το χωριό για να θυμίζει τη μάχη αυτή, πήρε το όνομα Δοξαρό.
Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας έδρασε εδώ ο σπουδαίος καπετάνιος Σωπασής ή Κούβος, οπλαρχηγός που πέθανε στο Αρκάδι το 1866.
Τον καιρό της Κατοχής, υπήρχε στο χωριό αντιστασιακή ομάδα 40 ανδρών, με αρχηγό τον Γεώργιο Σωπασή. Αυτή η ομάδα πήρε μέρος και στην απαγωγή του Κράιπε.
Στους Δαφνέδες υπήρχε μια δάφνη. Εκεί κοντά οι κτηνοτρόφοι έχαναν τα ζώα τους και τα ξανάβρισκαν με βρεγμένο το μουσούδι τους. Ψάχνοντας, βρήκαν την πηγή της Δάφνης και έδωσαν το όνομά της στο χωριό.
Μια καινοτομία στην ονοματοδοσία συναντάμε στο χωριό Δαμαβόλου. Η αρχική ονομασία του χωριού, σύμφωνα με τα λεγόμενα των κατοίκων, ήταν Άι-Γιώργης. Λέγεται λοιπόν ότι επί Τουρκοκρατίας, επειδή οι Τούρκοι δε συμφωνούσαν για την ονομασία του χωριού, αποφάσισαν να παίξουν το όνομα του χωριού στη ντάμα. Αν κέρδιζε ο Χριστιανός, το χωριό θα λεγόταν Άι-Γιώργης, αν κέρδιζε ο Τούρκος θα δίνε το όνομα που ήθελε. Κέρδισε ο Τούρκος και από το παιχνίδι ντάμα + βόλος προήλθε το όνομα του χωριού.
Το πιο αξιοπερίεργο είναι ότι υπάρχει τοποθεσία Νταμοβόλου στις Ιταλικές Άλπεις.!!!
Ψαρομηλίγκοι και Βάμβουκες
Το Γαράζο όμως διεκδικεί τα πρωτεία σε φαντασία των θρύλων που συγκέντρωσαν ο Σέργιος Σπανάκης και η ομάδα του «Κρήτη Αφιέρωμα».
Όσον αφορά την ονομασία του χωριού υπάρχει η εξής παράδοση: Λέγεται ότι στην περιοχή που βρίσκεται το χωριό ζούσαν δυο αδέλφια. Από κει περνούσε ο δρόμος που οδηγούσε στο Ρέθυμνο. Πολλοί περαστικοί σταματούσαν εκεί για λίγο και συζητούσαν με τα αδέλφια. Κάποια μέρα ο ένας έφυγε και ταξιδιώτες ρώτησαν το αδελφό του τι απόγινε. Εκείνος τους αποκρίθηκε ότι γκαράζωσαν (μάλωσαν). Από αυτή την τούρκικη λέξη, πιθανότατα, προέρχεται η ονομασία του χωριού. Πιθανόν όμως το όνομα του χωριού να προέρχεται από την αραβική λέξη garaz που σημαίνει και πάθος.
Σύμφωνα με την παράδοση, σχετικά με το βουνό Κουλούκωνας (Ταλός), που βρίσκεται απέναντι από το χωριό, λέγεται, ότι κατεβαίνοντας ο Διγενής από τον Ψηλορείτη και περνώντας από το Γαράζο ένιωθε ότι το βουνό του έκοβε τη θέα. Έτσι για να διευρύνει την ορατότητά του, πήρε μια πέτρα, την πέταξε στο βουνό και έκοψε την κορυφή του.
Στο χωριό, επίσης, λέγεται ότι υπήρχε η μεγαλύτερη βελανιδιά της Κρήτης που από κάτω της μπορούσαν να καθίσουν 500 άτομα, κατά τη διάρκεια όμως της Κατοχής το δένδρο αυτό έπεσε.
Λέγεται επίσης ότι το Γαράζο φημίζεται για τις όμορφες γυναίκες του.
Στο Βένι Μυλοποτάμου καταγράφηκαν πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες από την προφορική παράδοση. Το χωριό κτίστηκε πριν από την εποχή της βασιλείας του Ετέαρχου στην Αξό. Παλιότερες οικογένειες είναι οι: Βαρότσηδες, Κασαπάκηδες, Φραγκιουδάκηδες, Σφακιανάκηδες (από τα Σφακιά), Μυρθιάνηδες (από το Μύρθιο), Ρουμπάκηδες και Βαμβουκαίοι.
Η οικογένεια του Βάμβουκα είναι η πιο παλιά του χωριού. Ήρθε από την Κωνσταντινούπολη, το 961, μαζί με τα στρατεύματα του Νικηφόρου Φωκά. Το πραγματικό τους όνομα ήταν Ψαρομηλίγγος. Επειδή οι κάτοικοι πολεμούσαν γενναία τους Τούρκους, ο αυτοκράτορας είχε δώσε εντολή ενδογαμίας, για να αποφευχθεί η υποβάθμιση της ράτσας από γάμους με τους κατοίκους των γύρω περιοχών.
Το χωριό δεν κατοικήθηκε ποτέ από τους Τούρκους. Έμενε μόνο ένας αγάς κοντά στο μύλο, που σώζεται ακόμα και σήμερα.
Χωριό με … ταξιδιάρικο νερό
Στον Αχλαδέ επίσης θ’ ακούσεις για το «ταξιδιάρικο νερό». Υπάρχει συγκεκριμένα ένα πηγάδι με νερό, το οποίο χάνεται τον χειμώνα και παρουσιάζεται την άνοιξη, σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων. Αρχαιολόγοι που εξέτασαν το πηγάδι είπαν πως συγκοινωνεί με τη θάλασσα και όταν γίνεται παλίρροια παρουσιάζεται το φαινόμενο αυτό.
Τις πιο παράδοξες θεωρίες για την ονομασία του χωριού συναντάς στον Αείμονα. Για την προέλευση του ονόματος του χωριού υπάρχουν τρεις πιθανές εκδοχές: Η πρώτη δέχεται ότι το χωριό πήρε το όνομά του από τον Άγιο Παντελεήμονα – Άι…μονα. Πιθανό να υπήρχε εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα γιατί βρέθηκε μια πλάκα που λέγεται ότι ήταν στην Αγία Τράπεζα της παλιάς εκκλησίας. Την πλάκα αυτή την τοποθέτησαν στην Αγία Τράπεζα της νέας εκκλησίας του Αγίου Παντελεήμονα. Μάλιστα οι κάτοικοι του χωριού υποστηρίζουν ότι κάποιος χωριανός είδε στον ύπνο του τον Άγιο Παντελεήμονα που του υπέδειξε το μέρος στο οποίο έπρεπε να σκάψουνε για να βρούνε την πλάκα της Αγίας Τράπεζας και το εικόνισμα του Αγίου. Αυτό είναι και η πιο πιθανή εκδοχή για την προέλευση του ονόματος του χωριού.
Μια δεύτερη εκδοχή δέχεται ότι το όνομά του το χωριό το οφείλει στο ότι παλιά λατρευόταν ο Δίας Άμμωνας (Άμμων Ρα, όπως λατρευόταν στην Αίγυπτο). Αυτή η εκδοχή φαίνεται η πιο απίθανη. Αξίζει να υπαινιχθούμε και το μυθολογικό Αιμόνιο, γιο της άλλης αίγας Αμάλθειας, της οποίας το γάλα θήλασε ο Δίας στο Δικταίο άντρο.
Μια άλλη εκδοχή – σύμφωνα με τις δηλώσεις των χωριανών – είναι ότι πριν την Τουρκοκρατία ζούσε εδώ ένας μόνο κάτοικος, πιθανό μοναχός, και από το αεί-μόνος, έδωσε το όνομα στο χωριό γι’ αυτό και μπορεί να συναντηθεί και με τη γραφή Αειμονάς.
Το αφιέρωμα μας συνεχίζεται.
