Του Γ. ΑΠΤΕΡΑΙΟΥ
Ένα έθνος, όπως δείχνει και η ιστορική εμπειρία, μετατρέπεται σε κράτος που λειτουργεί υπέρ των πολιτών του μόνο όταν σέβεται τα ατομικά και κοινωνικά τους δικαιώματα, συγκρούεται με τις συνήθεις παθογένειές του και οικοδομεί ακλόνητους θεσμούς εμπιστοσύνης, διαφάνειας και λογοδοσίας.
Δεν αρκεί η επίκληση της ιστορίας ούτε η ρητορική περί «εθνικής ενότητας ή ομοψυχίας»· απαιτείται πολιτική βούληση για θεσμούς που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και όχι κόμματα ή πρόσωπα.
Η ύπαρξη νόμων χωρίς δίκαιη και συνεπή εφαρμογή τους παραμένει κενό γράμμα, ανώφελο για το κοινωνικό σύνολο. Ένα κράτος που ενισχύει τη διαφθορά, ενθαρρύνει την ευνοιοκρατία και ανέχεται εξαιρέσεις, προνόμια και ατιμωρησία δεν μπορεί να αξιώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών ούτε τη συμμετοχή τους στα κοινά.
Η ανεξαρτησία και η αμεροληψία της δικαιοσύνης, ο κοινωνικός προσανατολισμός της εκπαίδευσης και η ουσιαστική λογοδοσία της εκτελεστικής εξουσίας δεν είναι πολυτέλειες, αλλά θεμέλια μιας ζωντανής δημοκρατίας.
Η ποιότητα του κράτους κρίνεται διαρκώς στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Όταν αυτή χαρακτηρίζεται από αξιοκρατία, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, ενισχύει την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη.
Όταν, αντίθετα, εγκλωβίζεται στη στείρα γραφειοκρατία και την άγονη κομματοκρατία, καταλήγει σε μηχανισμό αναπαραγωγής ανισοτήτων.
Η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η απλοποίηση των διαδικασιών δεν αποτελούν απλώς διοικητικές βελτιώσεις, αλλά ουσιαστικές προϋποθέσεις για την απελευθέρωση του πολίτη από την αυθαιρεσία.
Παράλληλα, η επένδυση στην παιδεία, την υγεία και την κοινωνική προστασία αποτελεί συνειδητή πολιτική επιλογή που κατοχυρώνει την ισότητα ευκαιριών και ενδυναμώνει την κοινωνία.
Ωστόσο, κανένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά υπέρ των πολιτών του χωρίς την ενεργή συμμετοχή τους.
Η κοινωνία των πολιτών δεν είναι διακοσμητική, αλλά θεμελιώδης προϋπόθεση της δημοκρατίας.
Η ενεργός συμμετοχή, η δυναμική διεκδίκηση και ο διαρκής κριτικός έλεγχος της εξουσίας —σε αντίθεση με την παθητική αποδοχή— συγκροτούν έναν μηχανισμό σταθερής ισορροπίας και διαρκούς βελτίωσης.
Ένα σύγχρονο κράτος δεν πρέπει να εξαντλείται στην εκλογική διαδικασία, αλλά να θεμελιώνεται σε πολίτες που απαιτούν θεσμούς που τους σέβονται και τους στηρίζουν καθημερινά.
Μόνο τότε το κράτος παύει να λειτουργεί ως μηχανισμός εξουσίας και μετατρέπεται σε εργαλείο δημοκρατίας, ελευθερίας και συλλογικής προόδου.
