Η μυθιστορηματική ζωή του Μιχάλη Βαλαρή
Είναι φορές που συμπληρώνοντας ένα αφιέρωμα, γιατί η έρευνα όλο και κάτι νέο έχει να παρουσιάσει, κάνω και μια αξιολόγηση των σημείων που μου περισσεύει το συναίσθημα. Ξεκινώντας το σημερινό, που αναφέρεται στους Βαλαρήδες, από τους πιο γνωστούς Ατσιπουλιανούς, κοίταξα παλιό αφιέρωμα με τίτλο «Η αρχοντιά και η πρεπιά του Ρεθύμνου είχε έδρα το «Βαλαρέικο». Κι όπως διαπίστωσα δεν έχω να χρεώσω στον εαυτό μου υπερβολή. Η αναφορά στους πιο σημαντικούς βεβαιώνει του λόγου το αληθές.
Ο Μιχάλης με τον μυθιστορηματικό βίο
Ο Τζώρτζης και η Μαρία Βαλαρή απέκτησαν το 1862 ή 63 (εκείνες τις εποχές δεν είχαμε την ακρίβεια των δηλώσεων στο Ληξιαρχείο), ένα χαριτωμένο παιδί, τον Μιχάλη.
Θα είχε κλείσει τα τρία του χρόνια ο μικρός, όταν ξέσπασε η επανάσταση του 1866. Οι Τούρκοι αφηνιασμένοι με τους ντόπιους, που πάλευαν για λευτεριά, πήραν με τη σειρά τα χωριά αφανίζοντας και λεηλατώντας. Αυτό που τους ενδιέφερε ήταν να πάρουν τα μικρά παιδιά για να τα κάνουν γενίτσαρους.
Από την εκδικητική μανία τους δεν μπορούσε να γλιτώσει το χωριό των Βαλαρήδων το Ατσιπόπουλο. Όταν μπήκαν στο χωριό, έτοιμοι να σπείρουν τον χαλασμό, ο Τζώρτζης ήταν στα βουνά με τους άλλους αγωνιστές και στο σπίτι ήταν μόνο η Μαρία κρατώντας τον Μιχαλάκη της αγκαλιά. Με το που αντιλαμβάνεται τους Τούρκους, παίρνει το παιδί πανικόβλητη, κατεβαίνει στον αχυρώνα, το σκεπάζει με άχυρα και του συστήνει να μην κουνήσει μέχρι να του το επιτρέψει η ίδια.
Και να ήθελε όμως ο μικρούλης δεν μπορούσε από τον φόβο του να βγάλει άχνα. Έμεινε εκεί ακόμα κι όταν ένοιωσε μια λόγχη να ψάχνει στα άχυρα, όσο οι Τούρκοι μπήκαν και διαγούμιζαν το αρχοντόσπιτο.
Και μόνο όταν έφυγαν, κατάφερε να πάρει ανάσα, χωρίς τον φόβο να τον ανακαλύψουν. Μέχρι τα 12 του χρόνια έζησε κι άλλες περιπέτειες, γιατί το καπετανοχώρι του, ήταν πρώτο σε κάθε ξεσηκωμό. Και οι Τούρκοι δεν τους χάριζαν.
Στο μεταξύ, έμαθε τα πρώτα γράμματα στο χωριό και μόλις έκλεισε τα 12 χρόνια του, αποφάσισαν οι γονείς του να το στείλουν για μεγαλύτερη ασφάλεια στην Αίγυπτο. Εκεί ζούσε ένας συγγενής τους, από τους επιφανείς στην τοπική κοινωνία. Έτσι θα μεγάλωνε χωρίς κίνδυνο μακριά από τη σκλαβιά των Τούρκων.
Το ταξίδι δεν ήταν καθόλου εύκολο όπως διηγιόταν ο ίδιος αργότερα στα παιδιά του. Επειδή δεν υπήρχαν βαπόρια, ταξίδεψε με ένα μικρό ιστιοφόρο. Το ταξίδι κράτησε κάπου δυο βδομάδες και ήταν μαρτυρικό, γιατί κοντά στα άλλα έπιασε και μια δυνατή φουρτούνα.
Ο Μιχάλης και οι άλλοι ταξιδιώτες έφθασαν σε κακό χάλι στην Αλεξάνδρεια. Αφού ξεκουράστηκε για λίγο πήγε να συναντήσει τον θείο του, που έμενε στο Σιμπίν Ελ Κανάτερ (λίγο έξω από το Κάιρο).
Έπιασε δουλειά στις επιχειρήσεις του θείου του σπουδάζοντας παράλληλα στο Αραβικό σχολείο. Από το εμπόριο του βάμβακος απέκτησε τεράστια περιουσία απλώνοντας τις επιχειρήσεις του θείου του που είχε πεθάνει στο μεταξύ. Η ευαισθησία του στα κοινωνικά προβλήματα φαινόταν από την προθυμία του να δανείσει όποιον είχε ανάγκη χρημάτων κι εκείνος του επέστρεφε το χρέος, όποτε μπορούσε, σε βαμβάκι. Ακόμα κι όταν οι δίσεκτοι καιροί που ζούσε, τον έφεραν στο χείλος της οικονομικής καταστροφής (όταν οι περιουσίες των Ελλήνων πέρασαν στις Τράπεζες των Άγγλων) ο Μιχάλης συνέχισε να εργάζεται με πείσμα κι έτσι σύντομα ορθοπόδησε ξανά.
Στο μεταξύ είχε πάντα τη σκέψη του στο Ατσιπόπουλο. Το 1904 ολοκληρώνει την αγορά μεγάλης έκτασης στου Γάλλου, τα λεγόμενα «Γερακαριανά» και συνεχίζει να επενδύει στο χωριό του με ένα πάθος συγκινητικό. Τρία από τα πανάκριβα σημεία του χωριού περνάνε στην κατοχή του. Κι εκείνος χαίρεται που αυτά γίνονται στον τόπο του. Όταν έφθασε σε ηλικία γάμου, παντρεύτηκε μια ισάξιά του κοπέλα τη Φερενίκη, (1880-1955) που ήταν κόρη του Θεμιστοκλή Μοάτσου και της Μαριγώς το γένος Δανδόλου και απέκτησαν τέσσερα παιδιά. Τον Γιώργο, τον Θεμιστοκλή, τη Μαρία και την Αιμιλία που ήταν ένα πανέμορφο κορίτσι αλλά έφυγε νωρίς βυθίζοντας στο πένθος το Βαλαρέικο. Όσο για τη Μαρία ήταν τόσο όμορφη που είχε ανακηρυχθεί και «Μις Ρέθυμνο» στα καλλιστεία του 1929.
Επειδή το κλίμα της Αιγύπτου δημιουργούσε προβλήματα στη Φερενίκη, εκείνη αναγκάστηκε να γυρίσει στο Ατσιπόπουλο με τα παιδιά. Ο άνδρας της, μένοντας πίσω, προσπαθούσε να διεκπεραιώσει τις δουλειές του για να μπορεί να περάσει λίγο καιρό με τους δικούς του.
Μοιραζόταν αλλά ποτέ δεν παραπονέθηκε. Αυτή όμως η απουσία του πατέρα έστω για κάποιους μήνες τον χρόνο ήταν το παράπονο των παιδιών. Αλλά δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά.
Στο μεταξύ η πανέμορφη Φερενίκη, το «Ρεθύμνιον Ρόδον» όπως την αποκαλούσε ο φίλος και κουμπάρος της οικογενείας, γιατρός Νικόλαος Κ. Μυστράκης (1873-1956), ανέπτυξε σπουδαία πολιτιστική δράση. Ήταν άλλωστε μια μορφωμένη γυναίκα. Είχε σπουδάσει στη Σχολή «Χίλ» των Αθηνών, σπουδές που ούτε στο όνειρό τους δεν έβλεπαν οι κοπέλες της εποχής. Διετέλεσε αντιπρόεδρος του Συλλόγου Κυριών (1912-1916) αντιπρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Ρεθύμνης (1917-1935) και πρόεδρός του (1935-1954).
Θεμιστοκλής Βαλαρής
Ο γιος της Θεμιστοκλής υπήρξε από τις σημαντικότερες μορφές του Ρεθύμνου και πρόδρομος της τουριστικής ανάπτυξης
Ήταν σπουδαίος άνθρωπος κι αυτό το βεβαιώνει με τα χέρι στην καρδιά, όποιος τον γνώρισε.
Ο Θεμιστοκλής Βαλαρής γεννήθηκε το 1903. Αποτελεί δε φωτεινό παράδειγμα για την εποχή του, γιατί παρά τις αντιξοότητες εκείνος κατάφερε να σπουδάσει στο εξωτερικό μαζί με τον αδελφό του Γεώργιο. Οικονομικές Επιστήμες στη Λιέγη ο Θεμιστοκλής, πολιτικός μηχανικός στη Γάνδη του Βελγίου, επίσης, ο Γεώργιος.
Για τη σπουδαία μόρφωσή του αρκεί να προσθέσουμε ότι μικρά παιδιά με τον αδελφό του κατέβαιναν με γαϊδουράκια στο Ρέθυμνο κάθε βδομάδα για να κάνουν μαθήματα Γαλλικών και Αγγλικών.
Αυτό που αξίζει να τονιστεί, στην αναφορά μας αυτή, είναι ότι ο νεαρός Ρεθεμνιώτης παρά τη ζηλευτή του μόρφωση και την ευρωπαϊκή παιδεία που απέκτησε, δεν ξέχασε ποτέ τις παραδόσεις του τόπου του. Όταν έφθασε στην καρδιά της Ευρώπης άνοιξε διάπλατα τους πνευματικούς του ορίζοντες, επιτρέποντας στα νέα ρεύματα και τις αντιλήψεις να τον πλησιάσουν. Από αυτά πήρε όσα υπόσχονταν αληθινή πρόοδο. Είχε αυτό το σπάνιο χάρισμα της επιλογής, από τη θέση πάντα του διψασμένου για προκοπή και μάθηση νέου ανθρώπου. Η ταχύτατη εξέλιξη που διέκρινε στο διάστημα που σπούδαζε, να συμβαίνει γύρω του, εδραίωσε μέσα του την πεποίθηση ,ότι καμιά μιζέρια δεν μπορεί να εγκλωβίζει έναν τόπο για πάντα, αν οι άνθρωποι που ζούνε σ’ αυτόν έχουν διάθεση να σπάσουν τα δεσμά της ηττοπάθειας και να παλέψουν για το καλύτερο.
Επιστρέφοντας στον τόπο του απέδειξε πως δεν είχε ξεχάσει τις ρίζες του αν και ο τρόπος ζωής στην Ευρώπη είχε διαμορφώσει τον χαρακτήρα του και τον τρόπο συμπεριφοράς του. Ο ακριβής όρος «τζέντλεμαν» ταίριαζε στο Θεμιστοκλή Βαλαρή.
Ο ανοικτός χαρακτήρας του, η αρχοντιά σε όλες του τις εκδηλώσεις, τον έκαναν περιζήτητο στις παρέες. Και βλέπομε να μη λείπει από την ποίηση του Καλομενόπουλου, όπου αναφέρονται οι παρέες που άφησαν εποχή με τα γλέντια τους.
Ήταν και καλλιτεχνική φύση. Έπαιζε θαυμάσιο βιολί και τραγουδούσε υπέροχα. Αυτό το χάρισμα φαίνεται να κληροδότησε στην κόρη του, που εξελίχθηκε στη γνωστή λαμπρή ερμηνεύτρια την οποία είχε ξεχωρίσει ο ίδιος ο Μάνος Χατζηδάκης. Και την έχουμε απολαύσει αρκετές φορές στις υπέροχες συναυλίες της.
Ο Θεμιστοκλής Βαλαρής από την πρώτη μέρα που επέστρεψε από τις σπουδές του στο Ρέθυμνο, άρχισε να βάζει υψηλούς στόχους. Κάποιοι από αυτούς ήταν υπερβατικοί για την εποχή. Και το αποτέλεσμα αρκετές φορές ήταν ένα ισχυρό χτύπημα στις προσδοκίες του. Δεν το έβαζε κάτω όμως. Ήξερε να αγωνίζεται. Και η αποτυχία γινόταν πρόκληση να προσπαθήσει ξανά σε καλύτερες βάσεις. Κάποτε βρέθηκε σε δεινή θέση χάνοντας όλη του την περιουσία ακόμα και την πατρική. Δεν λύγισε. Κατάφερε να σταθεί στα πόδια του και να ξαναπάρει τη ζωή του στα χέρια του αποκτώντας ξανά την οικονομική του ευρωστία, μετά από σκληρή δουλειά και απίστευτη θέληση.
Μόνο μια συμφορά κατάφερε να τον κλονίσει. Ήταν τότε που «έφυγε» για το μεγάλο ταξίδι η μικρή του αδελφή η Αιμιλία. Μέχρι το τέλος της ζωής του βούρκωνε στη θύμησή της.
Οραματιστής καθώς ήταν και πνεύμα πάντα ανήσυχο διέβλεψε το μέλλον της πόλης του, έστω κι αν η μιζέρια είχε δημιουργήσει ένα τοπίο θολό. Κι οι νέοι έσπευδαν να μεταναστεύσουν γιατί δεν έβλεπαν φως ανάπτυξης από πουθενά.
Ο Θεμιστοκλής με μια αποφασιστικότητα που τρόμαζε κάθε συντηρητικό νου, διέλυσε τις επιχειρήσεις του και επένδυσε τα πάντα στον τομέα του τουρισμού. Εκεί έβλεπε τη μοναδική ευκαιρία ανάπτυξης του τόπου του.
Εκείνη την εποχή η τουριστική υποδομή στο Ρέθυμνο, ήταν ανύπαρκτη. Το ξενοδοχείο «Βαλαρή» όμως στη γνωστή θέση, ήταν μια τουριστική μονάδα, πρότυπη για την εποχή της. Με τον εξοπλισμό που διέθετε, από το ασανσέρ, μέχρι την κεντρική θέρμανση και το τηλεφωνικό κέντρο, ήταν ο πρώτος πόλος έλξης τουριστών. Κι αυτό θα πρέπει να αναφέρεται πάντα. Ο Θεμιστοκλής Βαλαρής ήταν ο πρώτος που πίστεψε στο τουριστικό μέλλον του Ρεθύμνου και για χάρη του υψηλού αυτού στόχου, επένδυσε την περιουσία του, για να αποδείξει και να δικαιωθεί τελικά.
Και σ’ αυτό τον τομέα του οφείλουμε πολλά.
Αλλά εκεί που πραγματικά αξίζει την αιώνια ευγνωμοσύνη μας είναι στις αναμνήσεις του, που μας βοηθούν να ζήσουμε το Ρέθυμνο μιας άλλης εποχής. Οφείλουμε χάρη γι’ αυτό στην γυναίκα του Ιωάννα που κατάφερε να τις εκδώσει 17 χρόνια αργότερα.
Εκείνος δεν είχε φιλοδοξίες συγγραφέα. Αυτό μου τόνιζε κάθε φορά που έφερνε συνεργασία στην εφημερίδα και πολλές φορές του έθιγα το ζήτημα και τον παρακινούσα να εκδώσει ένα βιβλίο. Η σεμνότητά του με αφόπλιζε πάντα.
Το βιβλίο όμως «Μια πόλη αναμνήσεις» είναι η μεγαλύτερη προσφορά του στις επόμενες γενιές. Μας δίνει μια εικόνα του Ρεθύμνου, περιγράφει την κοινωνική ζωή, προσθέτει λεπτομέρειες της καθημερινότητας που διευκολύνουν τον ερευνητή και τέρπουν τον αναγνώστη. Γράφει απαλλαγμένος από πάθη και χωρίς αφορισμούς.
Συγκινητική είναι η αναφορά του στον παππού του Τζώρτζη Βαλαρή (1815-1912). Φορούσε, γράφει στο βιβλίο του, σαλβάρια και άσπρα στιβάνια διατηρώντας τις παραδόσεις που βρήκε. Κι ήταν το τραπέζι του πάντα στρωμένο σαν να περίμενε να δεξιωθεί κάθε περαστικό.
Μια μέρα πριν πεθάνει, κατέβηκε στην πόλη και ζήτησε να δει τη νύφη και τα εγγόνια του κάτω, όπως παρακάλεσε την υπηρέτρια. Κι όταν έτρεξε κοντά του η Φερενίκη της είπε πως την αποχαιρετά γιατί πλησιάζει το τέλος του. Την ίδια νύχτα πέθανε.
Ο γάμος του Θεμιστοκλή με την Ιωάννα το γένος Γεωργίου Στραπατσάκη ήταν το δώρο του Θεού σ’ αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο. Έζησαν τον βίο που ονειρεύεται κάθε ζευγάρι. Μαζί στις χαρές και στις λύπες. Και πάντα ένα στιβαρό χέρι από πλευράς της κ. Ιωάννας στον άντρα της μέχρι να περάσει η μπόρα.
Κι ήρθε το 1988. Μια χρονιά γεμάτη προβλήματα για όλους. Σαν να ήθελε η ζωή να μας δώσει την ύστατη ευκαιρία ξεφάντωσης, περάσαμε στο Λύκειο Ελληνίδων, εκείνη τη χρονιά, μια αξέχαστη Απόκρια με το χορό των Απάχηδων. Ο Θεμιστοκλής Βαλαρής, παρά την ηλικία του, πρωταγωνιστούσε στο γλέντι αυτό. Μας έκανε όλους να ξεχαστούμε και να ξεφαντώσουμε παρακινώντας τους πάντες για χορό και τραγούδι.
Έτσι τον θυμάμαι και τον τιμώ όπως και τόσοι άλλοι Ρεθεμνιώτες.
Γεώργιος Βαλαρής
Αδελφός του Θειστοκλή ήταν ο Γεώργιος Βαλαρής η επαγγελματική δράση του οποίου ως διπλωματούχου πολιτικού μηχανικού της Γάνδης συνδέθηκε με την τεχνική ανάπτυξη του Ρεθύμνου του περασμένου αιώνα.
Λόγω της σπάνιας για την εποχή επιστημονικής του κατάρτισης, ο Γεώργιος Βαλαρής:
Συνέβαλε στην ανοικοδόμηση και τον εκσυγχρονισμό ιδιωτικών κτιρίων και υποδομών στην πόλη του Ρεθύμνου κατά την περίοδο του μεσοπολέμου και των μεταπολεμικών χρόνων.
Εφάρμοσε πρωτοποριακές ευρωπαϊκές τεχνικές σχεδιασμού που έφερε από τις σπουδές του στο Βέλγιο, επηρεάζοντας την αστική εικόνα της περιοχής.
Υποστήριξε τεχνικά τις επιχειρηματικές προσπάθειες της οικογένειας, η οποία αργότερα (μέσω του Θεμιστοκλή) πρωτοστάτησε στην τουριστική ανάπτυξη του τόπου.
Επιπλέον, ο Γεώργιος επέβλεπε τις τεχνικές παρεμβάσεις και τη συντήρηση στο ιστορικό πατρικό τους αρχοντικό (το «Βαλαρέικο» σπίτι), διατηρώντας την αρχιτεκτονική του αίγλη.
Λόγω της εποχής (Μεσοπόλεμος και πρώτα μεταπολεμικά χρόνια), ο Γεώργιος Βαλαρής εργάστηκε κυρίως ως σύμβουλος μηχανικός σε μεγάλα ιδιωτικά έργα και αξιοποιήσεις ακινήτων της ευρύτερης οικογένειας.
Φίλιππος Βαλαρής (1867-1910)
Ήταν δικηγόρος με έντονη παρουσία στα κοινά. Γιος του Ελευθερίου γεννήθηκε στην Αφρική. Έγινε μέλος του πρώτου δικηγορικού συλλόγου μέλος του ΔΣ του Γυμναστικού Συλλόγου Ρεθύμνης. Διορίστηκε από τους Ρώσους ως επιθεωρητής συμβολαιογραφείων θέση από την οποία όπως μας πληροφορεί ο Γεώργιος Εκκεκάκης παραιτήθηκε για να γίνει βουλευτής. Ορκίστηκε στις 21 /4/1903 και μετείχε στην Επιτροπεία Αναφορών.
Νικόλαος Βαλαρής
Ήταν γιος του Μιχαήλ και αγωνιστής των επαναστάσεων 1858, 1866 και 1878.
Ευάγγελος Βαλαρής (1900-1979)
Ήταν γιος του Εμμανουήλ Πολιτικός Μηχανικός και όπως αναφέρει ο Γεώργιος Εκκεκάκης ευεργέτης του χωριού του.
Αποφοίτησε από το ΕΜΠ και διορίστηκε στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων.
Στη διάρκεια της Κατοχής ήταν νομιμηχανικός Λασιθίου. Αυτό που τον χαρακτήριζε ήταν η απόλυτη ανιδιοτέλεια. Ζούσε και λειτουργούσε υπεράνω χρημάτων Χαρακτηρίζεται μάλιστα από τους πλέον θερμούς πατριώτες.
Μητέρα του ήταν η Αργυρή το γένος Νικολάου Αετού.
Σύμφωνα πάντα με τον Εκκεκάκη το 1969 ο Ευάγγελος γνωστοποίησε στον πρόεδρο της τότε Κοινότητας Ατσιποπούλου ότι εκχωρεί 430.000 δραχμές στο χωριό στη μνήμη των γονέων του με μια προϋπόθεση. Να μείνει μυστική η δωρεά του αυτή.
Γυναίκες της τέχνης και της κοινωνικής προσφοράς
Είναι όμως και αρκετές οι γυναίκες από την οικογένεια Βαλαρή που έχουν ξεχωρίσει υπηρετώντας την τέχνη και την κοινωνική προσφορά. Όπως:
Αργυρούλα Βαλαρή ζωγράφος
Είναι διακεκριμένη Ρεθεμνιώτισσα ζωγράφος και διακοσμήτρια, μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ). Ζει και δημιουργεί στο Ρέθυμνο, έχοντας αναπτύξει μια πολυετή καλλιτεχνική πορεία με έντονη εικαστική και κοινωνική παρουσία στην Κρήτη.
Έχει σπουδάσει Διακοσμητική. Εργάζεται επαγγελματικά τόσο ως διακοσμήτρια εσωτερικών χώρων όσο και ως ζωγράφος.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ίδρυσε τον δικό της μόνιμο εκθεσιακό χώρο, τη Valari Art Gallery, στην Πλατεία Μητρόπολης στο Ρέθυμνο. Ο χώρος αυτός αποτελεί το προσωπικό της ατελιέ και σημείο αναφοράς για την ανάδειξη της δουλειάς της, λειτουργώντας παράλληλα ως εστία πολιτισμού για την παλιά πόλη.
Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, με πιο χαρακτηριστικές τις εξής:
• Το 2004 κυκλοφόρησε το προσωπικό της καλλιτεχνικό λεύκωμα με τίτλο «Βότσαλα της ελληνικής θάλασσας», το οποίο απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια από τον αθηναϊκό τύπο (όπως στην εφημερίδα Καθημερινή) για την πρωτότυπη τεχνική της να μετατρέπει τις θαλασσινές πέτρες σε μικρά έργα τέχνης.
Αποτελεί σταθερή εικαστική φωνή του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ. Ενδεικτικά:
• Το 2010 παρουσίασε τη θεματική έκθεση «Εικόνες και Χρώματα της Γης».
• Σε επόμενες διοργανώσεις ξεχώρισε η ενότητά της «Ζωγραφική στην πέτρα (στο πνεύμα της Αναγέννησης)», όπου συνδύασε τη φυσική υφή της πέτρας με την αναγεννησιακή τεχνοτροπία.
Τον Αύγουστο του 2022 διοργάνωσε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση στη γκαλερί της, συγκεντρώνοντας έργα από όλο το φάσμα της δημιουργικής της πορείας.
Τον Νοέμβριο του 2022 εκπροσώπησε το Ρέθυμνο στην έκθεση του ΕΕΤΕ «Ισορροπία το αμετάθετο χρέος» στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο. Εκεί συμμετείχε με τρία έργα εστιασμένα στην ισορροπία της φύσης (θαλασσινά τοπία, βράχοι, αγροί).
Η ζωγραφική της Αργυρούλας Βαλαρή κινείται γύρω από τη φύση και την ιστορική μνήμη. Χρησιμοποιεί συχνά φυσικά υλικά ως καμβά (πέτρες, βότσαλα) και εμπνέεται από το κρητικό τοπίο, τη θάλασσα και τα αρχιτεκτονικά μνημεία του τόπου της, αποδίδοντάς τα με έντονο λυρισμό και θετική ενέργεια.
Το αφιέρωμά μας συνεχίζεται.
