Τουρισμός και Πολιτισμός: Τα εικονικά μουσεία της Λάρνακας

Η πρόοδος των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας (ΤΠΕ) έχει φέρει επανάσταση σε πολλούς τομείς της ζωής, μεταξύ των οποίων και στα μουσεία.

Οι ΤΠΕ επιτρέπουν α) την ψηφιοποίηση των συλλογών και του αρχειακού υλικού, για τη διάσωση /διατήρηση του, την καλύτερη οργάνωση διαχείριση και μελέτη του β) την ανάρτηση πληροφοριών για τα εκθέματα ως κείμενο, βίντεο, εικόνα, εμπλουτίζοντας έτσι την εμπειρία του επισκέπτη ενώ δυνητικά επιτρέπουν και αλληλεπίδραση με το έκθεμα γ) την τρισδιάστατη ψηφιακή απεικόνιση των αιθουσών του μουσείου σε μια ψηφιακή πλατφόρμα (εικονικό μουσείο, virtual museum) που κάνει δυνατή την από απόσταση, εικονική (virtual) επίσκεψη.

Στο σημερινό μας δημοσίευμα, θα αναφερθούμε στα εικονικά μουσεία της Λάρνακας. Η Λάρνακα είναι η τρίτη σε μέγεθος πόλη της Κύπρου, με πληθυσμό 52.046 κατοίκους (απογραφή 2021). Διαβάζω στο διαδίκτυο ότι στην αρχαιότητα, υπήρχε εδώ η πόλη Κιτίον, πατρίδα του φιλοσόφου Ζήνωνα, ιδρυτή της σχολής των στωικών. Εδώ πέθανε ο Κίμων, στρατηγός- ναύαρχος της Αρχαίας Αθήνας, στην πολιορκία του Κιτίου, για την απελευθέρωση της Κύπρου από τους Πέρσες. Οι στρατιώτες του νίκησαν τους Πέρσες κι έμεινε γνωστός ως στρατηγός που «και νεκρός ενίκα». Αγάλματα και των δύο ανδρών, υπάρχουν στο εκτεταμένο παραλιακό μέτωπο της πόλης με τους φοίνικες, με εντυπωσιακή σε πλάτος διαμόρφωση για περπάτημα, ξεκούραση, ακόμη και υπαίθρια άθληση, παράλληλα με την αμμώδη ακτή. Υπάρχει επίσης μαρίνα και μεσαιωνικό κάστρο. Μετά τον εισβολή του 1974, το αεροδρόμιο της Λάρνακας, είναι μία από τις δύο πύλες εισόδου στην Κύπρο.

Η Λάρνακα είναι τουριστικός προορισμός. Δέχεται 400.000 τουρίστες τη θερινή σεζόν. Γίνεται προσπάθεια να επεκταθεί ο τουρισμός σε 12 μήνες, με έμφαση στα μνημεία, τον πολιτισμό και τα μουσεία. Σ’αυτό το πλαίσιο υλοποιήθηκε το έργο «Εικονικά Μουσεία» από την Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης και Προόδου Λάρνακας. Η Εταιρεία αυτή είναι μη κερδοσκοπική ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, σύμπραξη δημόσιου -ιδιωτικού τομέα, μια από τις 6 που ίδρυσε ο Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού στο νησί το 2007, για την ανάπτυξη τουριστικών προϊόντων. Στο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετέχει ο δήμος και φορείς του τουρισμού .

Ψηφιακά έχουν αποτυπωθεί τα εξής μουσεία της πόλης και της επαρχίας Λάρνακας: το Μουσείο Ιστορικού Αρχείου, το Μουσείο Πιερίδη, το Ιατρικό μουσείο Κυριαζή, το Καλλινίκειο Δημοτικό Μουσείο Αθηένου, το Κέντρο Περιβαλλοντικής Πληροφόρησης Ορεινής Λάρνακας, το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης (συλλογή Χριστοφόρου), το Μουσείο Κεντημάτων Κάτω Δρυ, το Βυζαντινό μουσείο Αγίου Λαζάρου, το Εκκλησιαστικό μουσείο Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Τόχνη, το Αρχαιολογικό μουσείο Λάρνακας, το Μουσείο Κεντημάτων και Αργυροχρυσοχοϊας στα Λεύκαρα, το Αγροτικό μουσείο Κάτω Δρυ, η Δημοτική Πινακοθήκη Λάρνακας και το Δημοτικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λάρνακας. Να σημειωθεί ότι Κάτω Δρυς, είναι ένα χωριό με 114 κατοίκους, η Τόχνη, ένα χωριό με 439 κατοίκους, η Αθηένου, έχει 7.000 κατοίκους και τα Λεύκαρα , γνωστά για τα ιδιαίτερα χειροποίητα κεντήματα που έχουν συμπεριληφθεί στη Λίστα Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, 870 κατοίκους.

Ένα εικονικό μουσείο έχει αποτυπώσει με τη βοήθεια των τεχνολογιών πληροφορικής τις αίθουσες του σε μια ψηφιακή πλατφόρμα, στην οποία ο επισκέπτης, μπορεί να περιηγηθεί, από το σπίτι του, χωρίς να μετακινηθεί, οποιαδήποτε ημέρα και ώρα. Θα αναφερθούμε ως παράδειγμα, στο Δημοτικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Λάρνακας, ένα μικρό μουσείο που βρίσκεται μέσα στο Δημοτικό Κήπο της Λάρνακας, που εγκαινιάστηκε το 1992 και περιλαμβάνει 6.000 κυρίως κυπριακά εκθέματα από ταριχευμένα πτηνά, έντομα, ψάρια αλλά και κοράλλια σφουγγάρια, κοχύλια, απολιθώματα και πετρώματα. Στην ψηφιακή του εκδοχή, βλέπουμε τη φωτογραφία του κτιρίου. Ακολουθώντας ένα βέλος από την είσοδο, εισερχόμεθα στην πρώτη αίθουσα. Βλέπουμε τα εκθέματα, φυτά της Κυπριακής χλωρίδας, βιτρίνα με ερπετά ενώ η φράση Cypriot yard, (Κυπριακή αυλή), μας μεταφέρει στο αντίστοιχο έκθεμα με τα οικόσιτα ζώα ενός κυπριακού αγροτικού σπιτιού. Να σημειωθεί ότι είναι δυνατή η κυλιόμενη κίνηση στην οθόνη, σε 360 μοίρες. Στη συνέχεια, ένα βέλος οδηγεί στην επόμενη αίθουσα , Birds, με τα πουλιά . Υπάρχει βιτρίνα με τα αποδημητικά πουλιά με πληροφοριακό βίντεο σε Ελληνικά και Αγγλικά. Βλέπουμε επίσης βιτρίνα με νυκτόβια πουλιά της Κύπρου, με στρουθιόμορφα πουλιά, αρπακτικά πουλιά καθώς και οικογένεια αγρινών (προστατευόμενο κυπριακό είδος άγριου προβάτου). Νέο βέλος, μας εισάγει στην αίθουσα Fossils Shells, με κοχύλια και απολιθώματα, δωρεά ιδιωτικής συλλογής. Άλλο βέλος, μας εισάγει στην αίθουσα Sea Life, με ζώα της θάλασσας, ψάρια, σφουγγάρια και κοράλλια. Ο εικονικός επισκέπτης, μπορεί να μετακινηθεί από αίθουσα σε αίθουσα με τη διαδρομή που περιέγραψα, μπορεί να επιστρέψει σε προηγούμενη αίθουσα, μπορεί επίσης να διαβάσει πληροφορίες για επιλεγμένα εκθέματα π.χ το αγρινό, τα απολιθώματα, κ.α. που δηλώνονται με το χαρακτηριστικό σύμβολο (i).

H ψηφιακή εικονική περιήγηση δεν αντικαθιστά την επίσκεψη με φυσική παρουσία, που παραμένει η απόλυτη εμπειρία και ο στόχος κάθε μουσείου. Η ψηφιακή αποτύπωση των μουσείων λειτουργεί ενημερωτικά και προβάλει τα πολιτιστικά αξιοθέατα μιας περιοχής, σε επισκέπτες, ντόπιους και ξένους, που στη συνέχεια μπορούν να προγραμματίσουν την κανονική επίσκεψη. Η ψηφιακή απεικόνιση των εκθεμάτων ενός μουσείου, αυξάνει το ενδιαφέρον του κοινού να το επισκεφτούν. Επιπλέον, προβάλει τον πολιτισμό και τις παραδόσεις μιας περιοχής σε ανθρώπους που ίσως δεν έχουν την δυνατότητα κανονικής επίσκεψης, για διάφορους λόγους (π.χ έλλειψη χρόνου/ επίσκεψη σε ώρες μη λειτουργίας μουσείου/ μουσείο κλειστό για συντήρηση). Ιδιαίτερα δε για μαθητές και μαθήτριες και επισκέψεις σχολείων, η ψηφιακή περιήγηση πριν την κανονική επίσκεψη, λειτουργεί ως αφόρμηση, ως εισαγωγική δραστηριότητα που προετοιμάζει καλύτερα την πραγματική επίσκεψη.

Η πρωτοβουλία αυτή της Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης Λάρνακας για την ψηφιακή αποτύπωση όλων των μουσείων της περιοχής σε μια ενιαία πλατφόρμα, αποτελεί μια πολύ καλή πρακτική διασύνδεσης του τουρισμού με τον πολιτισμό. Όπως είπε και ο δήμαρχος Λάρνακας κ. Ανδρέας Βύρας «είναι μια πολύ σημαντική δράση για να αυξηθεί ο αριθμός των τουριστών, στην πόλη και στην επαρχία, για την ποιοτική αναβάθμιση του τουρισμού στην περιοχή». Το έργο « Εικονικά μουσεία Λάρνακας» τιμήθηκε με χάλκινο βραβείο, στα Κυπριακά Βραβεία Τουρισμού 2021. Ευχόμαστε να βρει μιμητές και στο Ρέθυμνο! Μεμονωμένες πρωτοβουλίες για ανάπτυξη εικονικών μουσείων, έχουν υλοποιηθεί ή και υλοποιούνται αυτήν τη στιγμή και στη χώρα μας και στο Ρέθυμνο. Αυτό που ξεχωρίζει τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία είναι η ψηφιακή αποτύπωση όλων των μουσείων της περιοχής με στόχο την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος , εκπορευόμενη από τους φορείς της διοίκησης !