Τι κοινό μπορεί να έχουν ένα μουσείο αφιερωμένο στα Video Games, ένα βιώσιμο μοντέλο καλλιέργειας σαλιγκαριών, ένας ύπνος κάτω από τα αστέρια, μια προσωποποιημένη επιστημονική συμβουλευτική υποστήριξη για το καθημερινό skin care, μια τεχνολογία εξατομικευμένων εμφυτεύσιμων εμβολίων, δομικά υλικά που καθαρίζουν τον αέρα από ρύπους και μικρόβια; Ο παρονομαστής όλων των παραπάνω είναι η έννοια της «καινοτομίας» καθώς πρόκειται για επιχειρηματικές ιδέες οι οποίες έχουν αναπτυχθεί στην Κρήτη αποδεικνύοντας πως στο νησί πράγματι υπάρχουν και δραστηριοποιούνται άνθρωποι που συνδυάζουν τη φαντασία, την τεχνογνωσία και έχοντας διάθεση για εξέλιξη και πρωτοτυπία, παράγουν μοναδικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Η δουλειά του Παρατηρητηρίου Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Κρήτης μεταξύ άλλων είναι ο εντοπισμός και η ανάδειξη αυτών των ιδεών και όπως εξηγεί στα «Ρ.Ν.» η Κατερίνα Ρουσάκη, στέλεχος της Περιφέρειας Κρήτης και υπεύθυνη της Δομής, απώτερος σκοπός είναι αυτή η πολυπόθητη διασύνδεση – αξιοποίηση των καινοτόμων ιδεών, προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών με την πραγματική οικονομία του τόπου δηλαδή τις επιχειρήσεις. Επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοπούμενες ήδη σε ένα περιβάλλον με πολλές δυσκολίες και προκλήσεις έχουν ανάγκη να ξεχωρίσουν και ένας δρόμος προς αυτή την κατεύθυνσή είναι η καινοτομία. «Αυτό που κάνουμε είναι να παρακολουθούμε την καινοτομία στο δικό μας οικοσύστημα, στο νησί μας. Οπότε έχουμε δύο μητρώα, το μητρώο των επιχειρήσεων και το μητρώο των ερευνητικών εργαστηρίων. Αποτυπώνουμε τις δράσεις, τα έργα, τις πρωτοβουλίες που υλοποιούν οι δικοί μας οι «παίκτες» του οικοσυστήματος οπότε κάνουμε τη χαρτογράφηση του τι συμβαίνει στην Κρήτη όσον αφορά την καινοτομία και στη συνέχεια ο στόχος μας και το ζητούμενο είναι να διασυνδέσουμε τις επιχειρήσεις του νησιού με τα ερευνητικά ιδρύματα, με το ερευνητικό έργο που παράγεται έτσι ώστε αυτή η έρευνα να έχει αποτύπωμα και στην πραγματική οικονομία του νησιού. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση έχει ένα πρόβλημα να λύσει και θέλει τη βοήθεια ενός ερευνητή, ενός εργαστηρίου. Εφόσον γίνει η σύζευξη και βρεθεί αυτή η λύση, αυτό είναι μια πολύ σημαντική καινοτομία για το συγκεκριμένο οικοσύστημα το δικό μας», εξηγεί η κ. Ρουσάκη.
Η πρόσφατη πρόσκληση που βγήκε στον αέρα του «Καινοτομώ στην Κρήτη» και όπου οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν αν ξεκινήσουν να καταθέτουν τις επιχειρηματικές τους προτάσεις από 29 Σεπτεμβρίου, προέκυψε σε μεγάλο βαθμό από ανοικτές διαβουλεύσεις που πραγματοποίησε το Παρατηρητήριο με ενδιαφερόμενους προκειμένου οι επισημάνσεις τους να ληφθούν υπόψη στην τελική διαμόρφωση της πρόσκλησης. Η διαδικασία αυτή αλλά και πολλές άλλες δράσεις που πραγματοποιεί το Παρατηρητήριο μέσω των οποίων δίνεται το βήμα στις επιχειρήσεις να εκφράσουν τις ανάγκες τους, αναδεικνύει πως όσο εύκολα χρησιμοποιούμε τη λέξη «καινοτομία» άλλο τόσο δύσκολο είναι αυτό να γίνει τελικά πράξη. Ωστόσο, ο επιχειρηματικός κόσμος του νησιού έχει τη θέληση σύμφωνα με την κ. Ρουσάκη και ο ρόλος του Παρατηρητηρίου είναι να βοηθήσει όσους επιθυμούν να κάνουν αυτό το «παρακάτω» βήμα. «Στη διαδικασία των διαβουλεύσεων και των συζητήσεων με τις επιχειρήσεις αναδείχθηκε πολύ ξεκάθαρα ότι η καινοτομία είναι ένα ακριβό και δύσκολο αντικείμενο παρόλα αυτά όμως έχουμε καταγράψει – και για αυτό συνεχίζουμε να δημιουργούμε δράσεις και εργαλεία – ότι οι επιχειρήσεις έχουν την τάση για καινοτομία, ενδιαφέρονται και είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό να μπορέσουν να το κάνουν. Οπότε είμαστε εδώ για να τους στηρίξουμε ως Περιφέρεια, – εννοείται ό,τι παρέχουμε είναι δωρεάν – με την κατάλληλη ενημέρωση και τις δράσεις μας».
Όπως εξηγεί η υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου μια από τις ανάγκες που εντοπίζεται από πλευράς επιχειρήσεων σχετίζεται φυσικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ένα ταχύτατα αναπτυσσόμενο πεδίο το οποίο ήδη μπορεί να δώσει πολλές λύσεις στις επιχειρήσεις αλλά και να τις κάνει να ξεχωρίσουν. «Κυρίως στο ΑΙ είχαμε εντοπίσει ότι υπάρχει ζήτηση και είχαμε κάνει μια σειρά σεμιναρίων. Οι ανάγκες είναι πολύ μεγάλες και οι επιχειρήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν τα καθημερινά προβλήματα επιβίωσης. Παρόλα αυτά έχουμε διακρίνει ότι θέλουν τη συνεργασία, τη στήριξη και στο κάλεσμα που κάνει η Περιφέρεια πάντα βλέπουμε ότι ουσιαστικά οι ανάγκες ξεπερνάνε και αυτό που εμείς θα περιμέναμε σαν ανταπόκριση και αυτό κορυφώνεται στις Ημέρες Καινοτομίας, που γίνονται κάθε δύο χρόνια. Εκεί βλέπουμε πολλές μικρές επιχειρήσεις που ενώ σε άλλη περίπτωση θα δυσκολεύονταν να καινοτομήσουν, εν τούτοις ενδιαφέρονται, επιζητούν συμμετοχή τους, ζητάνε να παρουσιάσουν ο προϊόν τους, την υπηρεσία τους και κυρίως να συνεργαστούν και να συνδεθούν με άλλους «παίκτες» του οικοσυστήματος».
Τα οφέλη φυσικά από τη δικτύωση των επιχειρήσεων που καινοτομούν με άλλες είναι πολλαπλά. Ένα από τα σημαντικότερα είναι η υποβολή προτάσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία όπως είναι αυτό του «Καινοτομώ στην Κρήτη». «Έχουμε δει στην πράξη ότι είναι πάρα πολλά τα οφέλη. Είναι πολλαπλά. Δηλαδή πέρα από το ότι μπορούν να κάνουν κοινά πρότζεκτ, να καταθέσουν σε συνεργατικά προγράμματα, όπως το Ερευνώ Καινοτομώ που είναι ένα τέτοιο έργο», σχολιάζει μεταξύ άλλων η κ. Ρουσάκη.
Δυναμικό πεδίο η ευεξία – υγεία
Το νησί έχει μεγάλο στρατηγικό πλεονέκτημα σε ορισμένους τομείς όπου μπορεί να αναπτύξει καινοτομίες και φυσικά να διαπρέψει. Αυτοί οι τομείς είναι ο ευφυής τουρισμός – πολιτισμός, η βιώσιμη αγροδιατροφή, η υγεία και ευεξία, οι ψηφιακές τεχνολογίες και η βιώσιμη χρήση των πόρων.
Όπως εξηγεί η κ. Ρουσάκη τα νούμερα δείχνουν πως ειδικότερα το πεδίο της υγείας και ευεξίας στο νησί αν και είναι μικρό παρουσιάζει μια μεγάλη δυναμική στο κομμάτι της καινοτομίας, ωστόσο η ίδια επισημαίνει για να μπορέσουν όλες οι ιδέες από όποιον τομέα και να προέρχονται να αξιοποιηθούν και να βρουν τον δρόμο τους προς στην πραγματική οικονομία και τις επιχειρήσεις, χρειάζεται δουλειά, εκπαίδευση και ενημέρωση.
«Ένας αναδυόμενος τομέας που έχουμε παρακολουθήσει την εξέλιξή του είναι η υγεία και η ευεξία. Έχουμε χαρακτηριστεί και σαν κοιλάδα καινοτομίας γιατί υπάρχουν αρκετές νεοφυείς καινοτόμες επιχειρήσεις στον τομέα της υγείας και ευεξίας. Αυτό έχει προκύψει και από τα στοιχεία που συλλέγουμε ότι υπάρχει μια δυναμική στον τομέα υγείας και ευεξίας. Είναι μικρός τομέας απλά είναι δυναμικός. Σίγουρα επίσης τεράστιο δυναμικό υπάρχει και στη βιώσιμη αγροδιατροφή, και με το γεγονός ότι είμαστε Γαστρονομική Περιφέρεια υπάρχει εκεί μια κινητικότητα όσον αφορά τον γαστρονομικό πολιτισμό δηλαδή τη σύνδεση τουρισμού – πολιτισμού με την αγροδιατροφή. Βέβαια δεν σημαίνει ότι όλες οι εταιρείες είναι προσανατολισμένες και είναι έτοιμες να εφαρμόσουν τις καινοτομίες τους. Αυτό χρειάζεται αρκετή δουλειά, εκπαίδευση, ενημέρωση», καταλήγει η κ. Ρουσάκη.
