«Η Κρήτη με γεμίζει έμπνευση και δύναμη, αποτελεί μια ανεξάντλητη παρακαταθήκη», ανέφερε ο διακεκριμένος ενδυματολόγος και σκηνογράφος που βρέθηκε στο Ρέθυμνο τη Δευτέρα
Ένα ταξίδι στη μνήμη, στον πολιτισμό και στην ψυχή των ενδυμάτων αποτέλεσε η ανοιχτή ομιλία του διακεκριμένου σκηνογράφου και ενδυματολόγου Γιάννη Μετζικώφ στην αίθουσα «Παντελής Πρεβελάκης» του Ωδείου Ρεθύμνου το βράδυ της περασμένης Δευτέρας.
«Η μνήμη των ενδυμάτων» ήταν ο τίτλος της ομιλίας, μέσα από την οποία ο κ. Μετζικώφ μίλησε για τον πολιτισμό των ενδυμάτων και τον ρόλο τους μέσα στις κοινωνίες όλων των εποχών, με αναφορά και στο «πολυκόσμητο» λαϊκό ένδυμα στις κοινωνίες της παλαιάς Κρήτης.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε με την πρωτοβουλία της προέδρου και των μελών του Δ.Σ. του Ιστορικού – Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης, με τη συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Κρήτης και υπό την αιγίδα του δήμου Ρεθύμνης.
Ως ένας φορέας μνήμης αναδεικνύεται το ένδυμα, που ακόμη και στη σύγχρονη κοινωνία για τις νέες γενιές αποτελεί μια πηγή έμπνευσης, όπως σημείωσε ο κ. Μετζικώφ σε δήλωσή του: «Θέλω να απευθυνθώ στους νέους ανθρώπους για το πόσο πολύτιμα είναι τα ενδύματα των ανθρώπων, πόσο πολύτιμη είναι η λαϊκή παράδοση και πόσο επίσης πολύτιμη είναι η συνέχειά της. Με ενθουσιάζει που βλέπω νέους που ασχολούνται με τη μουσική και με τον χορό. Όλο αυτό δείχνει μια πολύ βαθιά συνέχεια σε έναν κόσμο που πρέπει να διατηρηθεί. Είναι η αληθινή μας ταυτότητα», περιέγραψε, ενώ πρόσθεσε: «Όσο υπάρχουν νέοι άνθρωποι υπάρχει ταλέντο, ενθουσιασμός και ελπίδα θα δημιουργούνται αέναοι κύκλοι και πάλι αρχίζουμε και πάλι συνεχίζουμε. Έχω συναντήσει καταπληκτικές φωνές και μουσικές που τις φτιάχνουν εικοσάρηδες. Δεν είναι οι παππούδες, είναι τα νιάτα που εκτιμούν αυτό που τους παραδόθηκε».
Σημείο αναφοράς η Κρήτη
Μόνιμο σημείο αναφοράς είναι η Κρήτη για τον Γιάννη Μετζικώφ που γεννήθηκε στο Καστέλλι Κισσάμου και μεγάλωσε στην Καστέλλα του Πειραιά.
«Μεγάλωσα σε μια κρητική οικογένεια, η οποία παρήγαγε τέτοια όμορφα πράγματα. Οι υπέροχες κουσκουσεδένιες πατανίες που καθόμουν ένα έκπληκτο μικρό παιδάκι την ώρα που τις έφτιαχναν, τις γιρλάντες με τα τριαντάφυλλα που προορίζονταν να τυλίξουν δοξαστικά τον έρωτα τις γαμήλιες νύχτες. Η Κρήτη όπως και να τη σκεφτώ με γεμίζει έμπνευση και δύναμη. Αποτελεί μια ανεξάντλητη βαθιά παρακαταθήκη. Ό,τι κι εάν κάνω στο θέατρο μου δίνει την ευκαιρία να αντλήσω μια θεματογραφία, μια αναφορά, είτε αυτό λέγεται χαρά ενός γάμου, είτε λέγεται θρήνος και μοιρολόι. Ό,τι κι εάν κάνω η Κρήτη αποτελεί το μόνιμο σημείο έμπνευσης και αναφοράς μου».
«Η ιδιομορφία της Ελλάδας έχει διαμορφώσει κυριολεκτικά χιλιάδες φορεσιές»
Μεγάλη είναι η ποικιλία των παραδοσιακών φορεσιών της Ελλάδας, αλλά και της Κρήτης, όπως περιέγραψε ο κ. Μετζικώφ, γεγονός που σχετίζεται και με τη γεωλογική ιδιομορφία της: «Η Ελλάδα στην παραγωγή υπέροχων λαϊκών πραγμάτων, όπως φορεσιών, που απαρτίζουν ένα κόσμο. Πρέπει να έχουμε έναν βαθύ σεβασμό σε αυτό που λέμε λαϊκός τεχνίτης. Γιατί η ολόψυχη κατάθεση του λαϊκού τεχνίτη προϋποθέτει ότι αυτός ο άνθρωπος πέρα από τα χέρια του δουλεύει και με την καρδιά του. Είναι πολύ σημαντικό, είναι συμβουλή να υπάρχει θαυμασμός για τον λαϊκό τεχνίτη», σημείωσε ο κ. Μετζικώφ, ενώ πρόσθεσε: «Έχουμε σε όλη την Ελλάδα υπέροχα πράγματα. Δεν είναι μόνο στην Κρήτη. Η ιδιαίτερη ιδιομορφία της Ελλάδας με τα ακρωτήριά της, με τα νησιά της, με τα γκρεμνά της, με τα βουνά της, έχει διαμορφώσει κυριολεκτικά χιλιάδες φορεσιές. Μάλιστα, με μεγάλη περηφάνια το παρουσιάζουν αυτοί οι άνθρωποι που τις έχουν».
Την εκδήλωση της ομιλίας του κ. Μετζικώφ «Η μνήμη των ενδυμάτων» άνοιξε η κ. Ελένη Γιακουμάκη, ενώ το χαιρετιστήριο μήνυμα της προέδρου του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνου Φαλής Βογιατζάκη ανέγνωσε η επιμελήτρια του Μουσείου Αναστασία Πλατυρράχου, που μεταξύ άλλων ανέφερε: «Είναι τιμή και χαρά μας να έχουμε κοντά μας αυτήν την προσωπικότητα που γεννήθηκε στο Καστέλλι Κισσάμου Χανίων, εξελίχθηκε σε σπουδαίο σχεδιαστή σκηνικών κουστουμιών και κουστουμιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έργα του να εκτίθενται σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές. Δάσκαλος ενδυματολογίας και σκηνογραφίας και καθηγητής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, βραβεύτηκε το 2023 από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο του Ενδύματα και Διηγήματα με 250 σχέδια παραδοσιακών και συχνά χαμένων πια φορεσιών από όλη την Ελλάδα, την Κύπρο και την Μικρά Ασία. Την άνοιξη του 2025 αναγορεύτηκε σε επίτιμος διδάκτορα του τμήματος Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τον ευχαριστούμε πολύ για τη συμμετοχή του στην εκδήλωσή μας και για το ταξίδι που μας προσφέρει στον χρόνο και στον χώρο και σε αξίες διαχρονικές».
Επίσης, το μέλος του Δ.Σ. του Μουσείου Μαριάννα Καλαϊτζιδάκη ανέγνωσε το βιογραφικό του κ. Μετζικώφ στη διάρκεια της εκδήλωσης.
