Νέα πολλαπλά προβλήματα και σημαντική καθυστέρηση στην κτηματογράφηση των περιοχών του Ρεθύμνου φέρνει η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ουσιαστικά «επιστρέφει» πίσω στο Δ.Σ. του «Κτηματολόγιο Α.Ε.» τους φακέλους για την ανάθεση των μελετών κτηματογράφησης. Ειδικότερα, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση της «Κτηματολόγιο», να απορρίψει προσφυγή εναντίον της συμμετοχής μιας εταιρείας σε δύο από τους εν λόγω διαγωνισμούς κτηματογράφησης δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς και αναπέμπει το θέμα στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας, για να κριθεί εκ νέου. Η υπόθεση αφορά την κτηματογράφηση των περιφερειακών ενοτήτων Χανίων, Ρεθύμνου και του μισού Ηρακλείου, καθώς και της περιοχής Θεσπρωτίας – Κέρκυρας.
Η απόφαση αυτή «φρενάρει» εκ νέου και άγνωστο για πόσο την κτηματογράφηση των περιοχών του Ρεθύμνου και συγκεκριμένα των δήμων Αγίου Βασιλείου, Μυλοποτάμου, Ανωγείων, Αμαρίου και περιοχών του Ρεθύμνου. Να σημειωθεί ότι περιοχές στην υπόλοιπη χώρα βρίσκονται στο τελικό στάδιο έχοντας πάρει σχετικές παρατάσεις, ενώ η δικαστική αυτή εξέλιξη που αφόρα τον νομό μας ενδεχομένως περιορίσει το χρόνο που είναι απαραίτητο για την κτηματογράφησή του με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Ανήσυχη και προβληματισμένη εμφανίστηκε η πρόεδρο των συμβολαιογράφων του Ρέθυμνου και πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείου Κρήτης, Αναστασία Δρανδάκη, η οποία έκανε λόγο για νέο γύρο καθυστερήσεων που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο θα διαρκέσουν:
«Το Συμβούλιο της Επικρατείας αναπέμπει, ξαναγυρνάει, δηλαδή, στο κτηματολόγιο, την απόφασή του, που αφορούσε την κατακύρωση ενός αναδόχου και απόρριψη των δυο άλλων ζητώντας καλύτερη στοιχειοθέτηση, υποστηρίζοντας ότι οι λόγοι για τους οποίους απέρριψε τον έναν δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένοι. Εμείς περιμέναμε να κριθεί από το Δικαστήριο ότι καλώς αναδείχτηκε αυτός ο ανάδοχος απ’ το Κτηματολόγιο και όχι ο άλλος. Άρα, το Δικαστήριο δεν έδωσε λύση. Το ξαναγυρνάει πάλι στο Κτηματολόγιο να το αιτιολογήσει καλύτερα. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προβλήματα, καθώς μετατίθεται πάλι ο χρόνος κτηματογράφησης και μάλιστα άγνωστο το για πόσο. Διότι, εάν το Δ.Σ. του Κτηματολογίου πάρει μία νέα απόφαση, αυτή η νέα απόφαση θα μπορεί και πάλι να προσβληθεί, άρα να έχουμε νέο γύρο προσφυγών στο Συμβούλιο Επικρατείας. Τώρα πόσο θα καθυστερήσει αυτό το πράγμα, τι άλλα μέτρα θα ληφθούν, αν θα υπάρξει νομοθετική ρύθμιση για όλη αυτή την κατάσταση, δεν μπορούμε να το ξέρουμε. Η καθυστέρηση αυτή της κτηματογράφησης των περιοχών της Κρήτης καθυστερεί την όλη διαδικασία κτηματογράφησης της χώρας».
Όπως εξήγησε στις περιοχές που δεν έχουν κτηματογραφηθεί ένα μεγάλο ποσοστό των ακινήτων έχουν μεταβιβαστεί «με τον λόγο», δηλαδή χωρίς συμβολαιογραφικές πράξεις, για αυτό απαιτείται μεγάλη προετοιμασία και κάλεσε τους ενδιαφερόμενους πολίτες, παρά την καθυστέρηση που παρατηρείται με την ανάθεση του έργου σε μελετητικά γραφεία, να μην επιδείξουν αμέλεια, αλλά να ενεργοποιηθούν, να απευθυνθούν σε τοπογράφους και συμβολαιογράφους, να προχωρήσουν τις διαδικασίες, ώστε όταν έρθει η ώρα να υπάρχει η απαιτούμενη ετοιμότητα και να μην υπάρξουν εκ νέου προβλήματα: «Θέλει μια προετοιμασία μεγάλου χρονικού διαστήματος για να ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση. Όσο το περιθώριο συντμείται και περιορίζεται, γίνεται ακόμη πιο δύσκολο να γίνει σωστή κτηματογράφηση. Εμείς λέμε ότι οι πολίτες πρέπει να προετοιμάζονται γι’ αυτό, γιατί όσο και αν με τις καθυστερήσεις αυτές των δικαστηρίων έχουμε γενικότερη καθυστέρηση στην έναρξη, τόσο πιο δύσκολα θα γίνουν τα πράγματα και πιο ασφυκτικά. Άρα οι πολίτες, πρέπει να το έχουν στο μυαλό τους ότι θα κληθούν να δείξουν τις ιδιοκτησίες τους. Άρα καλό είναι να απευθυνθούν σε τοπογράφους κυρίως σε πρώτο χρόνο. Να τακτοποιήσουν τους τίτλους τους όποιοι δεν τους έχουν τακτοποιήσει, όποιοι έχουν από αποδοχές ή όποιοι θέλουν να κάνουν γονικές. Πρέπει αυτοί να είναι όσο το δυνατόν πιο έτοιμοι, ώστε, όταν αναδειχτεί επιτέλους αυτός ο ανάδοχος, να είναι έτοιμοι να υποβάλουν τις δηλώσεις ιδιοκτησίας» είπε.
Μιλώντας για τη σημασία της κτηματογράφησης η κ. Δρανδάκη ανέφερε: «Η κτηματογράφηση αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο, καθώς ουσιαστικά αποκτά η χώρα μια βάση δεδομένων στην οποία απεικονίζονται τα δικαιώματα των πολιτών και τα δικαιώματα της πολιτείας. Ξεκαθαρίζει τι είναι δημόσιο, τι είναι δημοτικό, τι ιδιωτικό».
Το ιστορικό
Οι τέσσερις διαγωνισμοί ανήκουν στην τελευταία γενιά κτηματογράφησης και επαναπροκηρύχθηκαν το 2016. Μία εκ των διαγωνιζομένων κοινοπραξιών προσέφυγε στο ΣτΕ κατά μιας άλλης, υποστηρίζοντας ότι η δεύτερη είχε υποβάλει ψευδή στοιχεία για την επαγγελματική εμπειρία της σε ανάλογα έργα. Πιο συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα εταιρεία επικαλέστηκε διάφορους λόγους για τους οποίους η ανταγωνίστριά της έπρεπε να αποκλειστεί, μεταξύ των οποίων το ότι είχε αναφέρει ως απόδειξη της εμπειρίας της μελέτες κτηματογράφησης και πολεοδομικού σχεδιασμού σε δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας, οι (συμπληρωματικές) συμβάσεις των οποίων είχαν ακυρωθεί με απόφαση του Ευρωδικαστηρίου (το 2011, απόφαση C-601, επειδή η ανάθεση της συμπληρωματικής σύμβασης έγινε χωρίς διαγωνισμό και είχε προϋπολογισμό μεγαλύτερο από το 50% της αρχικής σύμβασης). Συνολικά, κατατέθηκαν δύο προσφυγές στο ΣτΕ, ενώ η «Ελληνικό Κτηματολόγιο» «πάγωσε» τη διαδικασία επιλογής αναδόχου και σε ακόμα δύο διαγωνισμούς στους οποίους συμμετείχε η συγκεκριμένη κοινοπραξία.
Αρχικά, το 2016, η Επιτροπή Αναστολών του ΣτΕ δικαίωσε την προσφεύγουσα, «παγώνοντας» τη συνέχιση του διαγωνισμού. Τώρα, με τις αποφάσεις 1251 και 1252/2019, το Δ’ τμήμα του ΣτΕ ήρθε να αναπέμψει την υπόθεση στην «Ελληνικό Κτηματολόγιο», καλώντας τη να αιτιολογήσει επαρκέστερα την όποια απόφασή της. Όπως επισημαίνει, όμως, ειδικά για μία από τις περιοχές που αφορούσε η απόφαση του Ευρωδικαστηρίου (περιοχές του καποδιστριακού Δήμου Βασιλικών, σήμερα στον Δήμο Θέρμης), το δημοτικό συμβούλιο ανακάλεσε την απόφασή του να υπογράψει συμπληρωματική σύμβαση πριν η ελεγχόμενη εταιρεία υποβάλει προσφορά στο κτηματολόγιο για να διεκδικήσει τους τέσσερις διαγωνισμούς.
«Ως εκ τούτου, η αναθέτουσα αρχή (σ.σ.: η «Ελληνικό Κτηματολόγιο») όφειλε να εξετάσει αν συντρέχει περίπτωση αποκλεισμού της παρεμβαίνουσας λόγω υποβολής ψευδούς δήλωσης ή μη παροχής πληροφοριών σχετικών με την ειδική τεχνική και επαγγελματική της ιδιότητα», αναφέρει. Όπως σημειώνει το ΣτΕ, στους όρους του διαγωνισμού αναφέρεται σαφώς ότι η υποβολή ψευδούς δήλωσης ή μη επαρκών πληροφοριών «δικαιολογεί τον αποκλεισμό του διαγωνιζομένου, εάν διαπιστωθεί ότι κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς είχε ανακληθεί το πιστοποιητικό ή άλλα επίσημα στοιχεία». Το ΣτΕ έκανε δεκτή την προσφυγή ως προς το συγκεκριμένο σημείο, ακύρωσε την απόφαση της «Ελληνικό Κτηματολόγιο», που έκανε δεκτή την εταιρεία στον διαγωνισμό, και ανέπεμψε την υπόθεση στο διοικητικό συμβούλιό της «για τις νόμιμες ενέργειές της, κατά το σκεπτικό». Ωστόσο η υπόθεση δεν τελειώνει εδώ. Οι ενδιαφερόμενες εταιρείες μπορούν να προσφύγουν και κατά όποιας απόφασης λάβει το νέο διοικητικό συμβούλιο της «Ελληνικό Κτηματολόγιο» και η καθυστέρηση να συνεχιστεί για μερικά ακόμα χρόνια.
Προβλήματα και στις κτηματογραφημένες περιοχές λόγω σύντμησης του χρόνου για τις ενστάσεις
Εν τω μεταξύ, σοβαρό πρόβλημα φαίνεται πως υπάρχει και με τις ήδη κτηματογραφημένες περιοχές του μητροπολιτικού δήμου Ρεθύμνου μετά την ψήφιση νόμου, σύμφωνα με τον οποίο περιορίζεται σημαντικά ο χρόνος που έχουν στην διάθεσή τους οι ιδιοκτήτες για να κάνουν ενστάσεις ή προσφυγές για να διεκδικήσουν την περιουσία τους. Συγκεκριμένα, η προθεσμία αυτή λήγει τον Μάρτιο του 2020. Αυτό σύμφωνα με την πρόεδρο των συμβολαιογράφων σημαίνει ότι όσοι ιδιοκτήτες δεν έχουν φροντίσει μέχρι τότε να διεκδικήσουν το ακίνητό τους, τότε το χάνουν, καθώς αυτό περιέρχεται στο δημόσιο.
Οι προθεσμίες αυτές είναι ασφυκτικές επισήμανε η κα Δρανδάκη, υποστηρίζοντας πως: «Η σύντμηση του χρόνου σημαίνει ότι όλες οι αγωγές, ό,τι δικαστική διαδικασία ή διαδικασία διόρθωσης προδήλου σφάλματος ή αγωγής στο δικαστήριο κλπ. πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2020, πράγμα που είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί, διότι έχουμε πρώτα-πρώτα τους πολίτες που δεν έχουν τσεκάρει όλοι τα δικαιώματά τους, δεν έχουν μαζέψει τα δικαιολογητικά τους, δε θα μπορούσαν να κάνουν αυτές τις αγωγές, έχουμε τους δήμους, έχουμε την Εκκλησία, έχουμε τις τράπεζες, που έχουν πάρα πολλά ακίνητα, τα οποία πρέπει να φροντίσουν να δουν πώς απεικονίζονται στο κτηματολόγιο και να μαζέψουν και όλο το υλικό που χρειάζεται για να ασκήσουν τις αγωγές. Η ημερομηνία που έληγε κανονικά για το Ρέθυμνο ήταν η 12η Μαρτίου του 2022 και αυτό τώρα πάει 31/12/2020 με τον νόμο 4623/19 που ψηφίστηκε τον Αύγουστο. Δηλαδή μέσα σ’ αυτό το περιθώριο, που στην ουσία είναι ένας χρόνος -μαζί με τις αργίες- σε αυτό το διάστημα πρέπει να γίνει η όποια αγωγή υπάρχει για να αναγνωριστεί το δικαίωμα που προσβάλλεται, είτε με ανακριβή εγγραφή ή για να διορθωθεί η πρώτη εγγραφή. Η ημερομηνία αυτή αφορά τις περιοχές που έχουν ήδη κτηματογραφηθεί, που λειτουργούν, που υπάγονται, δηλαδή, στο κτηματολογικό γραφείο. Εάν κάποιος δεν κάνει την αγωγή του μέχρι 31/12, σημαίνει ότι ό,τι ιδιοκτησία δεν του κατοχυρώθηκε ή δεν την διεκδίκησε, τη χάνει. Δηλαδή αν λέει άγνωστο και είναι δικό μου και εγώ δεν πάω μέχρι 31/12/2020 να το κάνω, πάει στο Δημόσιο και μετά εγώ έχω δικαίωμα μόνο αποζημίωσης».
Οι περιοχές που έχουν κτηματογραφηθεί τα προηγούμενα χρόνια ανά χρονολογία στον δήμο Ρεθύμνου είναι οι παρακάτω:
Γεράνι, Αργυρούπολη, Μαρουλάς, Χρωμοναστήρι, Πρασές, Επισκοπή, Ρουσσοσπίτι, Αρμένοι, Πρινές, Ατσιπόπουλο, Άδελε, Ρέθυμνο.