Την ώρα που το προσδόκιμο ζωής επιδεινώνεται και η αύξηση του καρκίνου και άλλων νοσημάτων καταγράφεται ολοένα και συχνότερα σε σημαντικό κομμάτι του ελληνικού πληθυσμού το ζήτημα της μακροζωίας και της ευζωίας είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ.
Στο πλαίσιο αυτό και σε μια προσπάθεια να γίνει μια επιστημονική προσέγγιση των ζητημάτων που έχουν σχέση με τη μακροζωία και την ευζωία και να αναλυθούν ποιοί είναι οι κύριοι παράγοντες (προσδιοριστές) που οδηγούν στη μακροζωία και ευζωία στην Κρήτη και σε άλλες περιφέρειες της Ελλάδας, το πανεπιστήμιο Κρήτης συμπερίλαβε τη συγκεκριμένη θεματική στον «Κύκλο Ομιλιών» του.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Δευτέρας στο Σπίτι του Πολιτισμού όπου οι δυο καθηγητές Χρήστος Λιονής και Μανόλης Τζανάκης μέσα από επιστημονική προσέγγιση, παρουσιάζοντας συμπεράσματα ερευνών, απάντησαν σε ερωτήματα σε σχέση με το ποιο μοντέλο τρόπου ζωής εγγυάται περισσότερα χρόνια ζωής αλλά ταυτόχρονα και πως μπορεί η αύξηση του προσδόκιμου ζωής να συνοδευτεί και από την ευζωία.
Ιδιαίτερη έμφαση στη διάρκεια της συζήτησης δόθηκε στην ανάγκη ανάληψης πρωτοβουλιών αλλά και δράσεων και παρεμβάσεων που θα διασφαλίσουν την ευζωία.
Για την ευζωία, δηλαδή μια καλή ζωή για τους ηλικιωμένους φαίνεται πως δεν έχει υπάρξει η κατάλληλη μέριμνα μιας και απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις και ο δρόμος φαντάζει ακόμα μακρύς.
«Το θέμα είναι αρκετά ελκυστικό» σημειώνει ο Χρήστος Λιονής, αφυπηρετήσας καθηγητής «Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας». Μέλος του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου «Υγεία και Κοινωνία»
της Ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου Κρήτης, ο οποίος αναφέρθηκε στα συμπεράσματα ερευνών από διάφορες ερευνητικές ομάδες από τη δεκαετία του ’60 και μέχρι και σήμερα και σε σχετικές δηλώσεις του, ανέφερε: «Έχει επιβαρυνθεί πάρα πολύ η υγεία του πληθυσμού της Ελλάδος και νομίζω ότι όλοι έχετε ακούσει για την πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ που αν μη τι άλλο δείχνει την εικόνα της υγεία της Ελλάδος και το προσδόκιμο της επιβίωσης να μην είναι τόσο θετικό όσο ήταν παλαιότερα. Δεν αποτελεί εξαίρεση ο πληθυσμός της Κρήτης. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν αρνητικά, απαισιόδοξα μηνύματα γιατί έχει αλλάξει ο τρόπος ζωής μας. Είμαστε πιο παχύσαρκοι, το κάπνισμα δεν το έχουμε μειώσει όσο χρειάζεται. Έχουμε αλλάξει ακόμα πολλές συνήθειες, όμως υπάρχουν κάποια άλλα που φαίνεται, όχι να αντισταθμίζουν, αλλά να δίνουν αυτό που λέγεται θετικός προσδιοριστής. Πολλοί είναι αυτοί οι προσδιοριστές. Δεν θα αναφερθώ σε γενετικούς προσδιοριστές, γιατί δεν είναι η δουλειά μου και ο ρόλος μου, αλλά ίσως και κάποιους που η εμπειρική έρευνα στο πανεπιστήμιο Κρήτης ανέδειξε. Ανάμεσα σε αυτά είναι και η πνευματικότητα και η θρησκευτικότητα του πληθυσμού, αλλά και άλλα που μπορεί κανένας να τα συζητήσει περισσότερο σαν πεδία που θα επενδυθεί έρευνα και όχι σαν βέβαιους προσδιοριστές και τα μυστικά» ανέφερε ο καθηγητής και πρόσθεσε ότι: «Θα προσπαθήσουμε πραγματικά να δούμε πως έχει εξελιχθεί η υγεία του κρητικού πληθυσμού με δεδομένα της Ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου Κρήτης και μέσα εκεί να αναδείξουμε τι είναι αυτό που πρέπει να αλλάξουμε, τι είναι αυτό που να θεωρήσουμε ότι είναι ανάμεσα στις ευλογίες που έχουμε και τι είναι αυτό που χάσαμε. Νομίζω ότι τώρα είναι η περίοδος που θα πρέπει πραγματικά να συζητηθούν. Νομίζω ότι χρειάζεται μια ενιαία αντιμετώπιση και πρακτική. Αυτό πρέπει να το δει κανένας θεσμικά, τοπικά και να δει επίσης τον ρόλο της έρευνας, που αν μη τι άλλο θα πρέπει να φωτίσει ακόμα περισσότερο τις περιοχές».
Ο κ. Λιονής απαντώντας σε σχετικό ερώτημα τόνισε ότι υπάρχει χρόνος και μπορούν να γίνουν αλλαγές και βελτιώσεις προς την ευζωία και τη μακροζωία.
Από την πλευρά του ο Μανώλης Τζανάκης, αναπληρωτής καθηγητής «Κοινωνιολογίας της Ασθένειας και
των ιατρικών θεσμών», στο τμήμα Κοινωνιολογίας, πανεπιστήμιο Κρήτης, αναφέρθηκε στο γηράσκων πληθυσμό της χώρας επισημαίνοντας την ανάγκη να υπάρχει ευζωία. «Ζούμε σε γηράσκουσες κοινωνίες, όπως τις ονομάζουμε, δηλαδή αυξάνονται οι ηλικιωμένοι και μειώνονται οι «ζωντανές δυνάμεις» τις κοινωνίας μας. Κατά κάποιον τρόπο είναι καλό, γιατί ζούμε περισσότερο. Αυτό το θέλουμε όλοι και όλες μας. Το θέμα είναι ότι μέσα από αυτήν τη διαδικασία προκύπτουν διακυβεύματα, δηλαδή πράγματα για τα οποία πρέπει να αποφασίσουμε ατομικά και συλλογικά – τι κάνουμε με τους ηλικιωμένους; Τι κάνουμε με τους ευάλωτους; Τι κάνουμε με τους ανθρώπους που χρειάζονται ανάγκη και ενδεχομένως δεν έχουν τους οικονομικούς και κοινωνικούς πόρους; Στο σημείο αυτό πρέπει να ορίσουμε τι σημαίνει ευζωία, ατομικά και συλλογικά για όλους μας. Να ζούμε περισσότερο είναι κάτι που το θέλουμε όλοι, αλλά να δούμε με ποιον τρόπο θα ζούμε και καλύτερα. Για να ζούμε καλύτερα θα πρέπει συλλογικά να πάρουμε αποφάσεις πάνω σε αυτό, σε σχέση με το σύστημα υγείας που θέλουμε, σε σχέση με τις δομές φροντίδας που θέλουμε, σε σχέση με το πως θέλουμε να προσδιορίσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους. Αυτά θα έλεγα ότι είναι ζητήματα βαθύτατα πολιτικά, για τα οποία πρέπει να αποφασίσουμε».
Αναφερόμενος στην ευζωία είπε ότι «Πρόκειται για έργο κάθε κοινωνίας να ορίσει τι είναι καλή ζωή για το σύνολο, αλλά και ατομικά. Τι σημαίνει καλή ζωή για κάποιους που βρίσκονται κάποια στιγμή στο περιθώριο λόγω μιας αρρώστιας, λόγω μιας κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης. Επομένως, καλή ζωή ορίζεται κυρίως συλλογικά και όχι ατομικά. Η καλή ζωή είναι εφικτή μακροπρόθεσμα μόνο στο βαθμό που αφορά όλους και όλες μας, όχι συγκεκριμένες κατηγορίες και συγκεκριμένα άτομα.
Είναι εύκολο να λέμε ότι ζούμε περισσότερο. Ωστόσο ας σκεφτούμε, όλοι μας έχουμε εμπειρία από ηλικιωμένους που χρειάζονται φροντίδα και ξέρουμε ότι όταν πια η ανάγκη μας χτυπήσει την πόρτα πόσο δύσκολο είναι να βρει κάποιος μια φροντίδα σταθερή τη στιγμή που τη χρειάζεται, με τον τρόπο που τη χρειάζεται. Το ελάχιστο για να μπορεί να επιβιώσει κάποιος και να ζήσει σπίτι του, όπως επιθυμεί, όχι υπερβολές. Αυτό είναι το βασικό. Δυστυχώς, γι’ αυτό μετά από τόσα χρόνια αλλεπάλληλων κρίσεων, αλλά και πριν από αυτό, είχαμε ζητηματάκια ως κοινωνία. Δεν σημαίνει ότι κάπου υπάρχει ένας «παράδεισος». Πάντα πρέπει να σκεφτόμαστε και να προβληματιζόμαστε σχετικά με το πως μπορούμε να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα, κυρίως για αυτούς που χρειάζονται αρωγή. Το θέμα είναι πως θα ορίσουμε το «καλύτερα» και πως θα το διασφαλίσουμε. Να μην μείνει στο να ζήσουμε μονάχα λίγο περισσότερο».
Την εκδήλωση συντόνισε ο Χαρίδημος Παπαδάκης, ιστοριοδίφης.
Υπενθυμίζεται ότι ο «Κύκλος Ομιλιών» για το ευρύ κοινό «Το Πανεπιστήμιο στην Κοινωνία» διοργανώνεται από τη σχολή Κοινωνικών Επιστημών και τα ενταγμένα στο ΚΕΜΕ ερευνητικά εργαστήριά της, σε συνεργασία με την
Περιφερειακή ενότητα Ρεθύμνου και τον δήμο Ρεθύμνου.
