Της ΕΥΑΓΓΕΛΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ*
1. Με αφορμή τη διάλεξη του Λυκείου Ελληνίδων
Όταν γίνονται εκδηλώσεις στο Ρέθεμνος είναι ίσως καλό να σκεπτόμαστε και τεχνοκρατικά, δηλαδή τι όφελος θα μπορούμε να αποκομίσουμε για να μας φανεί χρήσιμο στον σχεδιασμό του μέλλοντος;
Από την επιτυχημένη οργάνωση του Λυκείου Ελληνίδων για τον Καποδίστρια, ήθελα να προσθέσω ότι σαν δεξί χέρι του ο κυβερνήτης είχε ήρωα συντοπίτη μας από καταγωγή, τον λόγιο Κ. Βαρδαλάχο (κρητικό-κυθήριος δάσκαλος του γένους) που δολοφονήθηκε πριν προλάβει να αποβιβασθεί. Αναλογίσθηκα στο πέρας της διάλεξης με ποια στρατηγική αν εφάρμοζε ο κυβερνήτης θα μπορούσε ίσως να αποφύγει το μοιραίο και κατέληξα ίσως με τη διαλεκτική μέθοδο.
2. Το σκηνικό του κράτους του Καποδίστρια
Οι Μαυρομιχαλαίοι αντιπροσώπευαν τους δυνάστες τους κουρσάρους και ο Καποδίστριας τις δημοκρατικές αρχές και την ισότητα μέσα από την παιδεία.
Οι κουρσάροι και οι κοτζαμπάσηδες αυτοί, μετά τον Καποδίστρια ονομάσθηκαν πολιτικοί, ενδύθηκαν το πολιτικό βουλευτικό αξίωμα και απλά ο μόχθος των ανθρώπων της γης μας άλλαξε αποδέκτη, αντί για τον σουλτάνο πήγαινε στην Αγγλία.
3. Γιατί δολοφόνησαν τον κυβερνήτη;
Όταν ξαφνικά ο Καποδίστριας κατάργησε το κοτζαμπασιλίκι και τους άφησε χωρίς δουλειά, ένιωσαν ανασφάλεια που εκδηλώθηκε σαν απειλή, η απειλή προκάλεσε φόβο, ο φόβος οδήγησε στο έγκλημα, που γι’ αυτούς ήταν λογικό, γιατί εξασφάλιζε το ψωμί της οικογενείας τους. Γιατί λοιπόν έπρεπε οι Μαυρομιχαλαίοι να καταλάβουν τον Καποδίστρια κι όχι εκείνος τον Πετρόμπεη τους;
4. Ο διάλογος είναι ένα μέσον επιβίωσης
Η πρακτική του διαλόγου δίνει την ευκαιρία να καθίσουν οι αντίπαλες πλευρές γύρω από ένα τραπέζι να αλληλοπεριχωρηθούν και να αναλύσουν την πραγματικότητα που βλέπει κάθε πλευρά με επιχειρήματα και με αμοιβαίες υποχωρήσεις να πετύχουν μια συμφωνία για το συλλογικό καλό. Αυτή η πρακτική προϋποθέτει, συνολική συμμετοχή, διαφάνεια, αρχές δικαιοσύνης, πνεύμα ταπεινότητας, διαίσθησης, αποδοχής, ενσυναίσθησης και συνεργατικότητας.
5. Μια νέα κατάσταση ξετυλίγεται σήμερα
Το παγκόσμιο γίγνεσθαι έχει αλλάξει. Τα πρώην αυτόνομα κράτη έχουν μεταβληθεί σε αλληλεξαρτώμενες μη αυτάρκεις, περιοχές του ευρύτερου πλανήτη. Το πελατειακό σύστημα προκαλεί μόνο σκοτούρες και όχι οφέλη στις ηγεμονικές παγκόσμιες δυνάμεις. Ήταν χαρακτηριστική η δήλωση μιας πολιτικού που ένιωσε αδικημένη, που ενώ η ίδια ήταν καλύτερη για πρωθυπουργός ορίσθηκε πρόεδρος κόμματος συγγενή της!
6. Το πελατειακό σύστημα
Κατάγομαι από οικογένειες που εκπροσωπούν το πελατειακό σύστημα απλά η χηρεία της γιαγιάς μου, με ευνόησε να βρεθώ έξω απ’ τον κύκλο. Το 1949 υπεγράφη ο χάρτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γενεύη. Ό κύριος πρωτεργάτης του έχει καταγωγή και από τα μέρη μας και αυτό προσθέτει στο Ρέθυμνο μια ΠΡΩΤΙΑ ακόμη και χρέος να τον τιμήσουμε. Ο χάρτης αυτός επηρέασε το εκπαιδευτικό πανευρωπαϊκό σύστημα, αποδυνάμωσε τα πελατειακά συστήματα, καλλιέργησε τα ειρηνευτικά κινήματα, έδωσε αξία στην ανθρώπινη ζωή.
7. C.R. Coudenhove -Kalergi
Η ιδέα ενός ευρωπαϊκού δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που είχε ήδη υποβληθεί τον Απρίλιο του 1947 από τον Count Richard Coudenhove-Kalergi (https://www.cvce.eu/en/collections).
8. Μια πρόκληση
Πολλά χρόνια πριν μια παράλληλη ενασχόλησή μου με εμπορική δραστηριότητα με έκανε να παίζω επίπονο κρυφτούλι με το πελατειακό σύστημα της πόλης. Στο τέλος με εκτόπισαν και σύμφωνα με τη λογική τους καλά έκαναν κι εγώ με τη δική μου καλά έκανα που έκανα του κεφαλιού μου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζω τα καλά που έχουν προσφέρει ή δεν τους εκτιμώ σαν συνανθρώπους, απλά δεν ταίριαξαν οι ιδέες μας στο παρελθόν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα μπορούσαν να επαναπροσδιορισθούν και να ταιριάξουν στο μέλλον. Οι άνθρωποι μπορούν να χαλάσουν και να ξαναφτιάξουν τα πάντα αρκεί να θέλουν. Άλλωστε πελατειακά συστήματα και ελίτ δεν υπάρχουν πλέον, όλοι ένα είμαστε. Ελπίζοντας σε πανρεθεμνιώτικη συνεργασία, ευχαριστώ συνολικά, όλους που ύφαναν τον καμβά της ζωή μου, γιατί χωρίς αντιπαραθέσεις δεν έρχεται εξέλιξη.
Το νέο παγκόσμιο σύστημα δίνει την ευκαιρία στον καθένα να αναβαθμισθεί, να διασφαλίσει με υπευθυνότητα μέσα από κοινωνίες πολιτών τα ατομικά και συλλογικά συμφέροντα του, χωρίς να χρειάζεται βουλευτικούς αντιπροσώπους. Αν οι σημερινοί βουλευτές έχουν τη διάθεση να προσφέρουν, με χαρά θα μπουν σε μια κοινωνία πολιτών, όπως όλοι εμείς.
9. Οι αρχές της πόλης Ρέθεμνος
Πριν λίγες μέρες διάβασα συγκινημένη την παρακάτω προειδοποιητική ανάρτηση του πρώην νομάρχη Γιώργη Παπαδάκη σε κοινωνικό δίκτυο: «Φανατισμός. Πολιτικός, κομματικός, ποδοσφαιρικός, θρησκευτικός, συντεχνιακός, εθνικισμός, τοπικισμός κ.λπ. «βλάπτει»! Οδηγεί σε παραλογισμό, οπαδισμό, ρατσισμό, διχασμό, εμπάθεια, βία, εγκλήματα. Δημιουργείται από εγωισμό, από ημι(α)μάθεια, από προπαγάνδα. Αντιμετωπίζεται με παιδεία, σωστή ενημέρωση, μετριοπάθεια, λογική.
«Χρέος όλων μας η εξάλειψη του!»
Έπεσαν στα χέρια μου επίσης δυο βιβλία του πρώην δημάρχου, Δημήτρη Αρχοντάκη, ένα έκδοσης 2005 με τίτλο «Το Ρέθυμνο του Μέλλοντος» στις σελίδες 24 και 78, προέβλεψε πριν 13 χρόνια και περιγράφει τις δυσκολίες που διέρχεται η πόλη σήμερα, στην «παλιά πόλη» 2013, περιγράφει τη γέννηση του ρεθεμνιώτικου τουρισμού από μια ουτοπία. Αυτά τα περιστατικά δείχνουν ότι το Ρέθεμνος είναι πόλη αγαπημένη, ότι όλοι αυτοί οι άξιοι που πέρασαν από δημόσια αξιώματα, έκαναν ότι μπόρεσαν καλύτερο, σύμφωνα με τις δυνατότητες το μυαλό και την καρδιά τους. Το αγάπησαν και ακόμα μέχρι σήμερα το νοιάζονται. Αυτό φαίνεται από πρόσφατες ανιδιοτελείς εκδόσεις βιβλίων και αναρτήσεις τους στο ιντερνέτ, που προωθούν πολυπολιτισμικά ιδεώδη.
10. Ολιστικό πλαίσιο: Καθολική συμμετοχή, διάλογος και αλληλοεπίδραση
Ολιστική άποψη σημαίνει δημιουργία ενός NEOY μοντέλου που καθένας άνθρωπος: 1) αναγνωρίζει και να τιμά τη δική του την πολυπλοκότητα 2) αναγνωρίζει ότι όλοι συν-δημιουργούμε τον κόσμο μας 3) Αναλαμβάνει την ευθύνη για το δικό του μερίδιο, σε αυτή τη διαδικασία που συμμετέχει.
Μέσα από αυτό το άρθρο καλούνται όλοι οι κοσμικοί και κληρικοί εκπρόσωποι και πολίτες της πόλης, νυν και πρώην, να ορίσουν πανρεθεμνιακό ραντεβού συνάντησης, για να ενημερωθούν, να τοποθετηθούν και να ορισθούν συζητήσεις για τις καινοτόμες και χρήσιμες δράσεις που πρέπει να αποφασισθούν και να πραγματοποιηθούν. Με αυτό τον τρόπο θα διεκδικήσει το Ρέθεμνος όχι μόνο μια καλή πρωτιά, που θα σπεύσουν πολλές πόλεις να μιμηθούν αλλά και ένα μερίδιο άξιο των δυνατοτήτων του, στην μοιρασιά της παγκόσμιας πίτα. Τι εννοώ με αυτό; Το Ρέθυμνο για να επιβιώσει θα πρέπει να αναπτύξει τις δυνατότητες του. Μια διέξοδος είναι να γίνει μια ζωντανή μεγαλογραφία της Agreco, γιατί εμείς δεν διαθέτουμε κάτι άλλο από την παράδοση μας που να παρέχει προστιθέμενη αξία, ίσως σε κάποιο άλλο τομέα να προσελκύσουμε πολυεθνικές και να γίνουμε εταίροι σε τουριστικές επενδύσεις τους, ίσως σε τρίτο τομέα να καλέσουμε πανεπιστήμια να ανοίξουν θυγατρικά τους στην πόλη μας ,ίσως σε τέταρτο να κάνουμε συνεργασίες με φεστιβάλ και συνέδρια του εξωτερικού και πολλά άλλα που δεν μπορώ να σκεφθώ. Αλλά πρέπει εμείς να δραστηριοποιηθούμε για να προσελκύσουμε όλες αυτές τις συνεργασίες.
Ο κάθε ένας θα πρέπει να ανοίξει το μυαλό και την καρδιά του, καθαρισμένος από ανόητους φανατισμούς και να έλθει ενημερωμένος και υπεύθυνος σ’ αυτό το ραντεβού να καταθέσει προτάσεις γραπτά και προφορικά για καινοτόμα και δημιουργικά σχέδια. Και όχι μόνο αυτό, αλλά να συνεργασθεί και με άλλες ομάδες που έχουν παρόμοιες ιδέες και να κάνουν προτάσεις από κοινού για την επιτυχημένη από κοινού πραγματοποίηση τους. Πρέπει καθένας να αφήσει στο σπίτι του, ψευτοεγωισμούς και δυσάρεστες μνήμες του παρελθόντος που υψώνοντάς τείχη τον χωρίζουν από τους άλλους, και να φέρει μαζί του μόνο αισιοδοξία, διαφάνεια, ευφυΐα, ενσυναίσθηση, έμπνευση, σεβασμό της προσωπικότητας των άλλων, πνεύμα ομόνοιας, δημιουργικότητας, συνεργασίας και να φοράει μόνο την ταυτότητα άνθρωπος. Αφού τα βρούμε όλοι μεταξύ μας, ενωμένοι σαν μια πόλη, μπορούμε να διεκδικήσουμε συμμετοχή σε πανευρωπαϊκά προγράμματα αναβάθμισης .
Η πόλη πρέπει να θυμίζει μελίσσι, παντού πρέπει να βρίσκει κανείς ομάδες να συνδιαλέγονται, να συνεννοούνται για το πως θα γίνει το μέλλον μας πιο καλύτερο με βάση τις συνέργειες και εργαλείο τις νέες τεχνολογίες που μας δικτυώνουν, δίνοντας μας πρόσβαση σε όλο τον πλανήτη.
«Μια νέα κατάσταση ξετυλίγεται σήμερα, βαθιά προσανατολισμένη στο μέλλον. Αν αναλάβουμε συλλογική ευθύνη συνεισφέροντας συνειδητά, μπορούμε να δημιουργήσουμε τα πιο θετικά οφέλη και για τον εαυτό μας και για την κοινωνία μας».
(Αφιερωμένο στον Α.Σ.)
* Η Ευαγγελία Παναγιωτάκη κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο otto friedrich universität bamberg της Βαυαρίας με θέμα «European Integration and International Relations»