Τις έντονες αντιδράσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας αλλά και των ίδιων των γονιών, έχει προκαλέσει σχετική διάταξη του υπουργείου Παιδείας που καταργεί τα τμήματα ένταξης σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση αντίστοιχα, ενσωματώνοντας στα τμήματα γενικής παιδείας. Όπως λένε οι εκπαιδευτικοί το εγχείρημα του υπουργείου Παιδείας θα μπορούσε να προχωρήσει εάν και εφόσον συνέτρεχαν συγκεκριμένοι όροι και προϋποθέσεις με κυριότερη την ύπαρξη ολιγομελών τμημάτων στα σχολεία. Όμως όπως καταγγέλλουν σε τμήματα με 25 μαθητές και άνω κάτι τέτοιο είναι ανεφάρμοστο και μια τέτοια πρωτοβουλία υποβαθμίζει το θεσμό της ειδικής αγωγής και μοναδικό στόχο έχει τον περιορισμό δαπανών για προσλήψεις εκπαιδευτικών.
Χθες με πρωτοβουλία της ΕΛΜΕΡ εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής, αλλά και γονείς πραγματοποίησαν παράσταση διαμαρτυρίας στα γραφεία της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, παραδίδοντας σχετικό ψήφισμα με τα αιτήματά τους στον προϊστάμενο -υπεύθυνο εκπαιδευτικών θεμάτων, Παναγιώτη Αντωνιάδη προκειμένου αυτό να διαβιβαστεί αρμοδίως στον υπουργό Παιδείας Νίκο Φίλη.
Σε σχετικές δηλώσεις της η πρόεδρος της ΕΛΜΕΡ Δέσποινα Νικολάου, ανέφερε: «Το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε να καταργήσει τα τμήματα ένταξης (τμήματα που υποδέχονται μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες). Ο θεσμός λειτουργεί από τη δεκαετία του ΄80 πολύ αποτελεσματικά και το υπουργείο τώρα αποφάσισε να καταργήσει τα τμήματα αυτά και να εντάξει τους μαθητές στα τμήματα γενικής παιδείας. Αυτό έτσι όπως ακούγεται δεν είναι κακό, είναι καλό. Να υπάρχουν δηλαδή δύο συνάδελφοι ένας της ένταξης και ένας γενικής παιδείας. Στο εξωτερικό όπου έχει εφαρμοστεί ο θεσμός αυτός τα τμήματα είναι ολιγομελή, δεν είναι 25-30αρια όπως τα δικά μας, το πρόγραμμα είναι διαφορετικό, τα βιβλία είναι διαφορετικά.
Τα Ελληνικά δεδομένα με τον όγκο των μαθημάτων που πρέπει να διδαχτούν όπως τάξεις με 13 μαθήματα υπό εξέταση, είναι αδύνατο τα παιδιά της ένταξης να συμβαδίσουν με τα παιδιά γενικής παιδείας. Ουσιαστικά το υπουργείο το κάνει αυτό για να εξοικονομήσει χρήματα. Φέτος επειδή προσέλαβε πολλούς συναδέλφους παράλληλης στήριξης μέσω ΕΣΠΑ προσπαθεί να εξοικονομήσει χρήματα παίρνοντας λιγότερους εκπαιδευτικούς για περισσότερους μαθητές. Εκεί εμείς εντοπίζουμε τον λόγο ότι το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να εξοικονομήσουν χρήματα».
Η Βέρα Ζυγούρη, φιλόλογος παράλληλης στήριξης τόνισε: «Ουσιαστικά καταργούν τα τμήματα ένταξης. Ο κ. Φίλης λέει ότι πρόκειται για αναβάθμιση της ειδικής αγωγής, εμείς το βλέπουμε ως υποβάθμιση. Δεν έχει γίνει αξιολόγηση το κατά πόσο είναι αποτελεσματικά τα τμήματα ένταξης και εν μια νυκτί αποφασίστηκε η κατάργησή τους. Εμείς θεωρούμε ότι είναι αποτελεσματικά και ωφέλιμα για τα παιδιά που συμμετέχουν και οι γονείς είναι θερμοί υποστηρικτές των τμημάτων και φυσικά θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρχουν, γιατί βοήθιουνται πολύ τα παιδιά που έχουν μαθησιακές δυσκολίες».
Από την πλευρά της η πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων Μαθητών Δήμου Ρεθύμνου Ματίνα Βολτυρακη, υποστήριξε: «Βρισκόμαστε εδώ για να κάνουμε παράσταση διαμαρτυρίας. Το υπουργείο Παιδείας κατάφερε για μια ακόμα φορά να μας εξοργίσει, γονείς, εκπαιδευτικούς, μαθητές με την κατάργηση των τμημάτων ένταξης, τα οποία είναι πολύ σημαντικά για την εκπαιδευτική κοινότητα με τη δικαιολογία ή αν θέλετε υπό το πρίσμα ότι όλα αυτά θα λειτουργήσουν σαν μια αναβάθμιση της ειδικής αγωγής. Εμείς σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να το δεχτούμε αυτό. Θεωρούμε πολύ σημαντικά τα τμήματα ένταξης, αλλά και την παράλληλη στήριξη και φυσικά βρισκόμαστε στο πλευρό των μαθητών και των γονέων που έχουν πολύ μεγάλη ανάγκη από τα μαθήματα αυτά και φυσικά των εκπαιδευτικών που είναι εξειδικευμένοι σε αυτό το αντικείμενο και δεν μπορούν να αντικατασταθούν από κάποιον άλλο παιδαγωγό γενικής αγωγής».
Η Ειρήνη Κλάδου γονέας παιδιού με ειδικές ανάγκες, γραμματέας στον Σύλλογο Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αυτισμό και αντιπρόεδρος στον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του ΕΕΕΚ, σε δηλώσεις της είπε: «Η διάταξη του υπουργείου έχει ένα σύνθημα που λέει «σχολείο για όλους». Όλοι μας, γονείς και εκπαιδευτικοί ενδιαφερόμαστε για ένα σχολείο για όλους μας. Σχολείο για όλους σημαίνει ένα σχολείο για κάθε παιδί που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε μαθητή, να έχει υποδομές εκπαιδευτικό προσωπικό, εκπαιδευμένους εκπαιδευτικούς, όπως ψυχολόγους και οποιαδήποτε άλλη στήριξη χρειάζεται κάθε μαθητής.
Το σχολικό πλαίσιο στην Ελλάδα όμως δεν είναι κατάλληλο, γι’ αυτό και διαφωνούμε με αυτό το νομοσχέδιο. Θέλουμε να συνεχίσει η ειδική αγωγή να έχει το μέλλον που χρειάζεται για τα παιδιά μας. Αυτό μας ενδιαφέρει ως γονείς, τα παιδιά μας να είναι σε ένα κατάλληλο σχολικό περιβάλλον για να μπορούν να αποκτήσουν και τις γνώσεις που χρειάζεται και να προχωρήσουν κανονικά στην ένταξή τους στην κοινωνία και να μπορούν να έχουν εφόδια ακόμα και αν είναι παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ακόμα και αν είναι παιδιά με αυτισμό ή άλλη αναπηρία να μπορούν να σταθούν επάξια μέσα στο κοινωνικό σύνολο».
Ο Γαβρίλης Τσουντάνης, πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Φίλων Παιδιών του Ειδικού Σχολείου και Ειδικού Νηπιαγωγείου Ρεθύμνου, ανέφερε: «Το νομοσχέδιο αυτό έρχεται να υποβαθμίσει ακόμα περισσότερο τον θεσμό της ειδικής αγωγής. Τα τμήματα ένταξης σαφώς και δεν πρέπει να καταργηθούν, αντιθέτως ο θεσμός της ειδικής αγωγής πρέπει να τύχει μεγαλύτερης υποστήριξης. Υπάρχουν ελλείψεις και σε προσωπικό και σε υποδομές και το νομοσχέδιο αυτό έρχεται να συμβάλλει αρνητικά σε μια ήδη κακή κατάσταση».
Ψήφισμα διαμαρτυρίας
Στο ψήφισμα που υπογράφουν η ΕΛΜΕ, η Ένωση Γονέων Μαθητών Δήμου Ρέθυμνου, ο Σύλλογος Γονέων Κηδεμόνων και Φιλών Ατόμων με Αυτισμό, ο Σύλλογος Γονέων και Φίλων Παιδιών του Ειδικού Δημοτικού και Ειδικού Νηπιαγωγείου Ρεθύμνου, και το οποίο παρέδωσαν χθες στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Το υπουργείο Παιδείας σε τροπολογία που κατέθεσε στο πλαίσιο του νομοσχεδίου «Μέτρα για την επιτάχυνση του κυβερνητικού έργου και άλλες διατάξεις», το οποίο ψηφίστηκε με συνοπτικές διαδικασίες, ενσωματώνει τα τμήματα ένταξης στα τμήματα Γενικής Παιδείας. Ο τρόπος και η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε το υπουργείο αιφνιδίασε την εκπαιδευτική κοινότητα, εκπαιδευτικούς και γονείς, και μάλιστα σε μια περίοδο όπου με βάση τις διακηρύξεις του ίδιου του Υπουργού διεξάγεται ο λεγόμενος «Κοινωνικός διάλογος για την Παιδεία». Το υπουργείο έδρασε παρακάμπτοντας τον όποιο διάλογο και τις όποιες προτάσεις του είχαν κατατεθεί από τους αρμόδιους φορείς της εκπαίδευσης και της Ειδικής Αγωγής.
Για να δικαιολογήσει την πρακτική του, το υπουργείο, επικαλείται την πρακτική της συνεκπαίδευσης, η οποία εφαρμόζεται όλο και πιο ευρέως σε διεθνές επίπεδο. Προφανώς είναι επιδίωξη και όραμα όλων των φορέων της εκπαίδευσης ένα σχολείο χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς διακρίσεις. Το «Σχολείο για Όλους» πρέπει να αποτελεί βασικό σκοπό του εκπαιδευτικού συστήματος και εκφράζει το στόχο για ισότιμη ένταξη των ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ) και των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΑμΕΕΑ) στην κοινωνία. Όμως, χωρίς διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, χωρίς σχεδιασμό σε βάθος χρόνου και κυρίως χωρίς να εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις(αλλαγή των αναλυτικών προγραμμάτων, διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής, υλικοτεχνική υποδομή, μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο), η «συνεκπαίδευση» που προωθεί το Υπουργείο θα εξελιχθεί σε κακόγουστο αστείο με πρώτα θύματα τους ίδιους τους μαθητές.
Καταρχάς η τροπολογία αυτή ενσωματώνοντας τα Τμήματα Ένταξης στη Γενική Τάξη, ναρκοθετεί την ύπαρξη και τη συνέχεια του θεσμού της Παράλληλης Στήριξης που είναι απαραίτητη σε αρκετές κατηγορίες μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Επιπλέον αλλάζει εντελώς το χαρακτήρα και τον προσανατολισμό των Τμημάτων Ένταξης, αφού χρεώνει στους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στη δομή αυτή ρόλο part time παράλληλης στήριξης. Το αποτέλεσμα θα είναι να μειωθεί ο αριθμός των παιδιών που συμμετέχουν στα τμήματα ένταξης, καθώς και ο εκπαιδευτικός χρόνος και οι στοχευμένες εκπαιδευτικές δράσεις που αντιστοιχούν σε κάθε μαθητή. Πίσω, λοιπόν από τις πολύ εύηχες προφάσεις του υπουργείου για ένα σχολείο χωρίς διαχωρισμούς, κρύβεται η επιδίωξη για την υποβάθμιση της Ειδικής Αγωγής και οι περικοπές στην Εκπαίδευση.
Η πολιτική του υπουργείου διαμορφώνει, εν ολίγοις, ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό καιάδα, καθώς ένα μεγάλος αριθμός μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες δεν θα μπορεί να έχει την εκπαίδευση που δικαιούται. Η μείωση του κόστους της Ειδικής Αγωγής και η μείωση του συνολικού αριθμού των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής που θα υποστηρίζουν από δω και πέρα τις ανάγκες των μαθητών εκπορεύεται από τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης προς τους «θεσμούς». Έρχεται σαν συνέχεια της πολιτικής που τα τελευταία χρόνια έχει απαξιώσει μια σειρά από υποστηρικτικές δομές στην εκπαίδευση. Σχολικές βιβλιοθήκες, αθλητικά γυμνάσια, ενισχυτική και πρόσθετη διδασκαλία κ.τ.λ. όλα αυτά, στη λογική των περικοπών που επιβάλλουν τα μνημόνια, θεωρούνται πολυτέλειες.
Είναι υπόθεση τόσο του εκπαιδευτικού, όσο και του γονεϊκού κινήματος να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Αυτή η τροπολογία δεν πρέπει να εφαρμοστεί, πρέπει να καταργηθεί. Το δικαίωμα των μαθητών και των παιδιών μας, στην Δημόσια και Δωρεάν Εκπαίδευση που δικαιούνται, αποτελεί για μας κόκκινη γραμμή και θα μας βρίσκουν συντεταγμένα απέναντι τους όποιοι το αμφισβητούν».
«Να αποσυρθεί άμεσα η τροπολογία»
Για το θέμα, σε ανοικτή επιστολή του ο Σύλλογος Διδασκόντων του 3ου Γυμνασίου, αναφέρει τα εξής:
«Στη σημερινή εκπαιδευτική πραγματικότητα το «Ένα σχολείο για Όλους» είναι ο απώτερος στόχος και χωρίς αμφιβολία επιδιώκει την ισότιμη ένταξη των ατόμων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο κοινωνικό σύνολο. Το μοντέλο της Συνεκπαίδευσης-Συμπερίληψης εφαρμόζεται σε διάφορα σχολεία του κόσμου, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και δεν αμφισβητεί κανείς τα θετικά αποτελέσματα που μπορεί να έχει.
Ωστόσο, η εν λόγω εκπαιδευτική μέθοδος απευθύνεται σε μια πραγματικότητα που δεν σχετίζεται με την Ελληνική. Πιο συγκεκριμένα, η εικόνα των σημερινών σχολείων χαρακτηρίζεται από τμήματα 25 ή και παραπάνω μαθητών, από αίθουσες μικρές, που στερούνται υλικοτεχνικής υποδομής και το κυριότερο, από εκπαιδευτικούς που δεν είναι εξειδικευμένοι, επιμορφωμένοι ή έστω υποψιασμένοι πάνω στη Συμπεριληπτική πρακτική.
Το 3ο Γυμνάσιο Ρεθύμνου είναι ένα σχολείο που αντιμετωπίζει με θετική ματιά και στάση νέες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, εφόσον αυτές αποσκοπούν στην ανεμπόδιστη εξέλιξη και πρόοδο όλων των μαθητών. Ο Σύλλογος Διδασκόντων του 3ου Γυμνασίου λειτουργεί με καθαρά παιδαγωγική ματιά, κοιτώντας την πρόοδο όλων των μαθητών και σκύβοντας πάνω στα προβλήματα και στις ιδιαιτερότητές τους, αφού συνεργάζεται αρμονικά με κάθε συνάδελφο της Ειδικής Αγωγής, επιδεικνύοντας συναδελφικότητα και αλληλεγγύη. Όμως, η παραμονή του Τμήματος Ένταξης στην τάξη εγκυμονεί κινδύνους για την ορθή ολοκλήρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και την επιτυχία του εκπαιδευτικού έργου. Τα Τμήματα Ένταξης του 3ου Γυμνασίου έχουν ξεκινήσει να λειτουργούν ήδη δέκα χρόνια, έχοντας καταφέρει την ένταξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και έχουν ξεχωρίσει κι από την αρμονική συνεργασία τους με τον θεσμό της Παράλληλης Στήριξης, υπηρετώντας και οι δύο τη δίκαιη και ισότιμη εναρμόνιση των μαθητών με την εκπαιδευτική κοινότητα και την κοινωνία εν γένει.
Είναι γεγονός ότι καλούμαστε πλέον όλοι, αιφνιδίως και βιαίως, να προβούμε σε μια καθολική και ριζική μεταβολή του εκπαιδευτικού έργου, χωρίς χρόνο για περισυλλογή, επιμόρφωση ή έστω συνειδητοποίηση της νέας κατάστασης. Έτσι, μπαίνει σε κίνδυνο η εύρυθμη λειτουργία του σχολείου, όταν μάλιστα το Τμήμα Ένταξης θα ενυπάρχει με την Παράλληλη Στήριξη, και με βάση τη συγκεκριμένη τροπολογία τα όρια μεταξύ αυτών των θεσμών δεν γίνονται διακριτά. Έχει διαπιστωθεί ότι τα Τμήματα Ένταξης είναι μια δομή πλήρως ενταγμένη στο εκπαιδευτικό σύνολο και δεν αποτελεί μια ιατρική διαδικασία αλλά μια καθαρά ενεργητική διαδικασία, που βοηθά στην άρση των εμποδίων της μάθησης και στην αποδοχή της διαφορετικότητας.
Με γνώμονα, λοιπόν, μια εκπαίδευση συμπερίληψης, που δεν έχει ακόμη την υλικοτεχνική υποδομή, τα ερείσματα και έτσι βίαια και στρεσογόνα, χωρίς προηγούμενη ζύμωση, ενημέρωση, επιμόρφωση μετατρέπει τη μορφωτική διαδικασία σε μια μάζα γνώσεων, ενισχύει και δεν καταστέλλει τη στοχοποίηση των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αποδυναμώνει το ρόλο του διδάσκοντα του Τμήματος Ένταξης, δημιουργεί σύγχυση σε όλους τους εκπαιδευτικούς φορείς του σχολείου, που αναγκάζονται βεβιασμένα, με χαμαιλεοντικούς ρυθμούς να ενδυθούν με καινούς και άγνωστους ρόλους.
Τα τελευταία χρόνια οι σχολικές δομές της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης δέχθηκαν πολλές «τροποποιητικές» νομοθετικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση των μνημονιακών πολιτικών, με συρρίκνωση σχολικών δομών, συγχωνεύσεις και υποβαθμίσεις σχολικών μονάδων. Αποτελεί, επομένως, διαφαινόμενο στόχο ότι το Συμπεριληπτικό Μοντέλο ίσως είναι το όχημα για νέες περικοπές, υποβαθμίσεις κι όχι αναβαθμίσεις που υποσκάπτει τα θεμέλια της εκπαίδευσης, αφού όταν λειτουργεί υπό τέτοιες συνθήκες χάνει τον παιδαγωγικό του ρόλο και γίνεται ανεπαρκές εργαλείο στα χέρια του μη εξειδικευμένου εκπαιδευτικού. Εκ των συνθηκών αυτών, λοιπών, η «γκετοποίηση» των μαθητών αποτελεί μια προσχηματική λογική, αφού είναι γνωστό ότι οι μαθητές παρακολουθούν δύο (2) μόλις μαθήματα στο Τμήμα Ένταξης, στην καλύτερη περίπτωση τέσσερα, στο σύνολο των δεκατριών ως και δεκαπέντε μαθημάτων που συμπεριλαμβάνει το αναλυτικό τους πρόγραμμα.
Ο Σύλλογος Διδασκόντων του 3ου Γυμνασίου, ως υπεύθυνο παιδαγωγικό όργανο, απαιτεί την άμεση απόσυρση της τροπολογίας που αφορά στην παραμονή του Τμήματος Ένταξης στο Γενικό Τμήμα και προτείνει να τεθεί το θέμα σε διάλογο με τους εκπαιδευτικούς φορείς, προτού ληφθούν οριστικές αποφάσεις».